Условия и порядок использования заложенного имущества в хозяйственной деятельности

Аннотация

the article studied the issues of terms and conditions of use, as well as breaches of obligations related to the storage, left the security of property in business. Analyzing violations of collateral relations in entrepreneurial activity, the author puts forward proposals to improve the Civil Code of the Republic of Uzbekistan. Key words: entrepreneurship, mortgage, property, pledgee, the pledgor, the collateral, for breach of contract, the pledge rights. Тадбикорлик фаолиятида турли шартномалар асосида мол-мулкдан фойдаланиш кенг қўлланилади. Бунда тадбиркорлик фаолияти субъекти ўзгалар мол- мулкидан фойдаланиш эвазига ўз бизнесини юритиши билан бирга, ўзига тегишли мол-мулкни фуқаролик муомаласига киритиш орқали ҳам даромад олишга қаратилган фаолият юритиши мумкин. Тадбиркорлик фаолияти субъектининг ўзига тегишли мол-мулкни фуқаролик муомаласига киритиш орқали ўз фаолиятини юритиш, ўз мол-мулкини эркин тасарруф этиш усулларидан бири гаров муносабатларидир. Бунда гаров муносабатлари тарафларига бир қатор ҳуқуқ ва мажбуриятлар юклатиладики, бу ҳуқуқ ва мажбуриятлар тадбиркорлик субъекти мол-мулкининг ҳуқуқий режимини белгилашда алоҳида ўрин тутади. Умумий қоидага кўра, гаров шартномаси иккиламчи характери касб этадиган ҳуқуқий муносабат сифатида эътироф этилади. Муайян бир фуқаролик-ҳуқуқий шартнома бўйича юзага келадиган мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш воситаси сифатида гаров шартномаси қарздорнинг мол-мулкини фуқаролик муомаласи чеклаш ҳамда унда назарда тутилган 25 2017 №2 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА шартлар ва талаблар бажарилмаганда гаровга Банк томонидан берилган кредитлар олувчининг талабларини қарздорнинг гаровга қўйилган қайтарилишини кафолатлашга ёрдам берувчи мол-мулкидан, бошқа кредиторларга қараганда суғурталашнинг бир нечта турлари мавжуд. Бундай имтиёзли қаноатлантиришни назарда тутиши билан суғурта турларига, хусусан, банк томонидан берилган аҳамиятли ҳисобланади. Шу боис гаров шартномасида кредит қайтарилишини таъминлаш кафолати назарда тутилган шартларнинг бажарилмаслиги сифатида берилган мол-мулкни суғурталаш (гаровни одатда асосий шартнома бўйича қарздорнинг суғурталаш) ва қарздорнинг ҳаёти ва соғлиғини зиммасидаги мажбуриятни бажармаслиги билан суғурталаш киради. боғлиқдир. Шу билан бирга, гаровга қўйилган Гаровга қўйилган мол-мулкни суғурталаш тизимини объектни, яъни гаров нарсасини асраш ва сақлаш, қуйидагича изоҳлаш мумкин: унинг нобуд бўлиш ёки шикастланиш хавфи ва, 1. Уй-жой ипотека кредити соҳасидаги хавфлардан шунингдек, гаров нарсасига нисбатан амалга ҳимоялашнинг комплекси суғуртаси. Унинг таркиби оширилиши тақиқланган ҳаракатларни амалга ипотекага қўйилган кўчмас мулк суғуртаси, титул оширилиши гаров шартномасидаги тарафларнинг суғуртаси ва қарздорнинг ҳаёти ва соғлиғини мажбуриятларини бузиш ҳисобланади. суғурталаш киради; ФКнинг 274–278- моддаларида гаров шартномаси 2. Юридик ва жисмоний шахсларнинг бошқа мол- бўйича тарафларнинг мажбуриятлари назарда мулклари суғуртаси (масалан, транспорт, бино, тутилган. Хусусан, ФКнинг 274- моддаси 1- қисмига иншоот, ускуна, товар-моддий бойликлар ва шу кўра, агар қонунда ёки шартномада бошқача тартиб кабилар); назарда тутилган бўлмаса, гаровга қўювчи ёки гаровга 3. Гаровни суғурталашда кредит маблағлари олувчи гаровга қўйилган мол-мулк кимдалигига қараб қайтарилишини қўшимча кафолати сифатида (ушбу Кодекснинг 269-моддаси): қўлланиладиган “гаров атрофидаги” деб номланадиган 1) гаровга қўйилган мол-мулк йўқолиши ёки суғурта (масалан, қарздорнинг ҳаёти ва соғлиғини шикастланиши хавфидан унинг тўла қиймати бўйича, суғурта қилиш) [2, 29-с]. борди-ю мол-мулкнинг тўла қиймати гаров билан Мол-мулкни лозим даражада сақлаш ва асраш таъминланган талабнинг миқдоридан ошиб кетса, мажбурияти гаров муносабатларининг томонларига талаб миқдоридан кам бўлмаган суммага гаровга юклатилади (гаровга қўювчи ёки гаровга олувчига) ва қўювчи ҳисобидан суғурталаши; бу билан уларга ЎзР ФК 174-моддасининг қоидасини 2) гаровга қўйилган мол-мулкнинг асралишини жорий қилади. Бу мажбуриятлардан ташқари, таъминлаш учун, шу жумладан уни учинчи шарҳланаётган модда билан гаровга қўйилган мол- шахсларнинг тажовузлари ва талабларидан ҳимоя мулкни унинг тўла қиймати бўйича суғурталаш талаби қилиш учун зарур чораларни кўриши; ўрнатилади. Агар мол-мулкнинг тўла қиймати гаров 3) гаровга қўйилган мол-мулк йўқолиши ёки унинг билан таъминланган талабнинг миқдоридан ошиб шикастланиши хавфи пайдо бўлганлиги тўғрисида кетса, талаб миқдоридан кам бўлмаган суммага иккинчи тарафни дарҳол огоҳлантириши шаpт. суғурталашга рухсат берилади Иқтисодий ривожланишнинг бугунги босқичида [3, 429-б]. мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш усули Гаровга қўйилган мол-мулк йўқолиши ёки сифатида гаров катта аҳамият касб этади. Кўп шикастланиши хавфи суғурталашда суғурталаш ҳолларда мазкур механизмдан жисмоний ва юридик қийматини аниқлашнинг қуйидаги икки ме