JASLAR TÁRBIYASÍNDA MILLIY QÁDIRIYATLARDÍŃ ORNÍ

Аннотация

В данной статье анализируется роль национальных ценностей в воспитании молодежи. Рассматриваются основные направления внедрения этих ценностей в семью, школу и общество. Подчеркивается значение национального наследия в формировании сознания молодежи в условиях глобализации. Ключевые слова: воспитание молодежи, национальные ценности, духовность, нравственное воспитание, патриотизм. THE ROLE OF NATIONAL VALUES IN YOUTH EDUCATION Annotation. This article analyzes the role of national values in the upbringing of youth. It examines the main ways of instilling these values through family, school, and society. The importance of national heritage in shaping the mindset of youth in the era of globalization is highlighted. Keywords: youth education, national values, spirituality, moral upbringing, patriotism. Hárbir xalıqtıń milliy qádiriyatları - onıń tariyxıy yadı, ádep-ikramlılıq normaları, úrp-ádet hám dástúrleri, diniy kózqarasları hám mádeniy jetiskenlikleriniń jıyındısı bolıp tabıladı. Búgingi globallasıw dáwirinde jas áwladtıń sanasın qáliplestiriw, olardı milliy maqtanısh, watansúyiwshilik, jaqsılıq hám ruwxıylıq ruwxında tárbiyalaw procesinde milliy qádiriyatlardıń tutqan ornı sheksiz. Milliy qádiriyatlar - bul ózlikti ańlaw, tariyxıy miyrasqa húrmet, ata-babalar jolın dawam ettiriwge umtılıw degen sóz. Ózbekistan jasların hár tárepleme bárkamal etip tárbiyalawda bul qádiriyatlar tayanısh norma bolıp xızmet etpekte. Prezident Shavkat Mirziyoevtiń atap ótkenindey: "Jaslar - biziń erteńimiz, olardıń tárbiyası bolsa millet keleshegin belgileytuǵın tiykarǵı faktor." Milliy qádiriyatlar jaslar tárbiyasında tómendegi baǵdarlarda kórinedi: Ruwxiy-ádep-ikramlılıq tárbiya: shańaraq, máhálle, mektep arqalı jaslarga hadallıq, miynet súygishlik, sabır-taqat sıyaqlı qádiriyatlar sińdiriledi. Watandı súyiwshilik ruwxi: tariyxiy shaxslar, milliy bayramlar, mádeniy miyras estelikleri arqalı jaslarda watan sezimi qáliplesedi. Diniy-aǵartıwshılıq tárbiya: islam dininiń keńpeyillik, keshirimlilik, ádep-ikramlılıq haqqındaǵı kórsetpeleri jaslardıń dúnya qarasın bayıtadı. Mádeniy qádiriyatlar: xalıq awızeki dóretiwshiligi, milliy kiyim, úrp-ádetler jaslar arasında milliy ózlikti saqlaw quralı esaplanadı. 10 Avgust, 2025-Yil Búgingi jaslardıń milliy qádiriyatlarǵa bolǵan múnásibeti olardıń internettegi jumısında, kiyiniw mádeniyatında, sóylewinde, is-háreketlerinde sáwlelenedi. Sonıń ushın, bul qádiriyatlardı tereń úyretiw, mektepke shekemgi bilimlendiriwden baslap sistemalı túrde úgit-násiyatlaw zárúr. Globallasıw hám málimleme texnologiyaları jedel pátler menen rawajlanıp atırǵan házirgi zamanda jas áwladtı hár tárepleme bárkamal etip tárbiyalaw, olarǵa milliy qádiriyatlar tiykarında dúnyaqaras hám ózlikti ańlaw sezimin qáliplestiriw hár qashanǵıdan da úlken áhmietke ie bolmaqta. Sebebi búgingi jaslar - keleshek jámietiniń tayanıshı hám millet rawajlanıwınıń ólshemi bolıp tabıladı. Solay eken, jaslar tárbiyasında milliy qádiriyatlar tek ǵana ruwxiy ólshem emes, al sociallıq turaqlılıqtıń tiykarģı faktori esaplanadı [1.1]. Milliy qádiriyatlar - bul xalıqtıń ásirler dawamında qáliplesken úrp-ádetleri, diniy isenimleri, tariyxıy yadı, ádep-ikramlılıq normaları, mádeniy hám estetikalıq kózqaraslarınıń jıyındısı bolıp tabıladı [1.2]. Olar arqalı xalıq óz ótmishin esleydi, búginin ańlaydı hám keleshekke baǵdarlanǵan strategiyalardı islep shıǵadı. Áyne usınday qádiriyatlar jaslardıń sanasına sińdirilgende, olar ózligin joǵaltpaǵan, millet mápin jeke mápinen ústin qoyatuǵın jetik insan sıpatında qáliplesedi. Ózbekstan Respublikası Prezidenti Sh.M.Mirziyoev bul boyınsha tómendegishe atap ótedi: "Biz jaslarǵa ruwxıy azıq bermesek, olardıń qálbin jat ideyalar ielep aladı. Sol sebepli, milliy maqtanısh hám qádiriyatlardı jaslar sanasına sińdiriw - búgingi kúnniń eń áhmietli máselesi bolıp esaplanadı" [1.3]. Jaslar tárbiyasında milliy qádiriyatlardıń ornı tómendegi tiykarǵı baǵdarlarda ayqın kózge taslanadı: 1. Ruwxiy-ádep-ikramlılıq tárbiya quralı sıpatında. Milliy qádiriyatlar arqalı hadallıq, ádep- ikramlılıq, úlkenlerge húrmet, sabır-taqat, miyrim-shápáát, watanǵa sadıqlıq sıyaqlı pazıyletler jaslardıń sanasına tereń sińdiriledi. Ásirese, shańaraq ortalıǵında bul qádiriyatlar kúndelikli turmıs tárizine sińip ketken bolsa, bala erte jastan olarǵa ámel etiwge ádetlenedi [1.4]. 2. Watan súyiwshilik hám puqaralıq sezimlerin qáliplestiriwde. Tariyxiy shaxslar - Amir Temur, Jalaliddin Manguberdi, Zahiriddin Muhammed Babur sıyaqlı ullı babalarımızdıń ibratlı ómiri arqalı jaslar qálbinde Watanǵa muhabbat, oni qorǵaw juwapkershiligi qáliplesedi [1.5]. Bul bolsa olardıń jámiettegi belsendiligin, jámiyetlik sanasın arttıradı. 3. Diniy-aǵartıwshılıq qádiriyatlar arqalı sananı bayıtıwda. Islam dininde alǵa qoyılǵan keńpeyillik, sabır, miyrim-shápáát, hadallıq sıyaqlı ideyalar jaslar ushın áhmietli jol-joba bolıp esaplanadı. Atap aytqanda, Quranı kárimde: "Insanlardı jaqsılıqqa shaqırıń, jamanlıqtan qaytarıń" degen ayat tikkeley ruwxiy tárbiyanıń ti