MARGARET TETCHER ICHKI SIYOSATI

Аннотация

Данная статья посвящена внутренней политике бывшего премьер- министра Великобритании Маргарет Тэтчер. В ней анализируются экономические реформы, проведённые в 1979–1990 годах, включая приватизацию, изменения в системе социальной защиты и противостояние с профсоюзами. Также рассматриваются ключевые принципы тэтчеризма, его влияние на британское общество и политическое наследие. Статья опирается на исторические события и даёт глубокий анализ воздействия политики Тэтчер на внутреннее развитие страны. https://scientific-jl.com 1 4 0 50-son_1-to’plam_Avgust -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Ключевые слова: Маргарет Тэтчер, внутренняя политика, приватизация, тэтчеризм, экономические реформы, профсоюзы, социальное неравенство, Великобритания, консерватизм, женщина-политик. Kirish. XX asr siyosiy tarixida Margaret Tetcher o‘zining qat’iyati, konservativ mafkuraviy yondashuvi va chuqur iz qoldirgan siyosiy qarorlari bilan ajralib turadi. 1979-yilda Buyuk Britaniyada birinchi ayol bosh vazir sifatida saylangan Tetcher, 1990-yilgacha o‘z lavozimini saqlab qolgan holda, zamonaviy Britaniya tarixidagi eng uzoq xizmat qilgan bosh vazirga aylandi (Campbell, 2011). Tetcher davrida amalga oshirilgan iqtisodiy islohotlar, xususiylashtirish siyosati, kasaba uyushmalarini cheklash va ijtimoiy tengsizlikka oid qarashlar jamiyatda keskin bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi (Gamble, 1988). Ba'zilar uni millatni iqtisodiy inqirozdan qutqargan qahramon deb hisoblashsa, boshqalar uni ijtimoiy tengsizlikni chuqurlashtirgan shafqatsiz lider deb hisoblashadi (Jenkins, 2006). Asosiy qism. Margaret Hilda Roberts (Tetcher uning erlik familyasi) 1925-yil Angliyaning Linkolnshir grafligida joylashgan Granthem shahrida tavallud topgan. Uning oila a’zolari kichik tadbirkorlik bilan, otasi Alfred Roberts bo‘lsa siyosiy faoliyat bilan ham shug‘ullanardi. Xususan, Granthem meri lavozimida ishlagan otasi Margaretni Oksford universitetiga o‘qishga kirishiga ko‘maklashadi. 1943-yil, Ikkinchi jahon urushi avj olgan paytda Margaret Oksford universitetining Somervill kolleji kimyo yo‘nalishiga o‘qishga kiradi. Uning bu yerdagi ustozlaridan biri, Nobel mukofoti laureti Doroti Hojkin edi. Tetcher Oksforddagi Somervil kollejida kimyo bo‘yicha tahsil olgan va advokat bo‘lishdan oldin qisqa muddat tadqiqotchi kimyogar bo‘lib ishlagan. 1950 va 1951-yillardagi umumiy saylovlarda Roberts Dartforddagi leyboristlar o‘rindig‘iga konservativ nomzod bo‘lgan. Mahalliy partiya uni o‘z nomzodi sifatida tanladi, chunki u faol notiq bo‘lmasa ham, Roberts yaxshi tayyorgarlik ko‘rgan va javoblarida qo‘rqmas edi. Bo‘lajak nomzod Bill Dides shunday deb eslaydi: “U og‘zini ochgach, qolganlarimiz ikkinchi darajali ko‘rinishni boshladik”. U eng yosh va yagona ayol nomzod sifatida OAV e'tiborini tortdi; 1950- yilda u mamlakatdagi eng yosh konservativ nomzod edi. U ikkala holatda ham Norman Doddsga yutqazdi, lekin leyboristlar ko‘pchilikni 6000 ga, keyin esa yana 1000 kishiga kamaydi.Ammo bu holat Margaret Tetcherni havotirga solmadi. Kampaniyalar davomida uni ota-onasi va 1951-yil dekabrda turmushga chiqqan boʻlajak turmush oʻrtogʻi Denis Tetcher qoʻllab-quvvatladi. Uning siyosatga kirib kelishi va bu sohada o‘z o‘rnini topishida turmush o‘rtog‘ining o‘rni katta bo‘ldi. U doim ayolini qo‘llab quvvatladi.Keyinchalik egizaklari tug‘ilganda faoliyatida biroz uzilishlar bo‘ldi.Lekin bu uzoqqa cho‘zilmadi. Margareta Tetcher bu haqida shunday deydi «egizaklar menga katta to‘siq bo‘lmasligini anglab yetdim». U shunday qattiyat sohibasi edi. Onalik va siyosatni teng olib keta oladigan darajadagi matonat egasi edi. Margaret Tetcher https://scientific-jl.com 1 4 1 50-son_1-to’plam_Avgust -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi shunday deydi: «Mening hayotimda ayol vazir bo‘lmagan». Keyinchalik u o‘zi vazir bo‘lish darajasiga erishdi. U 1959-yilgi saylovlardagi og‘ir kampaniyadan so‘ng deputat etib saylandi . Yangi qonun loyihasini taklif qilish uchun orqa tarafdorlar uchun lotereyada o‘tkazilgan omadli natijasidan foydalanib, Tetcherning birinchi nutqi, g‘ayrioddiy tarzda, uning shaxsiy a'zosi qonun loyihasini qo‘llab-quvvatlash edi. Davlat organlari (yig‘ilishlarga qabul qilish) 1960-yildagi qonun, mahalliy hokimiyat organlarining umumiy yig‘ilishini o‘tkazish; qonun loyihasi muvaffaqiyatli bo‘ldi va qonunga aylandi. 1961-yilda u Konservativ partiyaning rasmiy pozitsiyasiga qarshi chiqdi va qayinni sud tomonidan jismoniy jazo sifatida tiklash uchun ovoz berdi. Tetcher tarixda bunday lavozimga ega bo‘lgan eng yosh ayol bo‘ldi va 1959-yilda saylangan birinchi deputatlar orasida ko‘tarildi. Bu uning siyosat sohasiga tashlagan dadil qadamlaridan biri edi.Konservatorlar 1964-yilgi saylovda mag‘lub bo‘lgach, u uy-joy va yer bo‘yicha matbuot kotibi bo‘ldi. Bu lavozimda u o‘z partiyasining ijarachilarga kengash uylarini sotib olish huquqini berish siyosatini yoqladi. U 1966-yilda maxfiy g‘aznachiligi jamoasiga ko‘chib o‘tdi va G‘aznachilik vakili sifat