PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING RIVOJLANISHI

Аннотация

Констатируется формирование новых общественных отношений в нашем обществе, интеграция образования в мировую систему образования, развитие процессов демократизации и развития, необходимость нового подхода к современным обучающим (педагогическим) технологиям в образовательном процессе. Коренное реформирование системы образования, поднятие ее на уровень современных требований, воспитание компетентного поколения будущего стало приоритетным направлением государственной политики. Ключевые слова: Технологии, образование, воспитание, педагогические технологии, современное обучение, интерактивные технологии, аудиовизуальные средства. DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES Resume. The formation of new social relations in our society, the integration of education into the world education system, the development of democratization and development processes, the need for a new approach to modern teaching (pedagogical) technologies in the educational process is stated. Fundamentally reforming the education system, raising it to the level of modern requirements, and educating a competent generation for the future has become a priority direction of state policy. Key words: Technology, education, upbringing, pedagogical technology, modern teaching, interactive technology, audiovisual tools. «Texnologiya»ning fan sifatida vujudga kelishiga – XVII asrda, sanoat ishlab chiqarishini paydo bo‘lishi metallurgiya, mashinasozlik, jumladan sanoat jihozlari, paroxod, parovoz, o‘q otuvchi qurollarni ishlab chiqarish jadal rivojlana boshlanishi, sabab bo‘ldi. Bunday murakkab va mehnattalab mashina va jihozlarni ishlab chiqarishni, faqat texnologik jarayoni aniq ishlab chiqilgan texnologik hujjatlar asosida tashkil etish mumkin edi. Ushbu hujjatlarda – xom ashyo, materiallar, yarim fabrikat va mahsulotlarni olish, ishlov berish, qayta ishlash yo‘llari va usullarining murakkab jarayonlarini o‘zaro bog‘liq, ketma-ket va aniq bajariladigan harakat, operatsiyalarga bo‘lib, rejalashtirilgan natijaga erishish tasvir etiladi. Bu kengaytirilgan va ommaviy ishlab chiqarishga asos bo‘ladi. 1 33 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bizning davrda, texnologiya deb, ma’lum ishni bajarish san’ati tushuniladi. Uni egallash uchun u aks ettirilgan texnologik hujjatlarni chuqur o‘rganish taqozo etiladi. «Texnologiya»ning fan sifatida shakllanishi, texnologiyani ko‘paytirish va shu asosda mutaxassislarni ommaviy tayyorlash, hamda ommaviy ishlab chiqarishni tashkil etish imkoniyatini keltirib chiqardi. [1] «Texnologiya» va «Pedagogika»ning fan sifatida bir tarixiy davrda shakllanganligi, bu qonuniy hodisadir. Chunki kengaytirilgan va ommaviy ishlab chiqarishni tashkil etish, ommaviy o‘qitishni taqozo etdi. Yuqorida zikr etilganlar ta’lim asoschisi Ya.A.Komenskiyning ilmiy merosini tashkil etadi. XX asrning ikkinchi yarmidagi ilmiy-texnik taraqqiyot jadallashuvining beqiyos va yuqori talablariga javob beradigan pedagogik texnologiyaning paydo bo‘lishi ham shu qonuniyatga bo‘ysunadi. Pedagogik texnologiya, ta’lim tizimidagi mustaqil fan sifatida o‘quv jarayonning barcha elementlarini – o‘quv grafigini va o‘quv rejasini tuzish, 44 o‘qitish va uning natijalarini baholashni - o‘z ichiga oladi Oliy ta’lim muassasining o‘quv jarayoni o‘quv materialini to‘la o‘zlashtirish tamoyillariga tayanishi lozim. Ya’ni fanning, o‘quv dasturiga muvofiq, o‘quv materiali barcha talabalar tomonidan o‘zlashtirilishi shartdir.[2] “Ta’lim texnologiyalar”ining rivojlanish bosqichlari Ta’lim texnologiyalarini mazmuni o‘zgarishini shartli ravishda davrlarga ajratish. Ta’lim texnologiyalarini rivojlanish tarixining ma’lum bosqichlariga uzviy bog‘liq. 1946-yilda AQShning Indiana shtatidagi universitetga audiovizual ta’lim kiritilgan (muallif L.K.Larson). 1954-yilda dasturli o‘qitish rejasi asoslab berilgan (muallif – professor B.F. Skinner). 1961-yil Janubiy Kaliforniya universitetida o‘qitish texnologiyasi bo‘limi ochilgan (bo‘lim rahbari – D.D.Finn). 1968-yil LOGO dasturlashtirish tili ishlab chiqilgan va ta’lim muassasasida tatbiq etilgan (AQShdagi Massachusets texnologik instituti, rahbar – S.Peypert). 1976-yil birinchi shaxsiy kompyuter “Apple” yaratildi (mualliflar S. Jobs, S.Uoznik). 1991-yil. Displeyli sinflarda o‘quv maqsadlari uchun maxsus dasturiy vositalardan foydalanilgan. 1990-yil. Ta’limda interaktiv texnologiyalar qo‘llanilgan. Ta’lim tizimini texnologiyalashtirish g‘oyasi o‘tgan asrning boshlarida G‘arbiy Yevropa va AQShda ta’lim tizimini isloh qilish, ta’lim samaradorligini oshirish, shaxsning ijtimoiylashuvini ta’minlash uchun muayyan shart-sharoitni yaratish borasidagi ijtimoiy harakat yuzaga kelgan davrda ilk bora o‘rtaga tashlandi. Mazkur g‘oya 30-yillarda ta’lim jarayoniga “pedagogik texnika” (“ta’lim texnikasi”) tushunchasining olib kirilishi bilan asoslandi. Ushbu davrlarda yaratilgan maxsus adabiyotlarda “pedagogik (ta’lim) texnika(si)” tushunchasi “o‘quv mashg‘ulotl