DUNYO AHOLISI VA UNDAGI DEMOGRAFIK JARAYONLAR

Аннотация

This article analyzes the import and export of raw materials between countries worldwide, the impact of industrial production on the ecological environment, global climate change, and the complexities of demographic processes. It scientifically examines how developed countries import cheap and abundant raw materials from developing nations to meet their industrial demands, along with the pollution of the world’s oceans and atmosphere, global warming, and the resulting environmental issues. Additionally, the article discusses the rapid population growth, the relevance of demographic policies, and potential solutions to future global challenges. Keywords: Raw material import, global resource policy, economy of developed countries, industrial waste, global environmental problems, atmospheric composition, 7 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 8 global climate warming, demographic policy, urbanization processes, ocean ecology, anthropogenic factors, population size and density, sustainable resource use. Аннотация: В данной статье анализируются импорт и экспорт сырья между странами мира, влияние промышленного производства на экологическую среду, глобальные изменения климата и сложность демографических процессов. На научной основе рассматривается, как развитые страны для удовлетворения своих промышленных потребностей импортируют дешёвое и большое количество сырья из развивающихся государств, а также загрязнение Мирового океана и атмосферы, глобальное потепление и возникающие в результате этого экологические проблемы. Кроме того, в статье освещаются вопросы быстрого роста численности населения, актуальности демографической политики и пути решения будущих глобальных проблем. Ключевые слова: Импорт сырья, глобальная ресурсная политика, экономика развитых стран, промышленные отходы, глобальные экологические проблемы, состав атмосферы, глобальное потепление климата, демографическая политика, процессы урбанизации, экология океанов, антропогенные факторы, численность и плотность населения, устойчивое использование ресурсов. XX asr insoniyat tarixida aholi sonining jadal o‘sishi bilan ajralib turadi. Bu holat, asosan, tabiiy o‘sish ko‘rsatkichining yuqoriligi, ya’ni tug‘ilish darajasining yuqori, o‘lim ko‘rsatkichining esa pasayishi natijasida yuzaga keldi. Oxirgi yillarda esa tug‘ilish sur’ati biroz sekinlashganini kuzatish mumkin. Ma’lumotlarga ko‘ra, 1962– 1972-yillarda jahon aholisi o‘rtacha 2,06 foizga, 1973–1983-yillarda 1,80 foizga o‘sgan, keyingi yillarda esa bu ko‘rsatkich bosqichma-bosqich kamayib bormoqda. 2022-yilga kelib esa aholi o‘sish sur’ati o‘rtacha 1,16 foizni tashkil qilgan. Tarixiy davrlar kesimida aholi sonining ortishini tahlil qilganda, insoniyat 1804- yilda birinchi milliard aholini tashkil qilgan bo‘lsa, undan 123 yil o‘tib ikkinchi milliardga yetdi. Keyinchalik bu davr qisqarib, 33 yil ichida uchinchi milliardga yetdi. Aholining milliardlab ortish oralig‘i tobora qisqargan: uchinchi va to‘rtinchi milliard orasida 14 yil, to‘rtinchi va beshinchi milliard orasida esa atigi 13 yil farq bo‘lgan. 8 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 8 BMT prognozlariga ko‘ra, 2050-yilga borib sayyoramiz aholisi 9-12 milliardgacha yetishi, 2100-yilga kelib esa bu ko‘rsatkich 15 milliardga yaqinlashishi mumkin. 2050-yilda dunyo aholisining taxminan yarmi Osiyo qit’asida, 25 foizi Afrikada, 8 foizi Lotin Amerikasi, 7,4 foizi Yevropada va 4,7 foizi Shimoliy Amerikada yashashi kutilmoqda. Aholi sonining kelajakdagi o‘zgarishini demograflar ko‘plab omillar — tug‘ilish va o‘lim ko‘rsatkichlari, tabiiy o‘sish, migratsiya jarayonlari hamda ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar asosida bashorat qiladilar. Jahon aholisining o‘sishi va sekinlashuviga turli omillar ta’sir ko‘rsatadi. Jumladan: ➢ hayot darajasining oshishi; ➢ tibbiyot xizmatlari va sog‘liqni saqlash tizimining rivojlanishi; ➢ ayollarning ta’lim va mehnat faoliyatiga faol jalb etilishi; ➢ axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining keng tarqalishi; ➢ insonlarning ongli ravishda kam farzandli oilani afzal ko‘rishi. Ayniqsa, rivojlanayotgan Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi mamlakatlarida demografik o‘zgarishlar bosqichma-bosqich rivojlangan mamlakatlarga xos tendensiyalarga moslashmoqda. Bu hududlarda ham farzandlar soni avvalgiga qaraganda qisqarib bormoqda. Rivojlangan mamlakatlarda esa aholining tabiiy o‘sishi past darajada, ko‘proq migratsiya hisobiga aholi soni saqlanib turibdi. Aholi sonining ortishi esa bir qator global muammolarni yuzaga keltirishi kutilmoqda: 1) Qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va dengiz boyliklari yetishmovchiligi. 2) Aholi zichligi oshishi natijasida atrof-muhitga salbiy ta’sir kuchayishi. 3) Rivojlanayotgan davlatlarda energiya resurslari va iste’mol mahsulotlar