GLOBALLASHUV JARAYONIDA YOSHLARNING MILLIY QADRIYATLARGA MUNOSABATI

Аннотация

This article explores the impact of globalization on youth consciousness and their attitude toward national values. It emphasizes the growing inclination of young people toward Western culture and the potential threat this poses to traditional values. The paper also discusses effective ways to preserve and promote national values amid globalization. Keywords: Globalization, youth, national values, culture, spirituality, education, modern challenges. XXI asrda globallashuv jarayoni har bir jamiyat hayotiga bevosita ta'sir ko‘rsatmoqda. Bu jarayon ijtimoiy-siyosiy, madaniy, iqtisodiy hayotda o‘zgarishlar keltirib chiqarishi bilan birga, xalqning qadriyatlariga, an'analariga, ayniqsa, yosh avlodning ruhiy-axloqiy olamiga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Milliy qadriyatlar – bu xalqning tarixiy xotirasi, o‘zligini belgilovchi asosiy omillardan biridir. Globallashuv esa ko‘plab holatlarda bu qadriyatlarga xavf soluvchi omil sifatida namoyon bo‘lishi mumkin [1]. Globallashuv asosan texnologik rivojlanish, axborot oqimining kuchayishi, internet tarmog‘i, ijtimoiy tarmoqlar va mass-mediani o‘z ichiga olgan kompleks jarayondir. Bu jarayon orqali turli xalqlarning madaniyatlari aralashib, bir-biriga singishmoqda. Ayniqsa, g‘arb madaniyatining dominantligi ko‘plab yoshlar ongida o‘z milliy qadriyatlariga befarqlikni yuzaga keltirmoqda [2]. Zamonaviy yoshlar g‘arbona hayot tarzi, kiyinish madaniyati, san’at va musiqaga ergashar ekan, ko‘plab hollarda o‘z milliy urf-odatlari, diniy e’tiqodlari va axloqiy mezonlariga nisbatan loqaydlik namoyon etadilar. Bu esa jamiyatda ma’naviy ziddiyatlarni keltirib chiqaradi [3]. 28 NEW RENAISSANCE 2025 AUGUST INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 8 Shunga qaramay, globallashuv sharoitida milliy qadriyatlarning yoshlar hayotidagi ahamiyati ortib bormoqda. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ta’kidlaganidek: “Milliy g‘urur va milliy qadriyat – bu bizning kuchimiz va kelajagimizga ishonchimizdir” [4]. Yoshlar ongiga milliy qadriyatlarni singdirish – bu nafaqat ta’lim muassasalari, balki oilaning, mahallaning va ommaviy axborot vositalarining ham dolzarb vazifasidir. Ta’lim tizimida milliy tarbiya elementlarini kuchaytirish, tarixiy merosni o‘rganish, milliy bayramlar, san’at, adabiyot va urf- odatlarni yoshlar ongiga chuqur singdirish zarurdir [5]. Yoshlarning milliy qadriyatlarga munosabatini shakllantirish yo‘llari 1. Ta’lim va tarbiya orqali – maktab va oliy ta’lim muassasalarida “Ma’naviyat saboqlari”, “Tariximiz – g‘ururimiz” kabi darslarni joriy etish orqali milliy qadriyatlar targ‘ib etilishi mumkin. 2. OAV va ijtimoiy tarmoqlar orqali – yoshlar orasida ommabop bo‘lgan platformalarda milliy qadriyatlarni yorituvchi kontent yaratish. 3. Madaniy tadbirlar orqali – folklor festivallari, milliy liboslar ko‘rgazmalari, milliy taomlar haftaligi kabi loyihalar yoshlarni o‘z ildizlariga qaytishga undaydi. 4. Raqobatbardoshlikni oshirish – milliy qadriyatlarni zamonaviy dizayn, texnologiyalar yordamida ommalashtirish orqali uni yoshlar orasida jozibador qilish zarur. Hozirgi zamon taraqqiyotining eng asosiy belgilari – bu texnologiyalar rivoji, axborot oqimining tezlashuvi va madaniy ta’sirlarning chegarasiz tus olganidir. Bu jarayon globallashuv deb yuritiladi. Globallashuvning kuchayishi natijasida har bir xalq, ayniqsa, yosh avlod o‘zining milliy o‘zligini anglash, uni saqlab qolish masalasida yangi vazifalar oldida turibdi. Ayniqsa, postpandemiya davrida internet va raqamli hayotga to‘liq ko‘chish natijasida yoshlar orasida g‘arbona qadriyatlarga, hayot tarziga ergashish kuchaygan [1]. Milliy qadriyatlar esa xalqning tarixiy xotirasi, axloqiy tamoyillari va madaniy o‘zligidir. Ular orqali jamiyatda ijtimoiy birlik, birdamlik va ma’naviy uyg‘unlik qaror topadi. Shunday bir sharoitda, yoshlarning ushbu qadriyatlarga munosabatini shakllantirish – har bir davlat uchun strategik masaladir [2]. Globallashuv bir tomondan, yangi bilimlar, texnologiyalar, tillar va madaniyatlar bilan tanishish imkonini yaratmoqda. Ammo, bu jarayon yosh avlodni o‘z milliy ildizlaridan uzoqlashtirish xavfini ham tug‘diradi. O‘zbekistonda so‘nggi yillarda ijtimoiy tarmoqlarda g‘arbcha hayot tarzi, kiyinish madaniyati, turmush uslubi va hatto shaxsiy munosabatlar andozasi targ‘ib etilmoqda. Bu holat esa ayrim hollarda yoshlarning o‘z milliy qadriyatlariga befarqligiga olib kelmoqda [3]. So‘rovnomalar shuni ko‘rsatadiki, 16-25 yosh oralig‘idagi yoshlarning qariyb 45 foizi milliy liboslarni zamonaviy deb hisoblamaydi, 30 foizi esa milliy bayramlarga nisbatan befarq munosabatda bo‘lmoqda [4]. Milliy qadriyatlar: yoshlar ongida qanday aks etmoqda? Milliy qadriyatlar – bu faqat urf-odatlar emas, balki oilaviy rishtalar, mehr-oqibat, ustoz- shogird an'analari, o‘zaro hurmat va ma’naviy poklikdir. Ularni saqlash uchun faqat targ‘ibot emas, balki ularni hayot tarziga aylantirish zarur. Yoshlar orasida milliy qadriyatlarga nisbatan munosabat turlicha: Ba'zilar uni eskilik sarqiti deb bilsa, bosh