MUSIQA FANINI O‘QITISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR

Аннотация

Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida pedagogik texnologiyalarni qo’llash metodlari, musiqa ta’limida dars samaradorligini oshirishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish usullari, interfaol metodlar turlari va maktab o’quvchilarini ham ijroviy, ham ijodiy barkamollikkaerishishlari uchun usul vatexnologiyalarfoydalanish yo’llari o’rin egallagan. Kalit so‘zlar: Innovatsiya, musiqiy ta’lim, ta’lim, integratsiya, zamonaviy ta`lim, raqamli innovatsiondastur. Xalqimiz asrlar davomida juda katta hayotiy tajriba to'pladi, uni takomillashtirdi va ijtimoiy hayotida turli vositalar orqali kelajak avlodga meros qoldirdi. Musiqa inson hissiyotiga kuchli ta'sir ko'rsatish imkoniyatiga ega, o'quvchilarni nafosat olamiga olib kirish va axloqiy-g'oyaviy tarbiyalashning muhim vositasi sifatida xizmat qiladi. O'zbekistonda uzluksiz ta'lim tizimi asosida shaxsni rivojlantirishda juda katta e'tibor berilib kelinmoqda. Bu o'rinda shubhasiz musiqa darslarida e'tibor tubdan takomillashtirilib, uni yanada rivojlantirish masalasiga e'tibor o'zgacha tus oldi. Kelajak avlodni barkamol inson etib tarbiyalashga alohida urg'u berilishi juda ham ahamiyatli vaquvonarli holdir. Ma'lumki, har bir dars mavzusini o'rganishda o'ziga xos texnologiya, usul va vositalarni tanlashga to'g'ri keladi. O'qitish jarayonida yuqori natijaga erishish uchun dars jarayonini oldindan ketma-ketligini mo'ljallash kerak bo'ladi. Bunda o'qituvchi fanning o'ziga xos tomonlarini, o'quv jarayonini va sharoitini, o'quvchularning ehtiyoji va imkoniyatlarini, bilim saviyasini, sharoitga qarab ishlatoladigan texnologiyalarni tanlash lozim. An'anaviy ta'lim o'quvchilarni tayyor bilimlarni o'zlashtirishga o'rgatadi, unda o'qituvchi shaxsi asosiy o'rinni egallagan bo'lib, o'quvchi esa bu jarayonning passiv ishtirokchisi bo'lib kelgan1. Ilmiy texnika revolyutsiya davrida o'quvchi o'zlashtirishi lozim bo'lgan ilmiy axborot xajmining keskin oshib ketishi bilan an'anaviy ta'lim kam samarali bo'lib qoldi. Ana shuning uchun kelish davri interaktiv metodlar, innavatsion pedagogick va axborot texnologiyalarini o'quv jarayoniga kiritishga qiziqish tobora kuchayib bormoqda. Zamonaviy texnologiyalar o'quvchilarni egallayotgan bilimlarini o'zlari qidirib topishga, mustaqil o'rganish, taxlil qilish va olingan bilimlardan o'zlari xulosa chiqarishga o'rgatadi. Innavatsion texnologiyalar inglizchadan "innavaton" yangilik kiritish -pedagogik jarayon, ya'ni o'quvchi va o'qituvchi faoliyati o'zgarish, yangilik kiritish, o'quv jarayonida interaktiv metodlardan to'liq foydalanishni o'z ichiga oladigan vositalar esa o'quvchining birgalikda faoliyat orqali ta'lim mazmuniga ta'sir ko'rsatadigan vositalarni o'z ichiga oladi. Bunday hamkorlikning o'ziga xos xususiyatlari quyidagilardan iborat: -O'quvchining bilimolishishtiyoqini muntazam oshirib boorish; -O'quvchining xar qandaymuammoga ijodiy yondashuviga o'rgatish; -Pedagog vao'quvchi faoliyatining o'zaro hamkorligini ta'minlash; 1AvliyoqulovN.H.Zamonaviyo’qitishtexnologiyalari.–T.:2001. 34 INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 11, ISSUE 01, 2025 -O'quvchining dars davomidabefarq bo'lmasdan, ijodiy fikrlashi vaizlanishiga imkonyaratish. Bu jarayonda kafolatlangan natijaga erishish oqituvchi bilan o'quvchining xamkorligida faoliyati, o'quvchining ijodiy ishlash, mustaqil fikrlashi, izlanishi, taxlil qilishi va xulosalay olishi, o'quvchining o'zig ava guruhga, guruhning o'quvchiga baho berishiga imkon yaratilishi bilanbog'liq. Ta'limni tashkil etishning noan'anaviy shakllarining xilma-xilligi turli xil faoliyat turlari uchun keng sharoitlarni yaratadi, bu nafaqat o'quvchining aqliy jarayonlarining butun majmuasini o'z ichiga olishga imkon beradi, asosiy ta'lim doirasini kengaytirishni, balki maxsus kasbiy bilim va ko'nikmalarni olishga imkon beradi. Ayniqsa, musiqiy ta'limni zamon talablari darajasiga ko'tarish, ta'lim tizimiga ilg'or innovatsion va pedagogik texnologiyalarni keng joriy etish muhim davlat ahamiyatiga molik masalalardan biri sifatida kun tartibida turibdi. Musiqiy- nazariy fanlarni o'qitishda pedagogik texnologiyalardan foydalanish Pedagogi texnologiya va pedagog mahoratga oid bilim, tajriba va interfaol metodlar o'quvchi-talabalarni bilimli, yetuk malakaga egabo'lishlarini taminlaydi. XXI asrda yangi texnologiyalar paydo bo'lishi munosabati bilan o'qitish uslubiyotiga yondashuv o'zgardi, o'qishni rivojlantirish masalalari eng muhim mavzulardan biri bo'ldi. O'quvchilarni ommaviy estetik tarbiyalash o'quv dasturlariga, o'qitish usullariga boshqacha, yangicha yondashuvni talab qiladi. Musiqiy nazariy fanlar o'qituvchilarning vazifasi bu jarayonni o'quvchilar uchun ijodiy vaqiziqarli qilishdir. So'nggi o'n yilliklarda musiqa texnologiyasining jadal rivojlanishi bugungi kunda odamlarning musiqa bilan o'zaro munosabatlari va zavqlanishini keskin o'zgartirdi. Raqamli musiqa formatlarining ulkan moslashuvchanligi va mavjud ma'lumotlarning ko'pligi tufayli odamlarning musiqaga kirish imkoniyati o'zgard