К содержанию
РецензированоRU2026

TIL O‘ZGARUVCHANLIGI VA TEJAMKORLIK TAMOYILLARI

Qobilova Nargisa Sulaymonovna

Теоретические аспекты становления педагогических наук · 35 · 222-237 · 2026

Аннотация

В данной статье освещается влияние разговорной речи на изменения в языковой системе. Воздействие разговорной формы на динамику языка анализируется через такие явления, как фонетическая эрозия, ассимиляция служебных слов, грамматическое упрощение, вариативность и отношение к языковой норме. Также изменения в устной речи рассматриваются с позиций современных лингвистических подходов и раскрывается их место в общей языковой системе. Ключевые слова: разговорная речь, языковая система, фонетическая эрозия, грамматическое упрощение, вариативность, норма. Annotation: This article highlights the impact of spoken language on changes in the linguistic system. The influence of the conversational form on language dynamics is analyzed through phenomena such as phonetic erosion, assimilation of function words, grammatical simplification, variability, and the attitude toward linguistic norms.Changes in oral speech are interpreted through modern linguistic approaches, revealing their place in the overall linguistic system. Key words: spoken language, linguistic system, phonetic erosion, grammatical simplification, variability, norm. Tilning ochiq va dinamik tizim sifatida asosiy xususiyatlaridan biri uning o‘zgaruvchanligidir. Shuning uchun tilni tarixiy rivojlanayotgan ob’ekt sifatida o‘rganish, shuningdek til o‘zgarishlarining xususiyatlarini tahlil qilish uning mavjudlik shakllarini o‘rganishda muhim o‘rin tutadi va uning xususiyatlarini tavsiflash bilan chambarchas bog‘liq. Tarixiy va lingvistik tadqiqotlar tilning biologik mohiyati bilan bog‘liq bo‘lgan lingvistik o‘zgarishlarning muqarrarligini tasdiqlaydi. V.V. Ivanov 10 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference ta’kidlaganidek, til – uning rivojlanish bosqichlarining tarixiy almashinuvi natijasidir, bu avvalgi holatning yangisiga aylanishini anglatadi. Tilshunoslik fanida lingvistik o‘zgaruvchanlik tilning tabiatidan organik ravishda kelib chiqadigan va uning takomillashish istagini aks ettiradigan doimiy o‘zgarish jarayoni sifatida talqin etiladi. Nazariy tilshunoslikda evolyutsion o‘zgarishlarni o‘rganishga qaratilgan ko‘plab tadqiqotlar mavjud. Ushbu hodisaning universalligi turli tarkibiy tipdagi tillardan olingan misollar bilan tasdiqlanadi. Tilning o‘zgaruvchanligini o‘rganish XIX asrdan ancha oldin boshlangan bo‘lsa-da, aynan shu davrda tilshunoslik fanining rivojlanishi asosiy vazifalarni shakllantirishga va avvalgi empirik bazadan foydalanishga imkon beradigan darajaga yetdi. Til o‘zgaruvchanligi tilshunoslik fanining asosiy o‘rganish ob’ekti hisoblanadi, chunki u tilning doimiy rivojlanayotgan va takomillashib borayotgan tizim sifatida asosiy tabiatini ochib beradi. Ushbu o‘zgaruvchanlikning asosi bo‘lgan evolyutsion jarayonlar til tizimining barqarorligi va dinamikasini ta’minlovchi mexanizmlarni tushunishda muhim rol o‘ynaydi. Zamonaviy sharoitda aloqa jarayonida samarali, aniq va ixcham o‘zaro ta’sir alohida ahamiyatga ega. Lingvistik nuqtai nazardan, bu hodisa til vositalarini tejashga qaratilgan turli xil leksik va sintaktik mexanizmlarning ishlashi bilan izohlanadi. Leksik semantik sathdagi o‘zgarishlarni nisbatan sodda kuzatish mumkin bo‘lsa-da, grammatik sathdagi jarayonlarni aniqlash va tahlil qilish yanada murakkab usullardan foydalanishni talab qiladi. Fonetika va fonologiya sohasidagi o‘zgarishlarni o‘rganishda bu qiyinchiliklar yanada seziladi. Til o‘zgarishi, ma’lum sathda, til tuzilishining barcha jihatlarini qamrab oladi. Tilning ma’lum sathlari o‘zgarishsiz qoladi yoki ularning rivojlanishi ehtimoldan yiroq ko‘rinadi. Til tizimining har bir komponenti o‘zgarishlarga moyil, ammo o‘zgarishlarning intensivligi va tabiati o‘zgarishi mumkin. Lingvistik tadqiqotlarda ko‘pincha til o‘zgarishi sabablari to‘g‘risida qat’iy bayonotlar mavjud. Masalan, E. Xaugen iqlim, tarixiy voqealar, fiziologik xususiyatlar yoki madaniy xususiyatlar kabi tashqi omillar faqat bilvosita tilning ongsiz o‘zgarishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaydi. Uning ta’kidlashicha, nemis undoshlarining harakatlanishi, ingliz tilidagi unli tovushlarning siljishi, roman va german tillaridagi sonlarning umlaut 11 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference (qisqarishi) kabi muhim jarayonlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri sanab o‘tilgan omillar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin emas. Shundan kelib chiqib, ushbu omillarning hech biri o‘z-o‘zidan til o‘zgarishining bevosita sababi emas degan fikrga kelish mumkin. Biroq, tildagi o‘zgarishlar va ijtimoiy o‘zgarishlar o‘rtasidagi bog‘liqlik aniq. Ushbu o‘zgarishlarning manbalarini topish va ularni ijtimoiy tizimning doimiy yoki o‘zgaruvchan belgilari orqali tushuntirish tilshunoslarni til va jamiyat o‘rtasidagi murakkab munosabatlarni o‘rganishga undadi. Til o‘zgarishiga ta’sir qiluvchi ijtimoiy-iqtisodiy omillarning tahlili ularning til tizimining barcha darajalarini qamrab oluvchi murakkab va ko‘p qirrali xususiyatlar

Доказательный фрагмент

«В данной статье освещается влияние разговорной речи на изменения в языковой системе.»

Образец извлечения

Демо-превью

В данной статье освещается влияние разговорной речи на изменения в языковой системе. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
spoken language, linguistic system, phonetic erosion, fonetik eroziya, norma., grammatik soddalashuv, so‘zlashuv nutqi, variantlik, til tizimi
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники