ISTERIK NEVROZNING KLINIK KO‘RINISHLARI

Аннотация

Ushbu maqolada isteriya nevrozi tushunchasi, uning klinik ko‘rinishlari va shakllanish omillari psixologik va psixiatrik nuqtai nazardan yoritib berilgan. Isteriyaning psixoanalitik, biologik va ijtimoiy-psixologik yondashuvlar asosida izohlanishi hamda uni keltirib chiqaruvchi psixogen omillar tahlil qilingan. Shu bilan birga, isterik nevrozning tashxislash mezonlari va zamonaviy psixoterapevtik yondashuvlar, jumladan kognitiv-behavioral terapiya, gipnoterapiya va psixodinamik yondashuvlar haqida ma’lumotlar keltirilgan. Maqola psixologiya, klinik psixologiya va psixiatriya yo‘nalishidagi talabalar, tadqiqotchilar hamda amaliyotchi mutaxassislar uchun mo‘ljallangan. Kalit so‘zlar: Isteriya, nevroz, psixogen omillar, psixoanaliz, gipnoz, psixoterapiya, emotsional buzilishlar, konversiya, tashxis, klinik psixologiya, stress, shaxsiy ziddiyat, travmatik holat, isterik reaksiyalar, psixodinamik yondashuv. Asosiy qism: Isterik nevrozning klinik ko'rinishi xilma-xillik va polimorfizm bilan tavsiflanadi. Harakatning buzilishi kuzatiladi: barmoq tremori, buzilgan muvofiqlashtirish, ovozning yo'qolishi (afoniya). Ko'pincha mushaklarning tiklari (giperkinez) va konvulsiyalar namoyon bo'ladi. Shu bilan birga, barcha alomatlar pediatr, terapevt, nevrolog va boshqa mutaxassislar tomonidan tibbiy ko'rikdan o'tishi bilan kuchayadi. Isterik afoniya ovozning yo'qligi fonida kuchli yo'tal bilan ajralib turadi. Isteriya fonida duduqlanish paydo bo'lganda, bemor noqulaylik va xijolatni boshdan kechirmaydi. Isteriyadagi falaj hech qachon to'qimalarning atrofiyasi bilan birga kelmaydi (ishemik insult bilan farq). Bunday falajning asosiy farqi uning lokalizatsiyasidir: bemor qo'lning tirsagiga yoki oyog'i tizzagacha bo'lgan mushaklarning zaifligini yoki bo'ysunmasligini ko'rsatadi, bu nevrologik tabiatning organik shikastlanishiga mos kelmaydi. Kasallikning og'ir shakli o'zini qisman (parez) yoki tilning oyoq-qo'llari va mushaklarining to'liq falaji sifatida namoyon qilishi mumkin. Harakat buzilishlari asosida organik patologiya yo'q, vosita buzilishi qisqa muddatli bo'lib, bemorning xotirjamligiga bog'liq. O'ziga maksimal darajada e'tiborni jalb qilish istagi bemorni yolg'on hushidan ketishga, qo'llarning ko'rgazmali siqilishiga, nafas qisilishi va atrofga otishini rag'batlantiradi. Biroq, agar 62 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference bemorning diqqatini uning shaxsidan boshqa ob'ektga o'tkazish mumkin bo'lsa, harakat buzilishlari juda zaiflashadi yoki butunlay yo'qoladi. Sensor buzilishlar sezuvchanlikning pasayishi yoki yo'qligi (gipesteziya, behushlik) va uning kuchayishi (giperesteziya) sifatida namoyon bo'lishi mumkin. Bunday holda, bunday belgilarning tarqalishi odatiy holdir: bemorlar uyqusizlik zonasini qo'lqoplar, paypoqlar, yeleklar va boshqalar bilan cheklaydilar. Ko'pincha o'ziga xos og'riqlar paydo bo'ladi - tananing har qanday qismida sababsiz og'riqlar kuzatiladi. Isterik reaktsiyaning tez-tez namoyon bo'lishi - to'satdan karlik yoki ko'rlik (bir yoki ikki tomonlama). Bemorlarda rang idrokining buzilishi va ko'rish maydonlarining torayishi namoyon bo'lishi mumkin, ammo bu ularning kosmosda to'g'ri yo'naltirilishiga to'sqinlik qilmaydi. Karlik ko'pincha aurikulning paresteziyasi / behushligi bilan birlashtiriladi. Vegetativ ko'rinishlar bemorning tasavvuri bilan cheklangan. U har qanday ichki organdagi og'riqdan shikoyat qilishi mumkin, ko'pincha bu oshqozon-ichak trakti va yurakdir. Ba'zida bemorlar qizilo'ngachning soxta spazmi tufayli ovqat yeyishni rad etadilar. Ko'ngil aynishi, qorin og'rig'i, qusish, yurak og'rig'i, nafas olish qiyinlishuvi, yurak urishi yoki yurak urishi hech qanday asosga ega emas; ko'p hollarda bu organlarda bunday belgilarga olib kelishi mumkin bo'lgan patologik o'zgarishlar mavjud emas. Bemor terining yonishi va qichishi haqida shikoyat qilishi mumkin, shifokorning qo'llari va oyoqlaridagi chizishlarini dalil sifatida ko'rsatadi. Deyarli har doim bemorlar bosh aylanishi va bosh og'rig'ini qayd etib, buni miyadagi patologiya bilan izohlashadi. Ba'zida bemorlar appenditsit va bronxial astma belgilariga taqlid qilishadi. Isteriyada vaziyatning keskin yomonlashishi (tutqich) epilepsiya namoyon bo'lishiga juda o'xshaydi. Bemor uchun psixologik jihatdan qiyin bo'lgan har qanday vaziyat - janjal, yoqimsiz xabar, boshqalarning bemorning xohishini bajarishdan bosh tortishi – isteriya bilan tugaydi. Bundan oldin bosh aylanishi, ko'ngil aynishi va vaziyatning soxta yomonlashuvining boshqa belgilari bo'lishi mumkin. Bemor yiqilib, yoydek egiladi. Shu bilan birga, bemor har doim "to'g'ri" yiqilib, o'zini jarohatlardan iloji boricha himoya qilishga harakat qiladi. Qo'llarini va oyoqlarini silkitib, boshini yerga urib, o'z his-tuyg'ularini ko'z yoshlari yoki kulgi bilan zo'ravonlik bilan ifodalab, bemor chidab bo'lmas azob-uqubatlarni tasvirlaydi. Epilepsiyadan farqli o'laroq, isteriya ongni yo'qotmaydi ammo reaktsiyasi saqlanib qoladi. Qattiq qichqiriq, yuzga