AGATA KRISTINING “O‘NTA NEGR BOLASI” ROMANIDA INSONPARVARLIK VA IJTIMOIY ADOLAT TARANNUMI

Аннотация

В статье описывается литературно-поэтическое мастерство писателя, его вклад в изучение преступности и психологии человека. Также речь идет о роли романа в формировании нравственного общества, о конфликте точек зрения в романе. Дискуссии между понятиями социальной справедливости, гуманистическими убеждениями и критериями уголовного наказания изображены таким образом, что читатель должен решить,какую часть учитывать. Ключевые слова: Гуманизм, социальная справедливость, культура, несправедливость, преступление,убийство,наказание,расовая дискриминация,бесчеловечность. Annotation: The article describes the writer's literary and poetic skill, his contribution to the study of crime and human psychology. It also discusses the role of the novel in the formation of a well-mannered society, the conflict of viewpoints in the novel. The debates between the concepts of social justice, humanistic beliefs, and criteria of criminal punishment are described insuch a way that the readermust decide which part totake intoaccount. Keywords: Humanism, social justice, culture, injustice, crime, murder, punishment, racial discrimination, inhumanity. Dunyoda odamlarni ongliroq bo‘lishga, oddiy odamlarning dardlaridan xabardor bo‘lishga undaydigan ko‘plab badiiy asarlar va bestsellerlar mavjud. Ularning aksariyati keksalar, nogironlar, bolalar, kambag‘allar, nogironlar, ayollar va hokazolarga g‘amxo‘rlik qilish kerakligi haqidagi mazmuni tufayli mashhur va qadrli. Ularning ba’zilari inson xarakterining inklyuzivligi tufayli yuqori baholanadi. Hamma zamonlarda va hamma joyda dunyo odamlari yuqori tabaqa yoki boshliqlarga g‘amxo‘rlik qilishadi va ularga foyda keltirish uchun xizmat qilishadi. Odamlarning madaniyati, ularning tarixiy, mentaliteti va diniy kelib chiqishi ularga turli odamlarga turlicha munosabatda bo‘lish bo‘yicha ma’lum mafkuralarni shakllantirish imkonini berdi. Holbuki, o‘z jamiyatining sanoqli kishilarigina tug‘ma odamiylik, mehribonlik, sezgirlik, www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 16,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 keng dunyoqarashdan foydalanib, odamlarning qalb jarohatlari, shart-sharoitlarini inobatga olib, ularni chin inson deb bilib, adolat bilan muomala qilishga o‘zlariga izn beradilar. Agata Kristining maqsadi insonning aql-zakovati va tahlil hamda sintez qilish qobiliyatlarini tasvirlash bo‘lsa-da, u chuqurroq tushunchaga ega. U odamlarga "Hoy, iltimos, bir-biringizning yurak muammolaringizdan xabardor bo‘ling, inkluziv bo‘ling, qo‘llab-quvvatlang, atrofingizdagi odamlarni qadrlash va ularga g‘amxo‘rlik qilish uchun qo‘lingizdan kelganini qiling" deb eslatmoqchi. Muallif aytmoqchiki - insoniyat insoniy qonun va muassasalarning jazolaridan qochsa ham, aldasa ham va jinoyatni qoralagani uchun jazodan qutulsa ham, odamlar Xudoning haqiqiy jazolaridan qochib qutula olmaydi. Biz jinoyat qilishdan qo‘rqishimiz va uyalishimiz kerak bo‘lgan QodirZot ham Udir. Mazkur romanda o‘nta odam bor, ular boyning chorloviga javoban ziyofatga taklif qilingan. Bu boy odamni hech kim tanimaydi. Yolg‘iz orolda o‘sha boyning qasri bor bo’lib, o‘n kishi - kitob qahramonlari o‘sha qal’ada kutib olish ziyofatini nishonlash uchun taklifnoma oladilar. Ular jamiyatning turli qatlamlariga mansub, kelib chiqishi va mutaxassisligi turlicha bo‘lganturli kishilar edi. Yig‘ilishning maqsadini hech kim tushunmadi. Ular o‘sha qasrga yetib borganlarida kimdir ularni birma-bir o‘ldira boshlaydi. Kiraverishdagi zalda qotillik tartibini tasvirlovchi she’r bo‘ladi, uni suddan nafaqaga chiqqan sudya amalga oshiradi. U o‘lim jazosi emas, balki o‘ta g‘ayriijtimoiy, g‘ayriinsoniy bo‘lgan jinoyatni sodiretgan odamlar jabrlanuvchining qanday azob chekayotganiga guvoh bo‘ldi. Shuningdek, qasrda qahramonlardan biri vafot etganida har safar o‘nta negr bolalarining kichik haykallari sinib ketadi. Bu qaysidir ma’noda dahshatli vaziyat ta’rifiga ega bo‘lgan o‘g‘irlash hikoyasi edi. Bu orqali muallif fosh etilayotgan va ayblanmayotgan jinoyatlar ko‘pligini aytmoqchi. Bundan tashqari, muallif shuni aytishni istardiki, agar kimdir boshqa birovga zarar yetkazadigan ish qilsa, u jazosiz qolmasligi kerak. Har bir xatti-harakat yoki zararga o‘ziga xos tarzda javob berilishi va ijtimoiy adolat qonunlarda, insoniyat hayotida ustuvor bo‘lishi kerak. Vijdon odamlarga baho berishda asosiy mezon bo‘lishi kerak. Insoniyatning har bir a’zosi himoya qilinishi va yaxshi munosabatda bo‘lishi kerak. O‘quvchilar Agata detektiv sarguzashtlarni yozadi deb o‘ylasalar ham, muallif har bir o‘quvchi o‘z hayotida o‘rnatishi va amal qilishi kerak bo‘lgan oliy yozilmagan gumanitar qadriyatlarga ishora qiladi. Agar inson o‘zining sog‘lig‘i, boyligi, obro‘-e’tibori, martabasi, do‘stligi va boshqa manfaatlarini hurmat qilsa va qadrlasa, u boshqa odamlar hayotining bu jihatlarini teng va adolatli tarzda qadrlashi kerak. Hech kim chetlatilmasligi, ranjitilmasligi, kamsitilmasligi yoki boshqalar