Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
КОРОНАВИРУС БИЛАН КАСАЛЛАНГАН БЕМОРЛАРДА ГЕПАТОБИЛИАР ЎЗГАРИШЛАР
КОРОНАВИРУСБИЛАН КАСАЛЛАНГАН БЕМОРЛАРДА ГЕПАТОБИЛИАР (Андижондавлат тиббиётинститути ички касалликлар кафедраси ассистенти.)
ИКРО журнал · 16 · 2025
Аннотация
At the end of 2019, an outbreak of a new coronavirus infection was observed in the People's Republic of China, with its epicenter located in Wuhan City, Hubei Province. On February 11, 2020, the World Health Organization (WHO) officially named the infection caused by the new coronavirus — COVID-19 (Coronavirus Disease 2019). On the same day, the International Committee on Taxonomy of Viruses assigned the official name SARS-CoV-2 to the causative agent. SARS-CoV-2 is a single-stranded RNA-containing virus belonging to the Coronaviridae family. The S-protein of SARS-CoV-2 is structurally similar to angiotensin- converting enzyme 2 (ACE2). After entering the human body through the upper respiratory tract, the virus affects receptors of the respiratory epithelium, alveolocytes, alveolar monocytes, vascular endothelium, gastrointestinal and urinary tract epithelium, macrophages, as well as other systems and organs such as the myocardium and the central nervous system. The core pathogenic mechanism of this disease includes destructive-productive thrombovasculitis, hypercoagulation syndrome, microangiopathy, and an inadequate immune response. In response to SARS-CoV-2, a hyperergic activation of the immune system develops in patients, leading to a severe systemic inflammatory syndrome, alteration of alveolar lung tissue and other organs, and thedevelopment ofsepticshock. Keywords: SARS-CoV-2, alveoli, S-protein, hypercoagulation, macrophage, tissue, lipoprotein, protein. Кириш: CОВИД-19 нинг критик холати ситокинли тўфоннинг турларидан бири бўлиб, унинг намоён бўлишида бирламчи ва иккиламчи гемофагоцитар лимфогистиоцитоз ёки макрофагларнинг фаоллашиш синдроми хисобланади. Ситокин бўрони келтириб чиқарган ўзига ҳос, вирусли САРС-CоВ-2-эндотелит деб номланган, патогенезида микросиркулятор оқимнинг шикастланиши муҳим рол ўйнайди. Аутопсия тадқиқот материалларига хамда касалликнинг клиник манзарасига асосан минимал даражада CОВИД-19 нинг қуйидаги морфологик ва клиник турларини ажратиш мумкин: юрак, мия, ичак, буйрак, жигар, диабетик, тромбоемболик (ўпка артериясининг тромбоемболиясида), септик (бактериал ва микотик сепсис мавжуд бўлмаганда), CОВИД-19 билан касалланган беморларда ошқозон- ичак тракти шикастланишининг асосий патогенетик механизмлари сифатида вируснинг эпителиоцитларга бевосита тасири, ситокинли бўрон ичак нейрорегуляциясига билвоситатасир қилади. CОВИД-19да жигар шикастланиши: бир нечта тадқиқотлар шуни кўрсатдики cовид-19 ифекциясида жигар шикастланиши, асосан гепатоцитлар ўртача ситолизи ва жигар трансаминазалари даражасининг ошиши билан намоён бўлади. Ушбу жараён вируснинг гепатоцитларга бевосита тасири натижасидакелибчиқади. Хитойнинг: Ухан, Чзецян, Жуанжоу, Ланчжоу каби вилоятларида беморларда олиб борилган тадқиқотларда, беморларнинг: иштаҳа пасайиш, кўнгил айниш, қусиш, диарея, ҳид ва тамнинг ўзгариши кабилар аниқланди. Америка гастроентерологлар малумотига кўра жигар ферментларининг кўтарилиши cовид-19 билан касалланган ва тасдиқланган беморларнинг 20-30 фоизида учрайди. Ушбу вилоятларда Н.Чен ва бошқалар малумотига кўра ўрганилган 99 ҳолатдан беморларнинг 30 фоиздан кўпроғида жигар шикастланиши www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 16,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 белгилари АЛТ, АСТ, С-реактив оқсил кабилар кўтарилиши аксинча гипоалбуминемия(40г/л)гача камайиши аниқланган. Бу кўрсаткичлар юқоридаги вилоятларда яшовчи беморларда турлича эканлиги аниқланди. Чзецян вилояти 16%, Ланчжоу вилояти 6.2%-22%, енг юқори кўрсаткич Ухан вилоятида эканлиги аниқланди (24,1%-36,6% гача). Олимлар бунга сабаб қилиб вирусли юклама, қонда виремия даражаларини юқорилигини сабаб қилиб кўрсатишди. Беморлар жинсига кўра юқоридаги фоизларнинг касалланган беморларнинг 58.2%-73.2% фоизи еркакларга, 26.8% -41.9% фоизи аёлларга тўғрикелишианиқланган. Хулоса: Cовид-19 фонида жигар дисфунксияси учун ўзига хос гепатотропик терапия тамойиллари етарлича ишлаб чиқилмаган. Даволашда асосий рўл беморларнинг ҳолатини етарлича бахолаш, ўз вақтида тўғри муолажалар олиб боришга асосланади. Беморнинг иштахасини пасайиши, гипоалбуминемияни бартараф қилиш, ўпка вентиляциясини тиклаш билан антиагрегант, антикоагулянт ва албатта гепатопротекторлар бериш ситокинли бўронга қарши курашиш беморларда даво муолажаларни самарали бўлганлиги жигар синамаларини меёрга келиши бемор шикоятларини камайиши динамикада бемор ҳолатини яхшиланиб бориши даволаш ишларини тоғри бораётганлигини ифодалаб беради. Фойдаланилган адабиётлар: 1. Профилактика, диагностика и лечение новой коронавирусной инфекции (CОВИД-19). Версия 9 от 26.10.20. Временные методические рекомендации Министерства здравоохраненияРоссийскойФедерации. 2. Ивашкин В.Т., Шептулин А.А., Зольникова О.Ю., Охлобыстин А.В., Полуектова Е.А., Трухманов А.С., Широкова Е.А., Гоник М.И., Трофимовская Н.И. Новая коронавирусная инфекция (CОВИД-19) и система органов пищеварения. Российский журнал гастроенте
Доказательный фрагмент
«At the end of 2019, an outbreak of a new coronavirus infection was observed in the People's Republic of China, with its epicenter located in Wuhan City, Hubei Province.»
Образец извлечения
Демо-превьюAt the end of 2019, an outbreak of a new coronavirus infection was observed in the People's Republic of China, with its epicenter located in Wuhan City, Hubei Province. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- SARS-CoV-2, alveoli, S-protein, hypercoagulation, macrophage, tissue, lipoprotein, гиперкоагуляция, макрофаг, САРС-CоВ-2, оқсил., тўқима, липопротеин, алвеола, С-оқсил
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025