К содержанию
РецензированоRU2025

O‘QITUVCHILARDA DEONTOLOGIK MADANIYATNI RIVOJLANTIRISH STRATEGIYALARI

O‘QITUVCHILARDA DEONTOLOGIK MADANIYATNI RIVOJLANTIRISH

ИКРО журнал · 16 · 2025

Аннотация

В статье рассматриваются стратегии развития деонтологической культуры у педагогов. Подчеркивается, что соблюдение морально-этических норм в профессиональной деятельности учителя играет ключевую роль в обеспечении качества образования. Анализируются подходы к формированию профессиональной этики, развитию самоконтроля, укреплению чувства ответственности и готовности к нравственному выбору. Предлагаются стратегические меры, включающие этические тренинги, психологическую поддержку и внедрение деонтологических ценностей в образовательный процесс. Ключевые слова: деонтологическая культура, этика педагога, педагогическая деонтология,нравственные ценности,профессиональная этика,качество образования Annotation: This article explores strategies for developing deontological culture among teachers. It emphasizes the importance of moral and ethical standards in professional teaching practice, which directly influences the quality of education. The article discusses the formation of professional ethics, enhancement of self-control, cultivation of responsibility, and preparedness for moral decision-making. It suggests strategic approaches such as ethical training, psychological support, and integration of deontological values into theteaching process. Keywords: deontological culture, teacher ethics, pedagogical deontology, moral values, professional ethics, quality ofeducation. O‘zbekiston ta’lim tizimida olib borilayotgan islohotlar pedagogik jarayon ishtirokchilaridan, ayniqsa, o‘qituvchilardan yuqori darajadagi kasbiy va axloqiy saviyani talab qilmoqda. O‘qituvchining shaxsiy namuna bo‘lishi, professional etikani buzmasligi, ta’limiy va tarbiyaviy faoliyatda ijtimoiy adolat va axloq me’yorlariga qat’iy rioya qilishi zamonaviy pedagogik jarayonning ajralmas qismiga aylangan. Shu munosabat bilan, o‘qituvchilarda deontologik madaniyatni shakllantirish va uni izchil ravishda rivojlantirish dolzarb strategik vazifa bo‘lib qolmoqda. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 16,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 Deontologik madaniyat bu — o‘qituvchining axloqiy ongida kasbiy burch, majburiyat, javobgarlik, xolislik, adolat, hurmat, sirsaqlash kabi tushunchalarning chuqur ildizotgan bo‘lishi va ularni amaliyotda to‘laqonli namoyon etishidir. Pedagogik deontologiya o‘qituvchining har bir harakatini axloqiy mezonlar asosida baholashga chorlaydi va u o‘z faoliyatida faqat qonuniylik emas, balki axloqiylik mezonlariga ham amal qilishilozimligini anglatadi. Bunday madaniyatni rivojlantirishda birinchi navbatda, o‘qituvchini kasbiy o‘zlikni anglashga, axloqiy refleksiya va o‘z-o‘zini tahlil qilishga undovchi muhit yaratish zarur. Shu bois, oliy pedagogik ta’lim muassasalarida o‘qituvchi kasbining etik normalari, deontologik qoidalari, kasbiy mas’uliyat va psixologik tayyorgarlik bo‘yicha alohida darslar va treninglar tashkil etilishi maqsadga muvofiqdir. O‘qituvchi nafaqat bilim beruvchi, balki axloqiy namuna ko‘rsatadigan yetakchi bo‘lishi kerak. Uning nutqi, muomalasi, tashqi ko‘rinishi, emotsional barqarorligi, qarorlar qabul qilishda adolatga tayanishi — bularning barchasi deontologik madaniyat darajasini belgilovchi mezonlardir. Strategik yondashuvlardan biri sifatida mentorlik tizimi, ya’ni tajribali o‘qituvchilar tomonidan yosh pedagoglarga kasbiy etikani o‘rgatish, real muammoli vaziyatlarda axloqiy yo‘nalish ko‘rsatish amaliyotini yo‘lga qo‘yish zarur. Bundan tashqari, muntazam ravishda etik holatlar bo‘yicha muhokamalar o‘tkazish, professional mas’uliyat bo‘yicha anonim so‘rovnomalar tashkil etish, jamoaviy muhitda axloqiy qadriyatlar targ‘iboti deontologik madaniyatni mustahkamlashda muhimrol o‘ynaydi. Pedagogik jamoalarda axloqiy iqlimni sog‘lomlashtirish, baholash va mukofotlash mezonlarini faqat natijalarga emas, balki jarayondagi etik yondashuvlarga qarab belgilash — bu madaniyatni kundalik faoliyatga tabiiy singdirish imkonini beradi. Har bir o‘qituvchining kasbiy faoliyati o‘zgaruvchan muhitda har doim axloqiy tanlovni talab qiladi. Bu tanlovda xolislik, adolat, hurmat va doimiyo‘z-o‘zinirivojlantirish istagi asosiy yo‘naluv bo‘lishi lozim. Xulosa qilib aytganda, o‘qituvchilarda deontologik madaniyatni rivojlantirish strategiyasi — bu uzluksiz axloqiy o‘quv jarayoni, psixologik-pedagogik qo‘llab-quvvatlash, individual va jamoaviy axloqiy refleksiya orqali shakllantiriladigan chuqur ichki madaniyatdir. Bunday madaniyat yuqori ta’lim sifati vaijtimoiyishonch garovidir. Huquqiy asoslar: “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun (Qabul qilingan: 23.09.2020) – 32-moddada pedagog xodimlarning huquq va majburiyatlari belgilab berilgan bo‘lib, ularga axloqiy qadriyatlargarioya qilishmajburiyati yuklatilgan. “Pedagog xodimlarning maqomito‘g‘risida”gi Qonun (Qabul qilingan: 30.12.2019) – Ushbu qonun o‘qituvchilarning kasbiy axloq, odob-axloq qoidalari, professional burch va vazifalarini aniq belgilab beradi. 7-moddasidadeontologik tamoyillar ko‘zda

Доказательный фрагмент

«В статье рассматриваются стратегии развития деонтологической культуры у педагогов.»

Образец извлечения

Демо-превью

В статье рассматриваются стратегии развития деонтологической культуры у педагогов. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
deontological culture, teacher ethics, pedagogical deontology, moral values, deontologik madaniyat, kasbiy axloq, pedagogik deontologiya, ta’lim sifati, axloqiy qadriyatlar, o‘qituvchi etikasi
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники