MODERNIZATSIYA VA URBANIZATSIYALASHGAN DAVLAT BARPO ETISHDA JANUBIY KOREA YO‘LI

Аннотация

South Korea is one of the fastest-growing countries in the second half of the 20th century. A war-torn, poor, and agrarian country, it quickly transformed into a modern, technologically, industrially, and urbanized nation. In the process, the Korean government pursued modernization and urbanization in parallel. This experience can serve as an example for many developing countries. Keywords: Regional and international, foreign policy, education, foreign experience, social, globalization authority, state, security, economy, investment, tourism, culture. ПУТЬ ЮЖНОЙ КОРЕИ К ПОСТРОЕНИЮ МОДЕРНИЗИРОВАННОГО И УРБАНИЗИРОВАННОГО ГОСУДАРСТВА Аннотация: Южная Корея – одна из самых быстроразвивающихся стран второй половины XX века. Раздираемая войнами, бедная и аграрная страна быстро превратилась в современную, технологически, индустриально и урбанизированную. При этом корейское правительство параллельно проводило модернизацию и урбанизацию. Этот опыт может служить примером для многих развивающихся стран. Ключевые слова: Региональная и международная.внешняя политика, образование, зарубежный опыт, cоциальное, глобализация, власть, государство, безопасность, экономика, инвестиции, туризм, культура. O‘zbekiston Respublikasi o‘z istiqloliga erishgach jamiyat siyosiy-ijtimoiy hayotining barcha jabhalarini yangilash va zamonaviylashtirish uchun keng imkoniyatlarga ega bo‘ldi. Zero, davr talablaridan kelib chiqib yangilanish va modernizatsiya jarayonlarini sobit qadamlik bilan davom ettirgan jamiyatgina barqaror taraqqiyotga erisha oladi1. Dunyoda ro‘y berayotgan tendensiyalar shundan dalolat beradiki, aynan o‘z jamiyatida yangilanishlar va modernizatsiya jarayonlarini evolyusion tarzda amalga oshira olgan mamlakatlarda siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va fan-texnologiya sohalarida intensiv taraqqiyot ro‘y bergan. Shu o‘rinda ta’kidlash 1 Mamatqulov X.M. Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar. O‘quv qo‘llanma, T.: O`zbekiston, 2008 134 joizki, modernizatsiya jarayonlarining nazariy asoslarining paydo bo‘lishi va rivojlanishi ham aynan dunyo mamlakatlari oldida turgan ustuvor muammolarni hal etish, zamon ehtiyojlaridan kelib chiqib yangilash maqsadlari zaminida ro‘y berdi. Etimologik jihatdan modernizatsiya atamasi o‘rta asrlardagi lotincha, “modo” so‘ziga borib taqaladi. Keyinchalik undan “modern, modernizer” so‘zlari kelib chiqdi. Modern (fransuzcha moderne) yangi, zamonaviy degan ma’nolarni anglatadi. Ushbu so‘zdan kelib chiqqan modernize (fransuzcha-moderniser) so‘zi takomillashtirish, yangilash, zamonaviy talablardan kelib chiqib o‘zgartirish degan ma’nolarni anglatadi. XX asr o‘rtalariga kelib “Sivilizatsiyalashgan jamiyat” ma’nosini anglatuvchi “modernity” tushunchasi shakllandi. Davlatimiz o‘z rivojlanish yo‘lida rivojlangan mamlakatlar tajribasidan foydalandi, shunday davlatlardan biri Janubiy Korea edi. Janubiy Korea, rasman Korea Respublikasi, Sharqiy Osiyodagi davlat bo‘lib, Koreya yarim orolining janubiy qismini tashkil etadi va Shimoliy Koreya bilan quruqlikdagi chegaradosh. Uning g‘arbiy chegarasi Sariq dengizdan tashkil topgan, Sharqiy chegarasi esa Yapon dengizi bilan belgilanadi. Janubiy Koreya butun yarim orol va unga tutash orollarning yagona qonuniy hukumati ekanligini da’vo qilmoqda2. Uning 51 million aholisi bor, ularning yarmi Seul poytaxti hududida istiqomat qiladi, dunyodagi beshinchi yirik metropol. Boshqa yirik shaharlarga Incheon, Pusan va Daegu kiradi.  Poytaxti: Seul.  Maydoni: 98,5 ming km2.  Aholisi: 49 mln. kishi (2007), 51 mln (2022).  Rasmiy tili: koreys tili. Janubiy Koreya hukumati tuzilmasi Koreya Respublikasi Konstitutsiyasi bilan belgilanadi. Ko‘pgina demokratik davlatlar singari Janubiy Koreyada ham hukumat uchta tarmoqqa bo‘lingan: ijro etuvchi, sud va qonun chiqaruvchi. Ijroiya va qonun chiqaruvchi hokimiyatlar asosan milliy darajada ishlaydi, ammo ijro etuvchi hokimiyatdagi turli vazirliklar mahalliy funktsiyalarni ham bajaradilar. Sud hokimiyati ham milliy, ham mahalliy darajada ishlaydi. Mahalliy hokimiyatlar yarim avtonom bo‘lib, o‘z ichiga ijro etuvchi va qonun chiqaruvchi organlarni o‘z ichiga oladi. Janubiy Koreya konstitutsiyaviy demokratik davlat. Konstitutsiya 1948 yilda mustaqillikka erishgandan keyin birinchi marta e’lon qilinganidan beri bir necha bor qayta ko‘rib chiqilgan. Biroq, u ko‘plab keng xususiyatlarni saqlab qoldi va qisqa muddatli Janubiy Koreya Ikkinchi Respublikasi bundan mustasno, mamlakatda har doim mustaqil ijrochi hokimiyatga ega bo‘lgan prezidentlik tizimi mavjud edi. Hozirgi konstitutsiyaga ko‘ra, shtat ba’zan Janubiy Koreyaning Oltinchi Respublikasi deb ataladi3. Birinchi to‘g‘ridan-to‘g‘ri saylov ham 1948 yilda bo‘lib o‘tdi. Janubiy Koreya 1960-yillardan 1980-yillargacha bir qator harbiy diktaturalarni boshdan kechirgan bo‘lsa-da, u o‘shandan beri muvaffaqiyatli liberal demokratiyaga aylandi. Bugungi kunda CIA World Factbook Janubiy Koreyaning demokratiyasini "to‘liq ishlaydigan zamonaviy demokratiya" deb ta’riflaydi. LG Electro