UMUMIY FOYDALANILADIGAN YERLAR TUSHUNCHASI, TASNIFI VA ULARNI BOSHQARISHNING HUQUQIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI

Аннотация

Ushbu maqolada umumiy foydalaniladigan yerlarning huquqiy maqomi, tasnifi, ularni boshqarish tizimidagi mavjud huquqiy asoslar tahlil qilingan. Xususan, Buxoro shahrida umumiy foydalaniladigan yerlar kategoriyasiga kiruvchi maydonlar, parklar, sport maydonchalari, kutubxona va muzeylar kabi obyektlarning zamonaviy boshqaruvga mos keluvchi tasnifi va geoinnovatsion texnologiyalar yordamida monitoring yuritish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Normativ-huquqiy baza, amaliy holatlar, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy takliflar keltirilgan. Kalit so‘zlar: umumiy foydalaniladigan yerlar, yer boshqaruvi, fazoviy tahlil, GIS texnologiyasi, yer kadastri, monitoring tizimi, huquqiy maqom, kadastr xaritasi, geoaxborot tizimi, shahar infratuzilmasi, raqamli boshqaruv, kadastr ma’lumotlari, yer resurslaridan foydalanish, urbanizatsiya. ВОПРОСЫ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ ПРАВОВЫХ ОСНОВ УПРАВЛЕНИЯ И КЛАССИФИКАЦИИ ЗЕМЕЛЬ ОБЩЕГО ПОЛЬЗОВАНИЯ Бобожанов Саиджон Уткирович Преподаватель кафедры «Использование земельных ресурсов и государственный кадастр» Бухарского государственного технического университета, г. Бухара, Республика Узбекистан. E-mail: bobojonovsaidjon2000@gamil.com В данной статье проанализирован правовой статус, классификация и существующие правовые основы управления землями общего пользования. В частности, рассмотрены объекты, относящиеся к категории земель общего пользования (ЗОП) в городе Бухаре - такие как площади, парки, спортивные площадки, библиотеки и музеи, - их современная классификация и возможности мониторинга с использованием геоинновационных технологий. Представлены нормативно-правовая база, практические случаи, выявленные проблемы и научные предложения по их решению. Ключевые слова: земли общего пользования, управление земельными ресурсами, пространственный анализ, технологии ГИС, земельный кадастр, система мониторинга, правовой статус, кадастровая карта, геоинформационная система, городская инфраструктура, цифровое управление, кадастровые данные, использование земельных ресурсов, урбанизация. ISSUES OF IMPROVING THE LEGAL FRAMEWORK AND CLASSIFICATION OF PUBLIC-USE LANDS Bobojonov Saidjon Utkirovich Lecturer, Department of Land Resources Use and State Cadastres, Bukhara State Technical University, Bukhara, Republic of Uzbekistan. E-mail: bobojonovsaidjon2000@gamil.com 139 This article analyzes the legal status, classification, and existing legal frameworks for the management of public-use lands. Specifically, it examines areas, parks, sports grounds, libraries, and museums categorized as public-use lands (PUL) in the city of Bukhara. The study focuses on their modern classification and the possibilities of conducting monitoring using geoinnovative technologies. The paper presents an overview of the normative legal base, practical examples, existing challenges, and scientifically grounded proposals for their solution. Keywords: public-use land, land management, spatial analysis, GIS technology, land cadastre, monitoring system, legal status, cadastral map, Bukhara city, geo-information system, urban infrastructure, digital governance, cadastral data, land use, urbanization. Kirish O‘zbekiston Respublikasi yer qonunchiligida umumiy foydalaniladigan yerlar alohida toifa sifatida ajratilgan bo‘lib, bu yerlar jamiyat ehtiyojlarini qondirish, aholining hayot sifati va ekologik muhitini yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi. Shu bilan birga, ushbu yerlar bilan bog‘liq huquqiy asoslar va boshqaruv mexanizmlarining eskirganligi, ularning monitoringini yuritishdagi muammolar zamonaviy texnologiyalar yordamida chuqur ilmiy yondashuvni talab qiladi. Tadqiqotning dolzarbligi. Bugungi kunda aholi sonining ko‘payishi, urbanizatsiya jarayonlarining jadallashuvi va yer resurslariga bo‘lgan talabning ortib borishi umumiy foydalaniladigan yerlarning maqomini qayta ko‘rib chiqish, ularni boshqarish tizimini takomillashtirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Ayniqsa, Buxoro shahrida bunday obyektlar sonining ko‘payishi ularga aniq-huquqiy va fazoviy yondashuv zarurligini taqozo etmoqda. Tadqiqotning maqsadi. Umumiy foydalaniladigan yerlarning huquqiy tasnifi, ularni boshqarish va monitoring yuritish tizimini tahlil qilish hamda geoinnovatsion texnologiyalar yordamida takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish. Tadqiqotning obyekti. Buxoro shahridagi umumiy foydalaniladigan yerlar (bozorlar, parklar, maydonlar, sport obyektlari, kutubxonalar, muzeylar). Tadqiqot predmeti. Umumiy foydalaniladigan yerlarning huquqiy maqomi, tasnifi, ularni boshqarish va monitoring yuritish tizimi. Tadqiqotda foydalanilgan uslublar. Mazkur tadqiqotda umumiy foydalaniladigan yerlarning huquqiy maqomi, fazoviy joylashuvi va boshqaruv tizimini har tomonlama tahlil qilish uchun kompleks yondashuv asosida bir nechta ilmiy-uslubiy yo‘nalishlardan foydalanildi. Tanlangan usullar tadqiqotning maqsad va vazifalarini to‘liq yoritish, mavjud muammolarni aniqlash hamda taklif etilayotgan yechimlarning asoslanganligini