O‘ZBEKISTONDA AHOLI MOLIYAVIY SAVODXONLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI

Аннотация

Ushbu maqolada O‘zbekistonda aholi moliyaviy savodxonligining hozirgi holati, uni oshirishning dolzarbligi va samarali yo‘llari tahlil qilinadi. Moliyaviy bilim darajasining oshirilishi orqali aholining ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini ta’minlash mumkinligi asoslab berilgan. Kalit so‘zlar: Moliyaviy savodxonlik, aholining moliyaviy madaniyati, bank xizmatlari, raqamli moliya, iqtisodiy barqarorlik. Annotation. This article analyzes the current state of financial literacy among the population in Uzbekistan, the relevance of improving it, and effective ways to enhance it. It substantiates that raising the level of financial knowledge can contribute to ensuring the socio-economic stability ofthepopulation. Key words: Financial literacy, financial culture of the population, banking services, digital finance, economic stability. Hozirgi globallashuv va raqamlashtirish jarayonlarida fuqarolarning moliyaviy bilimga ega bo‘lishi ularning iqtisodiy farovonligi va ijtimoiy himoyasi uchun zaruriy omilga aylanmoqda. Jahon tajribasi shuni ko‘rsatadiki, moliyaviy savodxonlik aholining ishonchli moliyaviy qarorlar qabul qilishiga, o‘z byudjetini samarali boshqarishiga va investitsiyaviy imkoniyatlardan foydalana olishiga xizmat qiladi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining tegishliqaror vafarmonlari orqali ushbu sohada muhimislohotlaramalga oshirilmoqda. Moliyaviysavodxonlikning mazmuni vaahamiyati Moliyaviy savodxonlik — bu shaxsning moliyaviy ma’lumotlarni tushunish, tahlil qilish va ongli moliyaviy qarorlar qabul qilish qobiliyatidir. Bu quyidagilarni o‘z ichiga oladi:  daromad va xarajatlarni rejalashtirish;  qarz olishva to‘lash shartlarini tushunish;  jamg‘arma qilishvainvestitsiyalash;  moliyaviy xavfsizliknita’minlash. Moliyaviy savodli fuqarolar:  firibgarlik qurboniga kamroq aylanadi,  ortiqchaqarzga botmaslikkaharakat qiladi,  ishonchlimoliyaviy vositalarni tanlaydi,  moliyaviy bozorishtirokchisiga aylanadi. O‘zbekistonda mavjud holatvamuammolar Hozirgi kunda O‘zbekistonda aholi orasida moliyaviy savodxonlik darajasi turlicha. Aksariyat fuqarolar:  bank kartalari, mobil ilovalar va raqamli to‘lov vositalaridan cheklangan foydalanmoqda;  kredit vaqarz olishning xavflarini yetarlicha tushunmaydi;  investitsiya vafond bozorihaqida bilimgaega emas;  byudjettuzish vajamg‘arish odatiga ega emas. Bu holatga quyidagi omillarsabab bo‘lmoqda:  ta’lim tizimidamoliyaviy bilimlaryetarli emas;  axborotvositalarida moliyaviy madaniyat targ‘iboti past; 210 IYUL ANDIJON,2025  qishloqjoylarda bank infratuzilmasiningcheklanganligi;  ILMaholFiniAngNraqamYliAsaNvodGxonIlLikIdaKrajLasiApaRstliIgi.KONFERENSIYASI Moliyaviysavodxonlikni oshirishyo‘llari 1. Ta’limtizimida islohotlar Maktab vaoliy ta’limmuassasalarida“Moliyaviy savodxonlik” fani joriy etilishi; o Amaliymashg‘ulotlarasosidamoliyaviy qarorlar qabul qilishni o‘rgatish; o O‘qituvchilarni maxsustreninglar orqali tayyorlash. o 2. Axborot-kommunikatsiyavositalari orqali targ‘ibot Televizionva ijtimoiytarmoqlarda moliyaviy maslahatlar beruvchi ko‘rsatuvlar; o Mahallalardamoliyaviy savodxonlik bo‘yicha seminarlar vatreninglar o‘tkazish; o Davlat organlari tomonidan bepul onlayn darslik vaplatformalarni yaratish. o 3. Banklarvamoliya institutlariningfaolishtiroki Banklar mijozlarga xizmat ko‘rsatishda moliyaviy tushuntirish ishlarini olib o borishi; Kredit olishdan oldinzaruriy moliyaviy konsultatsiyalarni joriy etish; o Raqamli moliya xizmatlari bo‘yicha foydalanuvchilarga oson interfeyslar o yaratish. 4. Jamiyatda moliyaviymadaniyatnishakllantirish Oilalarda bolalarga byudjet tuzishva pulga munosabatni o‘rgatish; o Tadbirkorlar uchun investitsiya madaniyatini shakllantirish; o Ayollarvayoshlar uchun alohida dasturlartashkil qilish. o Raqamli texnologiyalarimkoniyatlaridan foydalanish Bugungi kunda mobil ilovalar, onlayn to‘lov tizimlari, fintech xizmatlar orqali aholining moliyaviy savodxonligini oshirish mumkin. Bu borada quyidagi ishlarni amalga oshirish muhim:  Raqamli bank xizmatlarini o‘zbek tilidaqulay qilish;  Moliyaviy simulyatorlar va o‘yinlar yaratish;  E-learning platformalarni takomillashtirish. Xulosa. Aholining moliyaviy savodxonligini oshirish — bu nafaqat iqtisodiy barqarorlik, balki ijtimoiy adolat va taraqqiyot garovidir. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarni kengroq qamrab olish uchun har bir fuqaroning moliyaviy bilimini oshirish zarur. Buning uchun ta’lim, axborot tarqatish, davlat va xususiy sektor hamkorligida keng qamrovli strategiyalar amalgaoshirilishi lozim. FOYDALANILGANADABIYOTLARRO‘YXATI: 1. O‘zbekiston RespublikasiPrezidentiningPQ-5177-sonli qarori, 2021-yil 17-iyul. 2. Iqtisodiyot vamoliya vazirligi rasmiy sayti –www.imv.uz 3. Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (IMF) hisobotlari. 4. OECD. Financial Literacy and Financial Education. 5. Abdullayeva N. "Moliyaviy savodxonlik asoslari", Toshkent, 2022. 211