TALABALARNING NUTQIY KOMPETENTSIYASINI AUTENTIK VIDEO MATERIALLAR VOSITASIDA RIVOJLANTIRISH

Аннотация

Mazkur maqolada nofilologik yo‘nalishdagi talabalarga ingliz tilini o‘qitishda autentik video materiallardan foydalanishning nutqiy kompetensiyani rivojlantirishdagi o‘rni yoritilgan. Video materiallar yordamida tinglab tushunish, talaffuz, kontekstual so‘z boyligi va madaniy tafakkurni shakllantirish imkoniyatlari tahlil etiladi. Tadqiqotda amaliy tajriba asosida autentik videoning o‘quvjarayoniga ta'siri ko‘rib chiqilgan. Kalit so‘zlar: autentik video, nutqiy kompetensiya, ingliz tili, nofilologik yo‘nalish, kommunikativmetod. Annotatsiya: В статье рассматривается роль аутентичных видеоматериалов в развитии речевой компетенции студентов нефилологических направлений при обучении английскому языку. Анализируются возможности формирования навыков аудирования, произношения,контекстного словарного запаса икультурного мышления. Ключевые слова: аутентичное видео, речевая компетенция, английский язык, нефилологическоенаправление,коммуникативныйметод. Annotatsiya:This article explores the role of authentic video materials in developing the speech competence of non-philological students in the process of learning English. It analyzes the potential of improving listening skills, pronunciation, contextual vocabulary, and cultural thinkingthrough video materials. Keywords: authentic video, speech competence, English language, non-philological students, communicativemethod. Bugungi globallashuv davrida ingliz tilini bilish nafaqat filologik yo‘nalishdagi mutaxassislar, balki texnika, iqtisodiyot, tibbiyot, axborot texnologiyalari kabi sohalarda faoliyat yurituvchi mutaxassislar uchun ham zaruratga aylanmoqda. Shu bois, nofilologik yo‘nalishdagi talabalarga ingliz tilini samarali o‘rgatish masalasi dolzarb bo‘lib qolmoqda. An’anaviy grammatika tarjima metodlari zamonaviy til o‘rgatish ehtiyojlarini to‘liq qondira olmayapti. Shu nuqtai nazardan autentik video materiallardan foydalanish til o‘rgatishda dolzarb metod sifatidaqaralmoqda. 1.Nutqiykompetensiya tushunchasi Nutqiy kompetensiya – bu tilni kontekstda to‘g‘ri va erkin qo‘llay olish, muloqotda samarali ishtiroketa olishqobiliyatidir. Bu kompetensiya quyidagi tarkibiy qismlardan iborat: Leksik kompetensiya Grammatik kompetensiya 130 IYUL ANDIJON,2025 Fonetik kompetensiya ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI Pragmatik kompetensiya Nofilologik yo‘nalish talabalari uchun aynan muloqotga yo‘naltirilgan, madaniy kontekstda tushunarlibo‘lgandars materiallari ayni muddao bo‘ladi. 2.Autentikvideo materiallarning o‘ziga xosligi Autentik video materiallar – bu ona tilida so‘zlashuvchilar ishtirokida yaratilgan real hayotiy videolarbo‘lib,ular o‘quvchilarni tabiiy til muhitiga olibkiradi. Bunga quyidagilarkiradi: Filmlar Intervyular Qisqahujjatlifilmlar YouTubekontentlari Teledasturlar Ularning asosiy afzalligi –tilning jonli,real ishlatilishini aks ettirishidir. Nutqiy kompetensiya — bu shaxsning chet tilini real muloqot vaziyatlarida grammatik, fonetik, leksik vapragmatik jihatdan to‘g‘ri, mos vasamarali qo‘llay olish qobiliyatidir. Tarkibiy qismlari: Leksik kompetensiya –kontekstda kerakli so‘z vaiboralarni tanlay olish; Grammatik kompetensiya –tiltizimiga doirbilimlarni qo‘llay olish; Fonetik kompetensiya –to‘g‘ri talaffuz, intonatsiya vaurg‘udan foydalanish; Diskursiv kompetensiya –fikrni mantiqan bog‘liqshaklda ifodalash; Pragmatik kompetensiya –ijtimoiy-madaniy kontekstga mostil ishlatish. Autentikvideo materiallar nimavanimauchun ularmuhim? Autentik video materiallar — bu chet tilida so‘zlashuvchi ona til egalari tomonidan kundalik yoki professional kommunikatsiya uchun yaratilgan real hayotiy videolar. Filmlarva seriallar Intervyular TEDTalks YouTubevideolari Televiziondasturlar (yangiliklar, tok-shou) Afzalliklari: 131 IYUL ANDIJON,2025 Real hayotiy muloqotga tayyorlaydi; ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI Madaniy kontekstni tushunishgayordam beradi; Jonlitalaffuz va urg‘ular bilan tanishtiradi; So‘zboyligini kontekstdao‘rgatadi; Tinglab tushunishnirivojlantiradi. O‘qitishjarayonida qo‘llanilishi(metodika): Autentikvideolarni ingliz tilidarslaridaquyidagi bosqichlarorqali qo‘llash mumkin: Faoliyat Bosqich Pre-viewing So‘zboyligini tanishtirish,taxmin qilishsavollari While-viewing Videoni ko‘rib chiqish, asosiy fikrlarni aniqlash Post-viewing Muhokama, yozmatopshiriq, rolli o‘yin, prezentatsiya Masalan: Film: TheSocial Dilemma Mavzu:Ijtimoiytarmoqlarning ta’siri Vazifa:Fikrbildirish, rolikyozish, foydali/zararli tomonlarini tahlilqilish 3.Autentikvideoning nutqiykompetensiyaga ta’siri Quyidagi jihatlarautentik video materiallarning foydasini namoyon etadi: Tinglab tushunishko‘nikmasini oshiradi Talabalarturli urg‘ular, talaffuz va tezlikdaso‘zlashuvlarga ko‘nikadi. Fonetikani yaxshilaydi Intonatsiya, pauza, urg‘uvatabiiy talaffuz modellarini anglab oladi. So‘zboyligini oshiradi Kontekstual so‘zlar, iboralar, jargon vaifodaviy vositalarbilan tanishadi. Madaniy tafakkurni rivojlantiradi Chet el madaniyatini, urf-odatlarini, muomalausullarini anglab yetadi. 2024-yil bahor