Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
AQLI ZAIF BOLALARNING DIQQATINI RIVOJLANTIRISHDA O‘QITUVCHI HAMDA OTA-ONALARNING ISHTIROKI
IYUL ANDIJON · NasilloevOzodjon Akbarovich
Научный информационный бюллетень · 2025
Аннотация
В данной статье рассматривается сотрудничество учителей и родителей в процессе развития внимания у детей с умственной отсталостью, а также педагогические и воспитательные подходы к этой категории детей. Освещаются особенности формирования внимания у умственно отсталых детей, методы его развития и роль социального окружения, особенно семьи и школы. Также предложены практические рекомендации по активизации внимания детей посредством совместной работы педагогов и родителей. Полученные результаты способствуют улучшению социальной адаптации и успешности детей с интеллектуальными нарушениями в образовательном процессе. Ключевые слова: умственно отсталые дети, развитие внимания, участие учителя, помощь родителей, специальная педагогика, сотрудничество, социальная адаптация, образовательныйпроцесс Annotation: This article explores the collaboration between teachers and parents in the development of attention in children with intellectual disabilities, as well as pedagogical and educational approaches for working with this group. It highlights the characteristics of attention formation in children with intellectual impairments, methods ofenhancing it, andtherole ofthe social environment—particularly the family and school. The article also provides practical recommendations for improving children's attention through joint efforts of educators and parents. The findings contribute to the social adaptation and educational success of children withdevelopmental delays. Keywords: children with intellectual disabilities, attention development, teacher involvement, parental support, special pedagogy, collaboration, social adaptation, educational process Kirish. Zamonaviy oʻqituvchini shakllantirishi, har bir oʻqituvchi oʻz ustida muntazam ishlab, malakasini oshirib, oʻz tajribalarini oʻquvchilar ta’lim- tarbiyasiga qaratishi lozim. Inklyuziv ta’limning asosiy maqsadi ta’limni boshlash imkoniyatiga ega bo‘lgan barcha bolalar, shu jumladan alohidayordamga muhtojbo‘lganbolalarni umumta’limjarayoniga qamrab olishdir. 80 IYUL ANDIJON,2025 Inklyuziv ta’lim alohida yordamga muhtoj bolalarga ta’lim olishni taqdimetishi bilan katta ahIamLiyMatgaFegAa. BNu anYa sAhuNndaGy bIoLlalaIrKni uLzlAuksRizuImKumOiytNa’liFmEtiziRmigEa kNiriStishInYi bAildSiraIdi. Ushbu jarayon o‘zining quyidagi huquqiy, ijtimoiyasoslariga ega bo‘lmog‘i zarur. Barcha yoshdagi bolalar atrofida yashayotgan va ishlayotgan bolalar bilan bir xil sharoitda o‘qishlari va kamol topishlari zarur. Inklyuziv sinflar o‘quvchilar va pedagoglarga jamiyatga va maktabga yangicha qarashni rivojlantirish orqali jamiyatning eng yaxshi a’zolari bo‘lishlari uchun yordam berishga yo‘naltirilishi zarur. - Inklyuziv ta’lim umumta’lim maktablari o‘quvchilari, direktorlari, ota-onalar va maxsus pedagoglarni bitta guruhda hamkorlik qilishlarini talab qiladi. Ko‘p hollarda alohida yordamga muhtoj bolalarning ota-onalari o‘z bolalarining ta’limga oid huquqlari va boshqa imkoniyatlari haqida noto‘g‘ri tushunchaga ega bo‘lganlari natijasida bu bolalarga to‘g‘ri ta’lim berishni talab qilmaydilar. Ota-onalar o‘z bolalaridagi nuqsonlar tufayli uyalish va o‘zini yo‘qotib qo‘yish kabi to‘siqlarni yengishlari haqida ma’lumotga ega bo‘lishlari kerak. Hamma ota- onalarga inklyuziv ta’limning mazmuni nimalardan iboratligi va bu bolalarga qanday imkoniyatlar berishi haqida batafsil ma’lumot berilishi zarur. Ota-onalarning o‘z bolalariga ta’limli yordam ko‘rsatishini cheklamaslik bilan bir jihatdan kengaytirish zarur. Shunday yo‘l bilan ota-onalar bolalarni o‘quv muassasalariga joylashtirish va o‘quv dasturlarini aniqlik, shuningdek o‘quv jarayonini uyda yoki boshqa joyda davom ettirishga oid muhokamalarga jalb qilishi zarur. Har qanday bola kamol topib sog‘lom o‘ssa, uning bilim faoliyati, sezgi qobiliyatlari mukammal rivojlanib borsa, bunday bolalar 6-7 yoshdan boshlab maktabga qabul qilinishga tayyor bo‘ladi. Lekin umumta’lim maktab o‘quvchilari orasida o‘quv dasturlarini o‘zlashtirishda qiyinchilikni boshdan kechirayotgan bolalar uchrab turadi. Bolaning hoh ona qornida, hoh tug‘ilgandan keyin rivojlanib borishi uchun zarur bo‘lgan ma’lum shartlarning bo‘lishi natijasida jismoniy va ruhiy, aqliy nuqsonlar kamchiliklarga olib kelishi mumkin. Bunday bolalarda eshitishda, ko‘rish qobiliyatida, nutqiy va aqliy faoliyatida nuqsonlar paydo bo‘ladi. Aqli zaif bolalarni o‘rganish va ularga yordam tashkil etish masalalari, aqli zaif bolalarni o‘qitish va milliy istiqlol ruhida tarbiyalashda ishtimoiy-pedagogik omillar haqida , aqli zaif bolalar tasnifi hamda uning aqli zaif bolalar uchun maxsus muassasalarni differensiyalashdagi ahamiyati hamda yordamchi maktab o'quvchilarining pedagogik tasnifi borasida ma’lumotlar berishni ko‘zda tutadi. Qator ijobiy xislatlariga qaramay, ma’lum darajada aqliy rivojlanmaganlik bu bolalarga ham xosdir. Bu bolalarning tafakkurlari ko‘rgazma-obraz mazmunini kasb etadi. Tushunchalaming shakllanishi juda qiyin amalga oshadi. Umumlashtirish, taqqoslash jarayonlari juda zaif kecha
Доказательный фрагмент
«В данной статье рассматривается сотрудничество учителей и родителей в процессе развития внимания у детей с умственной отсталостью, а также педагогические и воспитательные подходы к этой категории детей.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье рассматривается сотрудничество учителей и родителей в процессе развития внимания у детей с умственной отсталостью, а также педагогические и воспитательные подходы к этой категории детей. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- children with intellectual disabilities, attention development, teacher involvement, diqqatni rivojlantirish, ijtimoiy moslashuv, ta’lim jarayoni, o‘qituvchi ishtiroki, maxsus pedagogika, hamkorlik, ota-ona yordami, aqli zaif bolalar
Смежные источники
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025