BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINING IJODIY FAOLLIGINI RIVOJLANTIRISH DARAJALARI

Аннотация

This article analyzes the views of pedagogical and psychological scientists on the development of creative activity of future teachers, highlights the levels of development of creative activity, and also presents rules for assessing the creative activity of primary school students. Keywords: creative activity, reproductive capacity, high reproductive capacity, reproductive-creative, creative-reproductive capacity, creative capacity, high creativity, future primary school teachers, fantasy, imagination, non-traditional approach УРОВНИ РАЗВИТИЯ ТВОРЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ Аннотация: В статье анализируются взгляды ученых-педагогов и психологов на развитие творческой активности будущих учителей, выделяются уровни развития творческой активности, а также представлены правила оценки творческой активности учащихся начальной школы. Ключевые слова: творческая активность, репродуктивный потенциал, высокий репродуктивный потенциал, репродуктивно-творческий, творчески-репродуктивный потенциал, творческий потенциал, высокая креативность, будущие учителя начальных классов, фантазия, воображение, нетрадиционный подход Respublikamizda talaba-yoshlar va o‘quvchilarning iqtidor va iste’dodlarni rag‘batlantirish, ularning Vatan taraqqiyotiga munosabatini aniqlash, ilmiy salohiyatlarini namoyon qilish, bo‘sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish, ma’naviy-ma’rafiy dunyoqarashini yuksaltirish, tadbirkorlik faoliyatlarini yo‘lga qo‘yishga ko‘maklashish, o‘z ustida ishlashlariga shart-sharoit yaratish, xorijiy davlatlarda ilm olish imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Talaba va o‘quvchilarning ijtimoiy faolligini oshirish markazi faoliyati samaradorligini oshirish chora-tadbirlari 79 to‘g‘risida”gi 36-son qarorida quyidagilar Talaba va o‘quvchilarning ijtimoiy faolligini oshirish markazi faoliyatining asosiy yonalishlari etib belgilangan: talaba va o‘quvchilarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish va ularning iste’dodini ro‘yobga chiqarishga qaratilgan ijtimoiy-madaniy tadbirlar, sport musobaqalari hamda intellektual tanlovlar, festivallarni tashkil etish, talaba va o‘quvchilarning ijtimoiy faolligini qo‘llab-quvvatlash, shu jumladan, ijodiy loyihalarni amalga oshirish; talaba va o‘quvchilarning ijtimoiy faolligini hamda intellektual salohiyatini oshirishda ilmiy asoslangan targ‘ibotning zamonaviy va ta’sirchan metodlarini ishlab chiqish hamda muntazam yangilab borish; talaba va o‘quvchilarning muammolarini doimiy o‘rganish bo‘yicha ijtimoiy tadqiqotlarni o‘tkazish va tahlil qilish, ruhiy-psixologik holatini baholash, ular o‘rtasida sodir etilayotgan noxush holatlarni va muammolarni o‘rganish, bu borada amalga oshirilayotgan psixodiagnostik, davolash-profilaktika ishlarini muvofiqlashtirish; ijtimoiy tarmoqlarda mamlakatimiz va dunyoda yuz berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-ma’rifiy voqealarni xolisona baholash maqsadida targ‘ibot ishlarini amalga oshirish, media laboratoriyalar faoliyatini yo‘lga qo‘yish va boshqalar[1]. Shu nuqtayi nazardan talaba va o‘quvchilarning ijtimoiy faolligi bilan bir qatorda ijodiy faolligini ham rivojlantirish dolzarb masala sanaladi. Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining ijodiy faolligini takomillashtirishda ularning ijodiy qobiliyatlarini yuzaga chiqaruvchi ko‘rik-tanlovlar muhim ahamiyat kasb etadi. Ko‘rik- tanlovlarda qatnashish, startup loyihalari tanlovlarida ishtirok etish, ko‘rgazmalarda shaxsiy ixtirolarini namoyish etish talabalarning ijdokorlik darajasini oshiradi. T.V.Chernousova-Nikonorova o‘z ilmiy tadqiqot ishida ijodiy faollikning olti darajasini tasniflaydi: “1) reproduktiv yetarli (RS) - ma’lum qo‘llash qobiliyati amaliyotda harakat qilish usullari; vazifa bajarildi, ammo xatolar, kamchiliklar mavjud, noaniqliklar; ijodiy vazifalarni bajarishdan bosh tortish; 2) yuqori reproduktiv (HR) - ma’lum qo‘llash qobiliyati amaliyotda harakat qilish usullari; vazifa xatosiz bajarilgan; ijodiy vazifalarni bajarishga urinish; 3) reproduktiv-ijodiy (R-C) - qisman mustaqillik, maqsad sari harakat qilish uchun variantlarini izlash va sanab o‘tish, yangisini yaratish qisman shakldagi mahsulot; talaba bitta, ikkita (ortiq emas) g‘oyalarni taklif qiladi, muammolarni hal qilish, savollarga javob berish; 4) ijodiy-reproduktiv (C-R) - qisman mustaqillik, maqsad sari harakat qilishning mumkin bo‘lgan variantlarini izlash va sanab o‘tish, yangisini yaratish qisman shakldagi mahsulot; o‘ziga xoslik (javobning o‘ziga xosligi, yechimi stereotipdan og‘ish bilan aniqlanadi); talaba bir nechta taklif qiladi (ko‘proq ikki) g‘oyalar, muammolarni hal qilish, savollarga javoblar; fantaziya qilishga qodir; 5) ijodiy yetarli (CSC) - to‘liq mustaqillik, yaratilish butunlay yangi mahsulot maqsadi sari harakatlanish jarayonida; g‘ayrioddiylik, yaratilayotgan g‘oyaning o‘ziga xosligi va nafisligi;