KATTALARDAGI AUTIZM: BELGILARI, SABABLARI VA DAVOLASH

Аннотация

Internetda ko‘pincha "autizm - bu qanday kasallik" va "autizm o‘zini qanday namoyon qiladi" kabi savollar mavjud. Ushbu patologiya nisbatan yaqinda alohida kasallik sifatida aniqlangan, shuning uchun ko‘p odamlar uning xususiyatlari, rivojlanish sabablari, yuzaga kelishi mumkin bo'lgan oqibatlar va profilaktika choralari haqida ma'lumotga ega emaslar. Kalit so‘zlar: autism, irsiyat, kognitiv qobilyat, Kanner sindromi, Asperger sindromi, Rett sindromi, jamiyat normalari. Asosiy qism: Ushbu patologiyaning uchta ta'rifi mavjud bo'lib, ular bir-birini to'ldiradi: Autizm ruhiy kasallikdir. Autizmning mohiyati - kognitiv qobiliyatlarning mumkin bo'lgan pasayishi tufayli ijtimoiy o'zaro ta'sirlarning buzilishi; Autizm tabiatan nevrologik bo'lgan buzilishdir; Autizm - bu irsiy moyillik asosida yuzaga keladigan tug'ma kasallik. Kasallikning genetik tabiati, belgilari va belgilari ko'plab omillarga bog‘liq bo‘lgan bolalardagi autizmning 3 yoshgacha bo‘lgan bolalarda tez-tez tashxislanishida namoyon bo‘ladi. Bolalardagi erta autizm hissiy va xulq-atvor buzilishlarida namoyon bo‘ladi. Kattalardagi autizm bu patologiya bolalarda o‘zini namoyon qiladiganidan biroz boshqacha namoyon bo‘ladi, lekin ayni paytda ko‘p umumiylik mavjud, shu jumladan ijtimoiy moslashuv sohasida. Kattalardagi autizm birinchi marta tashxis qo‘yilgan hollarda, ehtimol, patologiya bolalik davrida mavjud bo‘lgan, ammo o‘z vaqtida aniqlanmagan. Ko‘pgina hollarda, biz kasallikning atipik shakli yoki bolalarda sezilmaydigan, ammo o‘smirlik davridagi tajribalar, stressli vaziyatlar yoki gormonal o‘zgarishlar fonida rivojlangan yengil shakl haqida gapiramiz. Agar bolalardagi autizmni bolalarning xatti-harakatlarida g‘alati narsalarni ko‘rgan ota- onalar murojaat qiladigan pediatrlar tashxislashi mumkin bo‘lsa, kattalardagi alomatlar ko‘pincha mavsumiy tushkunlik yoki ortiqcha ish bilan bog‘liq bo‘lib, buning natijasida bemorlarga o‘z vaqtida yordam berilmaydi. Katta yoshlilarda bu patologiya erkaklarda ayollarga qaraganda tez-tez uchraydi, taxminan 5 marta ko‘proq. Zamonaviy shifokorlar va klinik psixologlar kattalardagi autizmni bir necha yo'nalishlarga ajratdilar: Kanner sindromi yoki autizmning o‘zi simptomlarning to‘liq diapazoni bilan namoyon bo‘ladi: asotsiallik, nutq apparatining atrofiyasi, muhim nerv tuzilmalarining rivojlanmaganligi, o‘rtacha intellekt yoki og‘ir aqliy zaiflik. Bunday odamlar mustaqil ravishda yashay olmaydilar, shuning uchun ko’p hollarda ular ixtisoslashtirilgan tibbiyot muassasalariga joylashtiriladi; Asperger sindromi (patologiya yengil shaklda namoyon bo‘ladi). Kognitiv va nutq qobiliyatlari mavjud. Ijtimoiylashuv va muloqot bilan bog‘liq muammolar bo‘lsa ham, odamlar jamiyatning to‘la huquqli a'zolariga aylanishi mumkin; 64 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo Rett sindromi, bu ayol chizig‘i orqali uzatiladigan surunkali psixonevrologik kasallikdir. Patologiya bir yildan oldin o‘zini namoyon qiladi. Rett sindromi bilan og‘rigan bemorlar tezda regressiyaga uchraydi va 30 yilgacha yashaydi, shuning uchun bu kasallikka chalingan katta yoshli ayollar kam. Kattalardagi Asperger sindromi juda keng tarqalgan. Bolalikda paydo bo‘lgan alomatlar davom etishi yoki o‘zgarishi, zo‘ravonlik darajasini o‘zgartirishi mumkin. Voyaga yetganida autizmning rivojlanishi odatda past darajadagi zo‘ravonlik yoki barcha belgilarning namoyon bo‘lmasligi bilan atipik shaklning paydo bo‘lishiga olib keladi. Asperger sindromi ko‘plab iste'dodli dasturchilar, yozuvchilar, olimlarda aniqlangan. Rett sindromi bolalik davrida shakllangan o‘zgarishlarning natijasi bo‘lib, uning rivojlanishi mushak-skelet tizimining deformatsiyasiga va aqliy zaiflikka olib keladi. Ko‘pincha kattalardagi autizm belgilari patologiyaning namoyon bo‘lish darajasiga bog‘liq bo‘lib, tashxis qo‘yilmaydi. Bemorlarning boshqa odamlarning fikriga ta'sirchanlik va qaramlik xarakter xususiyatlariga bog‘liq bo‘lib, bu kasallikning og‘ir shaklga o‘tishiga olib kelishi mumkin. O‘z vaqtida tashxis qo‘yish va yuqori sifatli davolanish bemorga ko‘plab muammolarni muvaffaqiyatli yengishga imkon beradi. Kattalardagi kasallikning tasnifi. Psixologlar patologiyaning beshta guruhini ajratib ko'rsatishadi: Birinchi guruhga tashqi dunyo bilan aloqa qilmaydigan bemorlar kiradi. Ushbu guruh vakillariga autizm va nogironlik tashxisi qo‘yilgan; Ikkinchi guruhga faqat o‘z tashabbusi bilan tashqi dunyo bilan muloqot qiladigan bemorlar kiradi; Uchinchi guruhga jamiyat normalari va qarashlarini qabul qilmaydigan kattalar kiradi; To'rtinchi guruhga qaram bo‘lgan, muammolarni yengishga qodir bo‘lmagan va ta'sirchan odamlar kiradi. Faqat psixiatr patologiyani aniqlay oladi; Beshinchi guruhga yengil autizm tashxisi qo‘yilgan va aql darajasi o‘rtachadan yuqori bo‘lgan odamlar kiradi. Kattalardagi autizm belgilari turli yo‘llar bilan namoyon bo‘ladi, ammo eng keng tarqalganlari: Boshqalar bilan, hatto yaqinlaringiz bilan aloqa qilishda qiyinchilik, muloqotda his- tuyg‘ularning yet