Тизимли склеродермиянинг эрта ташҳисоти

Аннотация

Тизимли склеродермия (ТСД) – умумий микроангиопатия шунингдек тери ва ички органларда фиброз жараѐнларнинг фаоллашишига асосланган аутоиммун касалликдир. Дастлабки босқичларда касаллик ўзини бармоқлардаги қаттиқ шиш ва Рейно синдроми кўринишидаги тери ўзгаришлари билан намоѐн қилади, аммо бемор умумий аҳволининг ѐмонлашиши ѐки ички органларнинг шикастланиш белгилари (дисфагия, нафас қисилиши ва бошқалар) намоѐн бўлмаслиги мумкин, шунинг учун беморлар кўпинча шифокорга эрта мурожаат қилмайдилар. Шу муносабат билан, тизимли склеродермия касаллигига кўпинча органларда қайтмас патологик ўзгаришлар вужудга келгандан сўнг ва даволаниш самарасиз бўлгач, кечикиб ташҳис қўйилади. Канада тадқиқотчилари берган маълумотларига кўра, 408 нафар беморда тизимли склеродермия ташҳиси Рейно синдроми ривожлангандан 6,0 йил ўтгач ва бирламчи ―тери намоѐндалари‖ пайдо бўлганидан 2,7 йил ўтгач аниқланган [21]. Россияда тизимли склеродермия касаллигига Рейно синдромидан 2,0-2,7 йил ўтгач, касалликнинг диффуз ва чекланган шаклларида эса 4,8-6,5 йил ўтгач ташҳис қўйилган бўлиб, бу ички органларга турли хил шикастланишлар даражаси, шунингдек касалликнинг ривожланиш тезлиги билан боғлиқ [1]. Шу билан биргаликда, йирик тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, мазкур касаллик билан беморларнинг ўлим даражаси йилига 1000 бемордан 68 тани ташкил этади [36]. Шундай қилиб, тизимли склеродермияни ўз вақтида ташҳислаш шифокор учун мураккаб, аммо жуда муҳим вазифадир.