ZAMONAVIY TANKGA QARSHI QUROLLARDAN HIMOYALANISH VOSITALARI

Аннотация

In this article, the author provides information about the means of protection against anti-tank weapons that are present in modern tanks and the prospects for their use and development. Key words: tank, protection, infrared radiation, radar, active protection, armor, explosive armor, anti-tank guided missiles. Hozirgi davrdagi qurolli to‘qnashuvlar tez o‘zgaruvchan, murakkab dinamik xarakterga ega ekanligi va u yerda jangovar mashinalar va ularning ekipajlarini tankga qarshi qurollardan himoyalash bo‘linmalarning jangovar qudrati va ruhiy barqarorligini saqlab qolishning bitta omilisifatidamuhimahamiyat kasb etadi. Tanklarga muayyan tarixiy bosqichda qo‘yiladigan talablar Quruqliqdagi Qo‘shinlar va butunQurolli Kuchlarning tuzilishiva uni qo‘llanilishusuliga ko‘ra doimiyo‘zgarib turadi. Bu muammo, ayniqsa, hozirgi davrda juda dolzarb bo‘lib, tanklarning jang maydonidagi roliva vazifalarini qayta ko‘rib chiqishni taqozoetmoqda. Tanklar va jangovar mashinalarining yashovchanligini, aksariyat mutaxassislar quyidagichata’riflaydi: -o‘zinifosh etilishidanhimoyalanish, -zabt etilishdanhimoyalanish; -zirhniyorib kirishidan himoyalanish; -jangovar mashinava ekipajning fojiali talofatidan himoyalanish. Ko‘rib turganimizdek, omon qolish bu nafaqat kuchli zirh, balki tankga qarshi qurollarga boy bo‘lgan zamonaviy jang maydonida tank va uning ekipajining yashovchanligini ta’minlaydigan yechimlar majmuidir. FOSH ETILISHIDANHIMOYA 153 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 12,issue1,June2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Birinchi muammo, ya’ni o‘zini fosh etilishidan himoyalanish, asosan mashina siluetining, ko‘rinadigan tekislikda ham, infraqizil zonasida varadiolokatsion chastota spektrida ham umumiyko‘rinishi vasezilishi bilan bog‘liq. Ko‘rinadigan spektrda maxsus deformatsiyalanadigan bo‘yoq, maska qoplamasi, kuchlanish bo‘limi ust qoplamasi va yurish qismidan chiqayotgan issiqliq darajasini kamaytirish ekranlari qo‘llaniladi. Ushbu chora-tadbirlar infraqizil nurlari orqali ko‘rish bo‘yicha va radiolokatsion aniqlashga nisbatan qoniqarli natijalar berishga qodir va shunga monand, razvedka va yo‘naltirish vositalari va yuqori aniqlikdagi o‘q-dorilarning o‘zi boshqariluvchi kallaklariga tankniko‘rinish ehtimolini sezilarlidarajada kamaytiradi. a b 1-rasm.Tanklarningniqoblanishi,a-tabiiyjoydaginiqoblanish, b-issiqliqdarajasinikamaytirishekrani ZABT ETILISHDANHIMOYA Zabt etilishdan himoyalanish asosan, mashinaning fizik o‘lchamlari va uning yuqori harakatchanligi funksiyasidir. Tankni yakson etishga to‘sqinlik qiluvchi tizimlarga optik- elektron qarshi harakat kompleksi (OEQHK), lazer masofa o‘lchash va nishon ko‘rsatishga to‘sqinlik qiluvchi tizimva faol ximoya komplekslari (KAZ) kiradi. Bundan tashqari, texnikalarning niqoblanishi va harakati uchun joy relyefidan foydalanish taktikasi ham zabtetilishdan saqlanishga kattata’sirko‘rsatishi mumkin. ZIRHNI YORIB KIRISHIDAN HIMOYA Zirhni yorib kirmasligini ta’minlash uchun hozirda juda ko‘p turli xil zirh aralashmalari mavjud. Shuningdek, tank qo‘shimcha himoyasining yuqori darajasini dinamik himoya komplekslsari bilan ta’minlanadi. Biroq, old zirhning maksimal himoyalangan joylarida ham tankni zirhini yorib kirmasligini to‘liq kafolatlab bo‘lmaydi. Har qanday tankni zirhlashtirish mavjud klassik komponovkadan kelib chiqib, maksimal himoya zonalari bilan bir qatorda zaiflashgan zonalarning judakattaqisminio‘zichiga oladi. An’anaga ko‘ra, asosiy tanklar, + 30° kurs burchagi diapazonida maksimal himoyaga egahisoblanadi. So‘nggi o‘nyilliklarda past intensivlikdagi, tinchlikparvar operatsiyalarning tez-tez to‘qnashuvi sababli asosiy tanklarning ularga xos bo‘lmagan sharoitlardagi (shahar, tog‘lihududva b.)jangovar qo‘llanilishtaktikasi sezilarli darajada o‘zgardi. Bu holatlar tankning eng kam himoyalangan joylari - yon tomonlari, ort va yuqori qismiga tankka qarshi vositalarni qo‘llash bilan tavsiflanadi. Biroq, ushbu hududlarni keng 154 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 12,issue1,June2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X tarqalgan tankka qarshi vositalardan himoya qilish juda murakkab vazifa bo‘lib, u tankning og‘irligi va hajmini sezilarli darajada oshirishni nazarda tutadi. Shuning uchun, zamonaviy jang maydonida tankning yashovchanligini ta’minlaydigan eng muhim komponenti bu faol (KAZ) vadinamik himoy