Особенности развития миграционных процессов в Японии

Аннотация

Present scientific article analyses features, consequences and contemporary trends of the govern- ment regulation of labour imports in Japan as a recipient country in international labour market. The purpose of the research paper is to analyse the formation and development of immigration processes in Japan, the effects of government-led policies on preventing the dependency on foreign labour, and restricting the flow of low-skilled workers into the country. The main results of the research paper are as follows: • Explained the need for the development of labour migration processes in Japan; • The role of the country's "one-time hiring system" in regulating imports of foreign labour. • The peculiarities of the Japanese government's high-skilled personnel recruitment policy were studied; • Analysis of the main trends and implications of the new migration policy adopted in the country in 2018. Based on the data obtained from the analysis, conclusion are drawn on measures for recipient coun- tries to reduce the dependency on imports of foreign and especially low-skilled labour, and increase the efficiency of the national labour market. Keywords and expressions: immigration policy, high skilled professionals, technical trainee, immig- ration in Japan, resident, permanent residence, permanent employment. Кириш. Жаҳон иқтисодиётида ҳар қандай ривожланган ва юқори суръатлар билан ривож- ланаётган мамлакатларда туғилиш даражасининг қисқариши ва маҳаллий аҳоли таркибида қариялар улушининг ортиши мамлакатда ишчи кучи танқислиги муаммосининг келиб чиқи- шига олиб келади. Табиийки, бундай муаммога учраган аксарият мамлакатлар вазиятни хори- жий ишчи кучини жалб қилиш эвазига ҳал қилишга уринадилар. Аҳоли таркибида хорижлик- ларнинг улуши юқори бўлган мамлакатлардаги ҳолат бунинг яққол намунасидир. Хусусан, жами аҳоли таркибида хорижликларнинг улуши АҚШда 15%, Канадада 21,9%, Австралияда 28,3%, Европа Иттифоқи мамлакатларида ўртача 12%, Форс кўрфази араб мамлакатларида ўртача 63%ни ташкил қилади. Аммо ривожланган давлатлар қаторидан ўрин олганЯпония бундан мустасно бўлиб, дунёдаги энг моноэтник ушбу мамлакатдаги 127 миллионлик аҳоли- нинг бор йўғи 1,8%ини хорижликлар, деярли 98%ини японлар ташкил қилади1. Япониянинг ташқи дунё масаласидаги сиёсати анча мураккаб жараёнларни босиб ўтган бўлиб, мамлакат кўп йиллар мобайнида ташқи дунёдан узилиб қолган ва 1854 йилга келибгина у ташқи дунёга ўз эшикларини очган. Тарихга назар ташлар эканмиз, Японияда узоқ йиллар давомида туғилиш кўрсаткичлари юқори бўлганини, хорижга ишчи кучи экспорти рағбатлантирилганини ва аксинча мамлакатга хорижликларнинг кириб келиши кескин чегараланганини кўришимиз мумкин. Айниқса АҚШ, 1 https://www.macrotrends.net/countries/JPN/japan/immigration-statistics 185 S H ARQ MAS H ’ A LI Океанорти ва Лотин Америкаси мамлакатларида шаклланган япон диаспораси Япония халқаро меҳнат бозорида ишчи кучини етказиб берувчи мамлакат сифатида фаол иштирок этганини тасдиқлайди. Аммо 1980-1990 йиллардан кейин Япония кўплаб хорижий меҳнат ресурслари учун жозибадор бўлган ишчи кучи реципиенти бўлган мамлакатга айланди. Япониядаги иммиграция жараёнларининг шаклланиши ва ривожланиши, хорижий ишчи кучига боғланиб қолишнинг олдини олиш чора-тадбирлари, мамлакатга кириб келадиган қуйи малакали ишчилар оқимини чеклаш борасида ҳукуматнинг оқилона сиёсати ҳамда мамлакатнинг ишчи кучи экспортёридан унинг импортёрига айланиши билан боғлиқ бўлган жараёнлар ва унга таъсир қилувчи омилларни ўрганиш долзарб аҳамият касб этади.Шундан келиб чиққан ҳолда қуйидаги вазифаларга эътибор қаратилган: • Японияда хорижий ишчи кучи импорти жараёнларининг юзага келиш заруратини изоҳлаш; • Мамлакат миллий меҳнат бозорини тартибга солиш механизмларининг хорижий шчи кучи импортига таъсирини аниқлаш; • Япония ҳукуматининг хорижий ишчи кучини импорт қилишда юқори малакали кадрларни жалб қилиш сиёсатининг ўзига хос хусусиятларини ўрганиш; • Мамлакатда 2018 йилда қабул қилинган янги миграция сиёсатининг аcосий йўна- лишларини кўрсатиб бериш. Японияда имммиграция жараёнларининг тарихий таҳлили Е.A. Chung1, Pal Kaudela2, мамлакатдаги қуйи малакали, хусусан бразилиялик япон мигрантларининг репатриацияси жараёнлари M.Kingsber3, Япониядаги йирик этник гурух бўлмиш хитойликларнинг им- миграцияси масалалалари россиялик тадқиқотчи Н.Е.Ковригин4 лар томонидан тадқиқ этилган. Шунингдек Япониядан хориж мамлакатларига хусусан, Австралияга ишчи кучи экспорти жараёнлари Tetsuo Mizukami 5, Жануби Шарқий Осиё мамлакатларига эмигрция жараёнлари Sidney Xu Lu6 ларнинг тадқиқотларида ўз аксини топган. Шу ўринда Япониядаги иммиграция жараёнлари ривожланишининг ўзига хос хусусият- лари ва хорижий ишчи кучига боғланиб қолишнинг олдини олиш ҳамда мамлакатга қуйи малакали ишчилар кириб келишини олдини олиш борасида ҳукумат томонидан олиб борилган оқилона сиёсат натижаларини таҳлил қилиш мақсадга мувофиқ бўлади. Тадқиқотни амалга оширишда индукция, дедукция, анализ, синтез ва монографик таҳлил усулларидан самарали фойдаланилган. Я