BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHISI OLDIDA TURGAN ASOSIY VAZIFALAR

Аннотация

Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi oldida turgan asosiy vazifalardan biri dunyoqarashni kengaytirish, atrofimizdagi olamda bo‘layotgan yangiliklar haqidagi bilimlarni chuqurlashtirish, bolalarning aqliy faoliyatini faollashtirish, nutqni rivojlantirishomillari haqidaso‘z boradi. Kalit so’zlar: kompyuter, koʼnikma, malaka, texnologiya, madaniyat, oʼquv koʼnikmalari, muloqot,axborotmadaniyati,yangi axborotkoʼnikmalarni shakllantirish varivojlantirish. XXI asr - yuqori kompyuter texnologiyalari asri. Zamonaviy axborot madaniyatida o‘qituvchining roli ham o'zgarmoqda - u axborot oqimining muvofiqlashtiruvchisiga aylanishi kerak. Shunday ekan, o‘qituvchi bola bilan bir tilda muloqot qilish uchun zamonaviy metodlarni, yangi ta’limtexnologiyalarini o‘zlashtirishizarur. Yangi zamonaviy axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi va ularning mamlakatimizda joriy etilishi zamonaviy bola shaxsiyatining rivojlanishida o‘z izini qoldirmoqda. Bugungi kunda “O‘qituvchi – talaba – darslik” an’anaviy sxemasiga yangi bo‘g‘in – kompyuter, maktab ongiga esa kompyuter ta’limi joriy etilmoqda. Ta’limni axborotlashtirishning asosiy qismlaridan biri o'quv fanlarida axborot texnologiyalaridan foydalanish hisoblanadi. Boshlang‘ich maktab uchun bu ta’lim maqsadlarini belgilashda ustuvorliklarni o‘zgartirishni anglatadi: birinchi bosqich maktabida ta'lim va tarbiya natijalaridan biri bolalarning zamonaviy kompyuter texnologiyalarini o‘zlashtirishga tayyorligi va ma'lumotlarni yangilash qobiliyati bo‘lishi kerak. O‘z-o‘zini tarbiyalash uchun ularning yordami bilan olingan. Ushbu maqsadlarga erishish uchun boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi ish amaliyotida kichik yoshdagi o‘quvchilarni o‘rgatishning turli strategiyalarini va birinchi navbatda, ta'lim jarayonidaaxborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishni qo‘llash zarurbo‘ladi. Maktab bolalarni zamonaviy jamiyatda hayotga tayyorlashga majburdir, shuning uchun o‘quv jarayonini axborotlashtirish ta'limning ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Ushbu muammoni hal qilish uchun oilalar va maktablar bolalarni kompyuter fanining nazariy asoslari va kompyuterdan amaliy foydalanish bilan tanishtirishlari kerak, bu esa ekskursiya va o‘yinlar darajasida emas, balki muntazam mashg‘ulotlarshaklida bo‘lishikerak. Boshlang‘ich maktabda o‘qitish uchun axborot texnologiyalarining kiritilishi o‘quvchilarni barcha o‘quv fanlari doirasida kognitiv va amaliy faoliyat samaradorligini oshirishvositasi sifatidafoydalanishga tayyorlaydi. Kichik yoshdagi o‘quvchilarni o‘qitishda kompyuterdan foydalanish rivojlanayotgan fan muhitini boyitib, o‘zgartiruvchi elementga aylanishi kerak. Zero, aynan shu yoshda bolaning aqliy qobiliyatining intensiv rivojlanishi sodir bo‘ladi, uning keyingi intellektual rivojlanishigazamin yaratiladi. Boshlang'ich maktabda turli darslarda axborot komunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish o‘quvchilarning atrofdagi dunyoning axborot oqimlarida harakat qilish qobiliyatini 44 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 12,issue1,June2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X rivojlantirishga imkon beradi; axborot bilan ishlashning amaliy usullarini egallash; zamonaviy texnik vositalardan foydalangan holda axborot almashish imkonini beruvchi malakalarni shakllantirish. Axborot komunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda darslarni tashkil etish, ayniqsa, boshlang‘ich maktabda dolzarbdir. 1-4-sinf o‘quvchilari vizual-majoziy fikrlashga ega, shuning uchun o‘z ta’limini iloji boricha yuqori sifatli tasviriy materiallardan foydalanib, nafaqat ko‘rishni, balki eshitish, his-tuyg‘ularni va tasavvurni ham jalb qilish juda muhimdir. Yangilikni idrok etish. Aytgancha, bu erda bizda kompyuter slaydlari, animatsiyalarning yorqinligi vao‘yin-kulgilari mavjud. Boshlang‘ich sinflarda turli darslarda axborot komunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish o‘qitishning tushuntirishli tasvirlangan usulidan faol usulga o‘tish imkonini beradi, bunda bola o‘quv faoliyatining faol subyektiga aylanadi. Bu talabalar tomonidan bilimlarni ongli ravishda o‘zlashtirishga yordam beradi. Maktab o‘quvchilariga nafaqat fanni o‘rgatish, balki o‘zining ijobiy imkoniyatlarini ro‘yobga chiqara oladigan, mayl va qobiliyatlarini yuzaga chiqara oladigan barkamol shaxsni tarbiyalash ham maktabning eng muhim vazifalaridan biridir. Hozirgi rivojlanish bosqichida ta'limining eng muhim yo‘nalishlaridan biri uni axborotlashtirishdir, shuning uchun ta’lim jarayoniga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish va qo‘llash bo‘yicha maqsadli ishlarni amalga oshirish muhim va zarurdir. Ushbu ish jarayonida talabalar yangi ma'lumotlarni izlash va ular bilan ishlashning amaliy us