O‘ZBEKISTONDA ISTE’MOL BOZORI XUSUSIYATLARI

Аннотация

В данной статье анализируется состояние потребительского рынка Республики Узбекистан, тенденции его развития и основные структурные компоненты. Освещаются факторы, влияющие на формирование потребительского рынка, покупательная способность населения, уровень цен и взаимосвязь между различными видами продукции. Также рассматривается влияние экономических реформ, проводимых правительством, на развитие потребительского рынка. В статье текущая ситуация анализируется на основе статистических данных, графиков и практических примеров, предлагаются пути решения существующих проблем. Исследование будет полезно для экономистов,студентови широкойаудитории,интересующейся даннойтемой. Annotation: This article analyzes the condition of the consumer market in the Republic of Uzbekistan, its development trends, and main structural components. It highlights the factors influencing the formation of the consumer market, the purchasing power of the population, the price level, and the interrelationship between different types of goods. The impact of government-implemented economic reforms onthe development ofthe consumer market is also examined. The article assesses the current state using statistical data, charts, and practical examples, and proposes solutions to existing problems. The study is useful for economists, students,and abroad audience interested in thesubject. Kalit so‘zlar: istemol bozori, chakana savdo, ulgurji savdo, bozor infratuzilmasini erkinlashtirish,raqamli transformatsiya Kirish. Jamiyat hayoti uchun zarur mahsulotlarga bo‘lgan talabni qondirish har qanday davlat uchun muhim masala va aholi farovonligining asosi hisoblanadi. Shu bois iste'mol tovarlari bozorini shakllantirish va uning rivojlanishi bo‘yicha muammolarga jiddiy yondashuv talab etiladi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasida “davlatning innovatsion yangilanish dasturini shakllantirish, innovatsiya va investitsiyalardan samarali foydalanadigan yangi avlod kadrlarini, yangi sarmoyadorlar sinfini tayyorlash o‘ta muhim ahamiyatga ega. Buning uchun O‘zbekistonni texnologik rivojlantirish va ichki bozorni modernizatsiya qilish bo‘yicha kuchli milliy g‘oya va milliy dastur kerak. Ushbu dastur O‘zbekistonni jahondagi taraqqiy topgan mamlakatlar qatoriga tezroq olib chiqishga imkon yaratishi lozim. Mahsulot ishlab chiqarish hajmi va uning narxini belgilash amaliyotini butunlay qayta ko‘rib chiqib, bozor tamoyillarini joriy etish zarurligi muhim 744 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 11,issue2,May 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X yo‘nalishlardan biri sifatida belgilab berildi. Murojaatnomada belgilab berilgan ustuvor vazifalarni hal etishda shahar va qishloqlarimiz iste'mol tovarlari bozorini tartibga solishimiz, bozorni iste'molchilar hukmronligini ta'minlashga qaratilgan izchil islohotlarni amalga oshirishimiz hamda bu borada maqsadli marketing strategiyalarini ishlab chiqish masalasi o‘ta dolzarb hisoblanadi. Yuqoridagilarni inobatga olgan mamlakatda iste'mol tovarlari bozorining holatini tahlil etish va istiqboldagi o‘zgarishlarini aniqlash masalalari o‘ta muhim masalalar qatoridaturibdi. Adabiyotlar tahlili. Iste’mol bozori iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, tovarlar va xizmatlarga bo‘lgan talab, ularning narxlari, sifat ko‘rsatkichlari hamda aholining iste’mol madaniyati kabi omillar bilan belgilanadi. Kotler F.ning "Marketing asoslari" asarida iste’molchilarning harakat motivlari, tovar tanlashdagi xulq-atvori va psixologik omillarning bozordagi ahamiyati batafsil yoritilgan. Ushbu nazariy yondashuvlar O‘zbekiston sharoitida iste’molbozori tahlilida muhimmetodologik asos bo‘lib xizmat qiladi. X. Xolxo‘jayev, M. Normurodov kabi iqtisodchilar O‘zbekistonda iste’mol bozori transformatsiyasi jarayonlarini o‘rganib, bozor iqtisodiyotiga o‘tish davrida iste’mol madaniyatining o‘zgarishini tahlil qilgan. “Iqtisodiyot” darsliklarida iste’mol bozori infratuzilmasi, aholining daromad darajasi, hududiy nomutanosibliklar va narx dinamikasi asosiy mavzularsifatida yoritilgan. Statistika qo‘mitasi hisobotlari asosida olib borilgan tahlillar iste’mol bozorining turli segmentlarida (oziq-ovqat, sanoat mahsulotlari, xizmatlar) talab va taklif muvozanatini o‘rganishgayordam beradi. Metodologiya. Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi – O‘zbekistondagi iste’mol bozori rivojlanishining asosiy yo‘nalishlarini aniqlash, unga ta’sir qiluvchi omillarni tahlil qilish, mavjud muammolarni yoritish va ularning yechimlariga oid ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqishdan iborat. Shu munosabat bilan tadqiqot davomida statistik ma’lumotlardan, amaliy misollardan, grafik tahlil usullar