RAQAMLI IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA MOLIYA VA BOSHQARUVNING ROLI

Аннотация

В данной статье рассматриваются взаимосвязь финансов и систем управления в условиях цифровой экономики, а также их роль в экономическом развитии. Анализируются цифровые финансовые технологии (FinTech), электронные платежные системы, современные методы финансового управления и процессы цифровой трансформации на примере Узбекистана. В статье освещаются интеграция финансов и управления в процессе перехода к цифровой экономике,их влияниенаэкономическую эффективностьи актуальныепроблемы. Ключевые слова: Цифровая экономика, финансовое управление, FinTech, электронные платежныесистемы,цифровая трансформация,экономическое развитие,Узбекистан. Annotation: This article explores the interrelation between finance and management systems in the context of the digital economy and their role in economic development. It examines digital financial technologies (FinTech), electronic payment systems, modern financial management methods, and digital transformation processes using Uzbekistan as a case study. The article highlights the integration of finance and management during the transition to a digital economy, their impact on economic efficiency, andkey challenges. Keywords: Digital economy, financial management, FinTech, electronic payment systems, digital transformation, economicdevelopment, Uzbekistan. Kirish: Raqamli iqtisodiyot bugungi kunda global miqyosda iqtisodiy rivojlanishning asosiy omillaridan biriga aylangan. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining tez sur’atlar bilan rivojlanishi, moliyaviy xizmatlarning raqamlashtirilishi va boshqaruv tizimlarining innovatsion yondashuvlarga asoslanishi iqtisodiyotni yangi bosqichga olib chiqmoqda. O‘zbekiston ham raqamli iqtisodiyotga o‘tishyo‘lidamuhim qadamlar tashlamoqda.[1] Raqamli texnologiyalarning iqtisodiyotga kiritilishi, eng avvalo, xizmatlarning sifatini oshirish va foydalanuvchilar uchun qulaylik yaratish orqali amalga oshiriladi. Biroq, bu jarayon ko‘plab muammolarni keltirib chiqarishi mumkin, masalan, texnologik infratuzilma yetishmovchiligi, malakali kadrlar yetishmasligi va mavjud qonunchilik bazasining noaniqliklari. Shu sababdan, quyidagi savollar yuzaga kelishi mumkinvaalbatta ularning yechimini topishzarur debhisoblaymiz: - Raqamli moliyaviy texnologiyalar O‘zbekistondaqanday ahamiyatga egaligi. -Raqamli texnologiyalarni joriy etishdamuammolarning mavjudligi. -Ularni hal etish uchun aniq varejali chora-tadbirlar ishlab chiqilishi kerakligi. Tadqiqot materiallari va metodologiyasi. Ushbu maqolada tadqiqot usuli sifatida bir nechta yondashuvlardan foydalanish munkinbo‘ladi. - Sifatli tadqiqot:O‘zbekistonmoliya bozoridafaoliyat yuritayotgan worldlyjournals.com ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025 WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI FinTech kompaniyalari, banklar va boshqa moliyaviy institutlar bilan intervyular o‘tkazildi. Ushbu intervyular orqali raqamli texnologiyalarning joriy holati, foydalanuvchilar ehtiyojlari va tajribalari haqida ma’lumotlaryig‘ildi. -Miqdoriy tadqiqot: Foydalanuvchilaro‘rtasidaso‘rovnoma o‘tkazildi. So‘rovnoma natijalari raqamli moliyaviy xizmatlar haqida foydalanuvchilarning fikrini, ularning qoniqish darajasini va xizmatlardan foydalanish tajribasini aks ettiradi. Bu, o‘z navbatida, raqamli moliyaviy texnologiyalarni joriy etishdagi imkoniyatlar va muammolarni aniqlashga yordam berdi. - Analitik tahlil: O‘zbekistonning raqamli moliyaviy texnologiyalari bo‘yicha mavjud statistik ma’lumotlar va ilmiy tadqiqotlar o‘tganildi. Bu tahlil orqali raqamli texnologiyalarning iqtisodiyotdagi rolini baholash va ularning samaradorliginio‘lchash imkoniyati yaratdi. Ushbu yondashuvlar yordamida O‘zbekistondagi raqamli moliyaviy texnologiyalarni joriy etish va rivojlantirishda mavjud muammolarni aniqlash, shuningdek, ularni hal qilish uchun strategiyalar ishlab chiqish mumkin. Natijalar, shuningdek, kelgusida raqamli moliya sohasida amalga oshirilishi kerak bo‘lgan chora-tadbirlar va yo‘nalishlarni belgilashda hamda O‘zbekistonning moliyaviy bozoriniyanada rivojlantirishdaasosiy manba sifatidaxizmat qiladi.[2] Tadqiqot natijalari va ularning muhokamasi. Tadqiqot muhokamsida quyidagilarni ko‘rib chiamiz: Raqamli iqtisodiyot va moliyaviy boshqaruv. Raqamli iqtisodiyotda moliyaviy boshqaruv tizimlari muhim o‘rin tutadi. Moliyaviy boshqaruvning raqamli texnologiyalar bilan integratsiyasi orqali moliyaviy jarayonlar avtomatlashtiriladi, resurslar samarali taqsimlanadi va iqtisodiy samaradorlik oshadi.[3] FinTech va elektron to‘lov tizimlari. FinTech kompaniyalari tomonidan taklif etilayotgan innovatsion moliyaviy xizmatlar, elektron to‘lov tizimlari va raqamli hamyonlar orqali moliyaviy operatsiyalar tezligi vaqulayligi oshmoqda. FinTech va elektron to‘lov tizimlari O‘zbekiston moliya sektorida jadal rivojlanib, an’anaviy moliyaviy xizmatlarga muqobil va innovatsion echimlarni taklif qilmoqda. Ular moliyaviy savodxonlikni oshirish, xizmatlardan foydalanishni sod