КОРХОНА ИҚТИСОДИЙ САЛОҲИЯТИНИНГ КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ

Аннотация

In this article, a comprehensive analysis of the economic potential of economic entities, taking into account the interests of owners, management bodies, investors and other interested parties, ensuring stable and proportionate economic growth in our country, increasing the effectiveness of economic reforms, new growth with an in-depth analysis of the current state of socio-economic development of the regions special attention is paid to determining the points and sufficient use of the existing economic potential. К а Keywords: economic potential, complex analysis, property potential, labor лpotential, production potential. и т Сўнгги йилларда глобал иқтисодиётга кескин таъсир этган коронавирус пандемияси ва геосиёсий можароларга қарамай 2022 йилдаги 3 фоизлик спасайишдан кейин 2023 йилда 1,9 фоиз, 2024 йилда эса 2,7 фоизга ўсиши ўкутилаётганлиги жаҳон иқтисодиёти салоҳиятининг мустаҳкамлигини зкўрсатмоқда.1 Бу эса жаҳон бизнесида фаолият кўрсатаётган хўжалик юритувчи лсубъектларнинг иқтисодий салоҳиятини тўғри ва самарали баҳолаш ауслубиётини янада такомиллаштириш, мавжуд имкониятлар ва яширин ррезервларни аниқлаш орқали янги ўсиш нуқталарини белгилаш, амалдаги икўқртисастокдиичйл асра лтоиҳзииямти, нкио мирқлтеикссо дтиайҳ лўисли, шмнуилнкги йа сосаслиойҳ ийяўтн, алмиешҳнлаатр исдаално ҳкиеялтииб, ичишқлиабб чқиайқатра ишш аскалллоаҳнитяитрии. ш ҳамда инвестициявий жозибадорликни ошириш нуқтайи назардан иқтисодий салоҳиятни таҳлил қилиш усулларини ишлаб чиқишни тақазо этмоқда. Жаҳонда макро, мезо ва микро даражада бизнес субъектлари иқтисодий салоҳиятини ифодаловчи кўрсаткичлар тизимини шакллантириш, уларни ҳисоблаш йўлларини аниқлаш, таҳлил қилиш ва баҳолаш усулларини 1 World Economic Situation and Prospects 2023 | Department of Economic and Social Affairs (un.org) www.wsrjournal.com 1 7 4 Volume-23_Issue-2_January -2024 World scientific research journal такомиллаштиришга қаратилган илмий изланишларга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Хўжалик юритувчи субъектларнинг иқтисодий салоҳиятини таҳлил қилиш ва баҳолашнинг замонавий ёндашувларини ишлаб чиқиш, таҳлил жараёнида қўлланиладиган ахборотларнинг ишончлилигини таъминлаш, мулкдорлар, бошқарув органлари, инвесторлар ҳамда бошқа манфаатдорларнинг қизиқишларини инобатга олган ҳолда иқтисодий салоҳиятни таснифлаш ва уларнинг хусусий ва умумий кўрсаткичлар тизимини шакллантиришнинг услубий жиҳатларини такомиллаштириш, миллий иқтисодиёт хусусиятларини инобатга олган ҳолда инвестициявий жозибадорликни яхшилашга қаратилган иқтисодий салоҳиятни бошқариш усулларини такомиллаштириш масалалари замонавий илмий тадқиқотларнинг устувор йўналишларидан бирига айланмоқда. Мамлакатимизда барқарор ва мутаносиб иқтисодий ўсишни таъминлаш, иқтисодий ислоҳотлар самарадорлигини ошириш, ҳудудларни ижтимоий- иқтисодий ривожлантиришнинг ҳозирги ҳолатини чуқур таҳлил қилган ҳолда янги ўсиш нуқталарини аниқлаш ҳамда мавжуд иқтисодий салоҳиятдан етарлича фойдаланишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Эндиликда, «Ҳудудларни барқарор ва жадал ривожлантириш учун уларнинг комплекс ва мутаносиб ижтимоий-иқтисодий ривожланишини, табиий хом ашё ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини, иқтисодий ва инвестициявий салоҳиятини, шунингдек, ҳудудларнинг бошқа қиёсий устунликларини баҳолашнинг ягона тизимини жорий этиш»2 устувор вазифалардан бири сифатида белгиланган. Мазкур вазифа ижросини таъминлашда хўжалик юритувчи субъектларнинг мавжуд ресурслардан фойдаланиш самарадорлигига баҳобериш, ички резервларни аниқлаш, стратегик бошқарув қарорларини қабул қилиш орқали узоқ муддатли инвестициявий лойиҳаларни самарали амалга ошириш, бизнес субъектлари ўртасида ўзаро манфаатли шартномаларни тузишда иқтисодий салоҳиятни тўғри баҳолаш орқали юзага келиши мумкин бўлган рискларни камайтириш мақсадида иқтисодий салоҳиятни тўғри ва аниқ таҳлил қилиш ҳамда баҳолаш бўйича услубий асосга бўлган эҳтиёж ортиб бормоқда. Хўжалик юритувчи субъеклар иқтисодий салоҳиятини ифодаловчи кўрсаткичларни аниқлаш ва таҳлил қилишга оид амалдаги усул ва услубларни танқидий таҳлил қилиш орқали уларни замонавий ёндашувлар, ривожланишнинг янги йўналишлари талабларидан келиб чиқиб такомиллаштириш муҳим аҳамият касб этмоқда. Мамлакатимизда ҳам иқтисодиётнинг барқарор ўсишини таъминлаш, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантириш, аҳоли даромадини ошириш борасида қатор ислоҳотлар амалга оширилиб, бир қатор ижобий натижаларга эришилди. Хусусан, мамлакат ялпи ички маҳсулоти 2016 йилги 255421,9 млрд сўмдан 2022 йилда 888341,7 млрд. сўмга, саноат маҳсулотлари ҳажми эса 111869,4 млрд. сўмдан 553265,0 млрд. сўмга, асосий капиталга киритилган инвестициялар 51232,0 млрд.сўмдан 266240,0 млрд сўмга етганлиги макро 2 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 1 майдаги ПҚ-4702-сон «Ҳудудларни ижтимоий- иқтисодий ривожлантиришни рейтинг баҳолаш тизимини жорий этиш тўғрисида »ги қарори. ПҚ-4702-сон 01.05.2020. Ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришни рейтинг баҳолаш тизимини жорий этиш тўғрисида (lex.uz) www.wsrjournal.com 1 7 5 Volume