FISKAL SIYOSATNING TAMAL MEXANIZMLARI VA XUM-KO‘ZA

Аннотация

This article reveals the meaning and significance of the use of information technology in the collection of customs fees from goods transported across the customs border of the Republic of Uzbekistan. Scientifically based suggestions and recommendations were given to improve the use of information technology in the calculation of customs fees. Keywords: Customs duties, fiscal policy, value-added tax and excise duty, customs duty rate, information technology, digitization, motor vehicles, electronic customs. Кириш Фискал сиёсатнинг тўғри олиб борилиши бюджет даромадлари ва давлат иқтисодиёти ўсишига таъсир этиб, давлат бюджетидан молиялаштириладиган соҳаларнинг барқарор ривожланишига олиб келади.1 1 Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyotda eksport-importni soliqqa tortish tartibi. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 176–181. http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2875 dan olindi www.wsrjournal.com 3 1 4 Volume-23_Issue-2_January -2024 World scientific research journal Фискал фаолиятнинг асосий институтларидан бири бу божхона чегараси орқали олиб ўтилаётган товар ва транспорт воситалари учун тўланиши лозим бўлган божхона тўловларини ундириш ҳисобланади.2 Божхона тўловларини ундириш божхона органларининг асосий вазифаларидан бири ҳисобланиб, уни божхона чегарасидан олиб ўтиладиган товарлардан божхона божи, аксиз ва қўшилган қиймат солиғи ҳамда божхона йиғимларини ҳисоблаш, ундириш ва давлат бюджетига ўтказиш орқали амалга оширади.3 Бугунги кунда рақамлаштириш жараёнларининг долзарблигидан келиб чиқиб, ҳисобланаётган ва ундирилаётган божхона тўловларини ундиришда тўлиқ ахборот технологияларини қўллаш, амалиётда учраётган хато ва камчиликларни минималлаштиришга ҳамда божхона тўловларининг давлат бюджетига тўлиқ ва ўз вақтида ўтказилишига кўмаклашади.4 Асосий қисим Божхона тўловларини ундиришда божхона назоратининг содда, шаффоф ва замонавий усулларидан фойдаланиб, назоратнинг умум қамровли воситаларини, инновацион лойиҳаларни янада кенг жорий этиш тадбиркорларга қулайлик яратади.5 Мамлакатимиз Президенти Ш.Мирзиёевнинг 2020 йилнинг 24 январдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида “Рақамли технологиялар нафақат маҳсулот ва хизматлар сифатини оширади, ортиқча харажатларни камайтиради. Шу билан бирга, мени жуда қаттиқ ташвишга соладиган ва безовта қиладиган энг оғир иллат – коррупсия балосини йўқотишда ҳам улар самарали воситадир. Буни барчамиз теран англаб олишимиз даркор. Давлат ва жамият бошқаруви, ижтимоий соҳада ҳам рақамли технологияларни кенг жорий этиб, натижадорликни ошириш, бир сўз билан айтганда, одамлар турмушини кескин яхшилаш мумкин ” деб таъкидлаб ўтди. Жаҳон божхона ташкилоти(ЖБТ) томонидан амалга оширилаётган ҳамкорлик дастурлари доирасида халқаро миқёсда божхона хизмати сифатини 2 Muxiddin Abdullaevich Qurbonov, & Ergashev Uyg'un Jabborovich. (2023). kameral soliq tekshiruvida inson omilini kamaytirishda smart texnologiyalardan foydalanish istiqbollari. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 260–268. http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2883 dan olindi 3 Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyot sharoitida davlat moliyaviy nazorati va uni takomilashtirish yo'nalishlari. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 248–259. http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2882 dan olindi 4 Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iqtisodiyot sharoitida nazorat o'rganlari faolyatini yana takomilashtirish. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 221–231. http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2880 dan olindi 5 Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). хуфиёна иқтисодиётга курашиш жараёнида бюджет интизомини мустаҳкамлашнинг зарурлигихуфиёна иқтисодиётга курашиш жараёнида бюджет интизомини мустаҳкамлашнинг зарурлиги. World Scientific Research Journal, 21(1), 153–165. Retrieved from http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2873 www.wsrjournal.com 3 1 5 Volume-23_Issue-2_January -2024 World scientific research journal ошириш, очиқлик ва шаффофликка эришишни таъминлаш мақсадида 2016 йил “Рақамли божхона” йили деб эълон қилинди.6 Мазкур ҳужжатда «Рақамли божхона» атамасига божхона тўловларини тўлашни таъминлаш ва кафолатлаш, товарлар, жисмоний шахслар, транспорт воситалари ва маблағлар оқимини назорат қилиш, шунингдек, халқаро савдони жиноятчилик, шу жумладан халқаро терроризмдан ҳимоя қилиш учун рақамли тизимлардан фойдаланиш, деб таъриф берилган.7 Божхона маъмуриятчилигини янги босқичга олиб чиқиш, божхона ва юк операцияларини рақамли трансформатсия қилиш орқали инсон омилини кескин қисқартириш, божхона соҳасини очиқлик, шаффофлик ҳамда ишончлилик тамойиллари асосида коррупсиядан ҳоли тизимга айлантириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 27 апрелдаги “Божхона маъмуриятчилигини янада такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармони қабул қилинди. Унда 2022-2023 йилларда божхона расмийлаштируви жараёнларини рақамлаштириш бўйича 2-иловага мувофиқ «Йўл харитаси» қабул қилинд