MAMLAKAT IQTISODIYOTINI RIVOJLANTIRISHDA MAHALLA BUDJETINING O‘RNI

Аннотация

В данной статье рассмотрены мнения по вопросам формирования местного бюджета, повышения благосостояния населения, проживающего на территории, налогообложени субъектов, осуществляющих деятельность в данной територии, а также даны соответствующие предложения и рекомендации. Ключевые слова: инфраструктурные проекты, районный бюджет, электронные услуги. Annotation: This article discusses opinions on the formation of a local budget, improving the welfare of the population living in the territory, taxation of entities operating in this territory, and also provides relevant proposals and recommendations Key words: infrastructure projects, district budget, electronic services. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 11 sentabrdagi «O‘zbekiston — 2030» strategiyasi to‘g‘risidai»gi PF-158-son Farmoni O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyotini rivojlantirish mamlakat fuqarolarining tinch, farovon va kuchli davlatni qurish bo‘yicha orzu-istaklarini amalga oshirish, har bir shaxsga o‘z salohiyatini rivojlantirish uchun barcha imkoniyatlarni yaratish, sog‘lom, bilimli va jamiyatni shakllantirish, adolat, qonun ustuvorligi, xavfsizlik va barqarorlikni kafolatli ta’minlash masalalari yoritib berilgan asosiy hujjatlardan biridir[1]. Ushbu strategiyada mamlakatni 2030 yilga qadar yanada rivojlanishtirish maqsadida 5 ta yo‘nalishda 100 maqsadni o‘z ichiga olgan1. 74-maqsadda aholi farovonligini ta’minlash va hududlarda kundalik masala-larni hal etishda mahallani jamoatchilik hamda davlat organlari o‘rtasidagi «tayanch ko‘prik»ka aylantirish nomli maqsad ko‘zlangan bo‘lib unga erishish uchun quyidagilarni amalga oshirish nazarda tutilgan: - mahallaning mablag‘larini aholining ovoziga ko‘ra, infratuzilma loyihalariga yo‘naltirish amaliyotini joriy qilib, mahallalardagi muammolarni hal etish uchun ajratiladigan mablag‘lar miqdorini kamida 3 barobar ko‘paytirish. 1 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 11 sentabrdagi «O‘zbekiston — 2030» strategiyasi to‘g‘risidagi PF- 158-son Farmoni www.wsrjournal.com 6 0 Volume-26_Issue-3_April -2024 World scientific research journal - aholi tashabbusi bilan infratuzilmani yaxshilashga ajratiladigan mablag‘larni 24 trillion so‘mga yetkazish. - mahallalarda 100 dan ortiq davlat xizmatlarini «bir qadam»da ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yish. - mahallalarda aholi bilan ishlashga qaratilgan jarayonlarni 100 foiz raqamlashtirib, har bir mahallada «elektron xizmat nuqtalari»ni ishga tushirish. Bundan ko‘rinib turibdiki hukumatimiz tomonidan mahallani rivojlantirishga katta e’tibor berilmoqda. Dunyo mamlakatlarida xorijiy tajribani tahlil qiladigan bo‘lsak, Rossiya Federatsiyasida ham mahalliy o‘zini boshqarish organlarini faoliyatini qayta ko‘rib chiqish, ularga hududning ijtimoiy-iqtisodiy faoliyatini tashkil etishda bevosita ishtirok etish imkoniyatini berish ishlariga alohida e’tibor qaratilmoqda2. Mahalliy hududdan yig‘iladigan soliqlar va majburiy to‘lovlarning bir qismini mahalliy hududga qoldirish, mahalliy organlar faoliyatini tashkil etishda raqamlashtirish jarayonlarini keng joriy etish belgilangan. Qozog‘iston Respublikasida ham bugungi kunda mahalliy budjetni shakllantirishda mahalliy boshqaruv organlariga mustaqillikni berish, hududlardagi muammolarni iloji boricha joyida hal qilish hukumat rahbari tomonidan ta’kidlab o‘tilmoqda3. Mahalliy hududlar tomonidan yig‘iladigan pullarning ma’lum bir qismini mahalliy hududning ichki ehtiyojlarini qondirish uchun qoldirish ko‘rsatib o‘tilgan. Dunyoning boshqa rivojlangan Yevropa davlatlarida ham mahalliy hudud doirasida yig‘iladigan pullarni hudud ehtiyoji uchun qoldirish tajribasi mavjud. Bugungi kunda aholining turmush darajasini yaxshilash, tadbirkorlikni rivojlantirish, kambag‘allikni qisqartirish, aholining bandligini oshirish maqsa-dida mahallada keng islohotlar olib borilmoqda. Prezidentimiz mamlakatda barcha ijtimoiy-iqtisodiy dasturlar aholi talabidan kelib chiqib, joylarda amalga oshirilayotgani, buning uchun mahalla-larga ko‘plab vakolatlar, tashkiliy va moliyaviy imkoniyatlar berilayotganini ta’kidladi. «Mahalla raisi, hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi hamda profilaktika inspektoridan iborat „beshlik tizimi“ tashkil etildi. Lekin ularning o‘zaro muvofiq ishlashida kamchiliklar, juda ko‘p takrorlanishlar bor. Ijtimoiy maqsaddagi mablag‘lar ba’zan samarasiz yo‘naltirilyapti. Ehtiyojmand aholining masalasini hal qilish viloyat va respublika idorasiga bog‘lanib qolgan. Mahalla xodimlari faoliyatini baholash mezoni yo‘q. Ularning ko‘p vaqti „qog‘oz to‘ldirish“ va majlislarga ketyapti», — dedi prezidentimiz. Davlat rahbari mahalladagi beshlik «mahalla yettiligi»ga aylanishini bildirdi. Bunda ularning safiga soliqchi va ijtimoiy xodim ham kiritiladi4. Buning natijasida ehtiyojmand aholini ro‘yxatga kiritish, moddiy yordam, subsidiya va kredit ajratish kabi 70 dan ortiq masalalar, tuman va viloyat idoralariga chiqmasdan, mahallaning 2 Rossiya Fedkratsiyasi Prezidenti Vladimir Putinning mahalliy o‘zini o‘zi bos