QAYTA ISHLASH KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH HISOBI VA TAHLILINI TAKOMILLASHTIRISH

Аннотация

Maqolada qayta ishlash korxonalarida ishlab chiqarish hisobi va tahlilini takomillashtirish hamda iqtisodiy jiҳatdan yuqori makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarga erishish masalalari yoritilgan. Аннотaция: В статье освещены вопросы совершенствования учета и анализа продукции на перерабатывающих предприятиях и достижения экономически высоких макроэкономических показателей.. Annotation: The article covers the issues of improving production accounting and analysis at processing enterprises and achieving economically high macroeconomic indicators.. Kalit so‘zlar: xomashyo, ishlab chiqarish, xarajat, tannarx, daromad, qayta ishlash korxonalari, ishlab chiqarish hisobi, tahlil , ikkilamchi mahsulot, makroiqtisodiy barqaror ko‘rsatkich. Respublikamiz taraqqiyoti yuksalishi uchun izchil iqtisodiy islohotlar amalga oshirilayotgan bosqichda qayta ishlash tarmoqlarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Chunki Jahonda globall iqtisodiyot hamda raqamli iqtisodiyotning talabi- mavjud xom-ashyo resurlar va moliyaviy imkoniyatlardan samarali foydalanib, bugungi kundagi iqtisodiyotda yuqori o‘rin egallashidir. Asosiy muammoli masalalar shundan iboratki, Yangi O‘zbekiston ham o‘zining kelajakdagi taraqqiyotini iqtisodiy jihatdan yuksaltirish. Shu o‘rinda ta’kidlash joizki, mavjud xom-ashyo resurslarni qayta ishlash natijasida bir necha turdagi innovatsion mahsulotlarni yaratib jahon bozorida munosib o‘z o‘rniga ega bo‘lish. Shu jumladan yaratiligan mahsulotlarga tannarxni to‘g‘ri shakllantirib yuqori daromad ko‘rsatkichlariga erishish. Buning uchun ushbu faoliyat bilan shug‘ullanadigan korxonalarga shart-sharoit va imkoniyatlarni tashkil qilish joizdir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan qayta ishlash yo‘nalish bo‘yicha quyidagi bir qancha qarorlari qabul qilindi: 1.“Paxtachilik tarmog‘ini boshqarish tizimini tubdan takomillashtirish chora- tadbirlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 28 noyabrdagi PQ-3408-sonli qarori; www.wsrjournal.com 1 3 2 Volume-26_Issue-3_April -2024 World scientific research journal 2.”Yog‘-moy tarmog‘ini yanada rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora- tadbirlar va sohani boshqarishda bozor mexanizmlarini joriy etish to‘g‘risi”da O‘zbekiston respublikasi prezidentining 2019-yil 16-yanvar, PQ-4118-son qarori; 3. “2023 yilda qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish, qayta ishlashni kengaytirish va qo‘llab-quvvatlashning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risi”da O‘zbekiston respublikasi prezidentining 2023 yil 5 apreldagi PQ-113-son qarori; 4. “Respublikada oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashning qo‘shimcha chora- tadbirlari to‘g‘risi”da O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 16.02.2024 yildagi PF- 36-son Farmoni. Ushbu yuqoridagi qarorlar va Farmoni asosida qayta ishlash korxonalari faoliyatinni tubdan rivojlantirish va mavjud muammolar yechimi uchun muhim va asosiy me’yoriy xujjatlardir. Yuqorida qayta ishlashga qaratilgan e’tiborlardan kelib chiqib, xalqaro amaliyotda ushbu qayta ishlash korxonalarida ishlab chiqarish hisobi va tahlilini takomillashtirishdan iboratdir: Qayta ishlash korxonalari faoliyatini rivojlanishi uchun hisob-kitob ishlarini to‘g‘ri yuritish va tashkil qilish hamda uni tahlil qilish alohida ahamiyatlidir. Uning natijasida korxona mablag‘larining holati, ulardan to‘g‘ri foydalanish, mahsulot tannarxini arzonlashtirish, har xil turdagi innovasion mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun hamda samaradorlikni oshirish imkoniyatlari belgilab olinadi. Respublikamizda qayta ishlash korxonalariда samaradorlikka erishish masalalari - innovatsion texnoligiyalarni joriy qilib, mavjud xom-ashyoni qayta ishlash natijasida bir necha xil turdagi mahsulotlarni ishlab chiqarish va ularning har biriga qilingan xarajatlarni to‘g‘ri taqsimlanishi hamda olinadigan daromadlar bo‘yicha foydani ob’ektiv shakllanishini talab qiladi. Ishlab chiqarish hisobi va tahlilini takomillashtirishda o‘z oldiga quyidagi vazifalarni keltirib chiqaradi: - jahon bozorida iste’molchilarning mahsulotlarga bo‘lgan ehtiyoj va talablarini qondirilish; - korxonalarda yuzaga keladigan xarajatlar va daromadlar hamda faoliyat bo’yicha moliyaviy natijalar hisobini to‘g‘ri yuritilish; - hisobotlarni asosli shakllantirilishi uchun hisob siyosatini to‘g‘ri belgilanishi hamda tahlil natijasida boshqaruv bo’yicha samarali qarorlarini ishlab chiqish. Ushbu vazifalarni amalga oshirish natijasi Respublikamiz o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlariga erishishida o‘z aksini topadi. Bugungi kunda qayta ishlash korxonalari o‘z tasarrufidagi barcha resurslar – moliyaviy, moddiy va mehnat resurslari harakati hamda ulardan foydalanish samaradorligini to‘g‘ri boshqarishni ta’minlashi zarur. Shuning uchun korxona oldiga qo‘yilgan asosiy vazifalardan biri korxonani boshqaruv tizimini haqiqiy ma’lumotlar bilan ta’minlash va bu ma’lumotlar asosida moliyaviy faoliyati natijalarini tahlil qilishdan iborat. www.wsrjournal.com 1 3 3 Volume-26_Issue-3_April -2024 World scientific research journal Har qanday sohal