BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINI FAVQULODDA VAZIYATLARGA TAYYORLANISHNING AHAMIYATI

Аннотация

Необходимость подготовки младших школьников к чрезвычайным ситуациям является очень важным и актуальным педагогическим вопросом. Необходимость этой подготовки зависит от нескольких факторов. В статье широко освещается значение развития у учащихся умений быстро и правильно действовать в чрезвычайных ситуациях, роль системы образования, педагогов и родителей в этом процессе. Указывается на необходимость предоставления учащимся необходимых знаний, практических навыков, а такжепсихологической подготовки дляэффективного осуществленияэтого процесса. Kalit so‘zlar. Favqulodda vaziyatlar, xavf-xatar, yong‘in, zilzila, tabiiy ofatlar, xavfsiz, stress, ijtimoiy mas’uliyat. Keywords. Emergencies, hazards, fires, earthquakes, natural disasters, safe, stress, social responsibility. Ключевые слова. Чрезвычайные ситуации, опасности, пожары, землетрясения, стихийные бедствия,безопасность,стресс,социальная ответственность. Kirish. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga favqulodda vaziyatlarda to‘g‘ri harakat qilishni o‘rgatish ularning hayotini va salomatligini saqlashda muhim rol o‘ynaydi. Kichik yoshdagi bolalar ko‘pincha xavf-xatarni anglashda qiynalishadi, shuning uchun ularga favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlikni erta bosqichda o‘rgatish zarur. Bolalar o‘zlarini xavf-xatardan himoya qilish uchun zarur bilim va ko‘nikmalarni egallashlari lozim. Favqulodda vaziyatlarga tayyorlanish bolalarda xavfga qarshi ong va mas'uliyatni shakllantiradi. Masalan, yong‘in, zilzila yoki suv toshqinlari kabi tabiat hodisalari haqida bilim berish bolalarni bu hodisalarga nisbatan tayyor qiladi va qanday harakat qilishnibilishga yordam beradi. 269 RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI Asosiy qism. Favqulodda vaziyatlarda bolalar ko‘pincha qo‘rquv va tashvishda bo‘lishi mumkin. Ularni bu kabi holatlarga tayyorlash, ularga qanday qilib tinchlanish va stressni boshqarish usullarini o‘rgatish, muhimdir. O‘qituvchi yoki psixolog tomonidan o‘quvchilarga xavfli vaziyatlar haqida to‘g‘ri tushuntirish va tinchlanish usullarini o‘rgatish stressni kamaytiradi va bolalar o‘zlarini xavfsizroq his qilishadi. Favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlik o‘quvchilarda ijtimoiy mas'uliyatni oshiradi. Bolalar, masalan, yong‘in paytida qanday yordam bera olishlari, boshqa kishilarni qanday himoya qilishlari, bir-birlariga yordam berishning ahamiyatini tushunishlari kerak. Bu o‘z-o‘zini va boshqalarni himoya qilishni o‘rgatadi. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga o‘z huquqlari va mas'uliyatlari haqida tushunchalar berish zarur. Agar bolalar favqulodda vaziyatlarda nima qilishlari va kimdan yordam olishlari kerakligini bilsalar, ularning o‘zini his qilishlari va harakat qilishlari osonlashadi. O‘quvchilarni favqulodda vaziyatlarga tayyorlash orqali maktabdagi xavfsizlik madaniyatini shakllantirish mumkin. Bu jarayon maktab hamjamiyatida umumiy xavfsizliknita'minlashga yordam beradi vao‘quvchilarga xavfsizlikning muhimligini o‘rgatadi. ADABIYOTLARTAHLILIVAMETODLAR. Favqulodda vaziyatlarga tayyorlash o‘quvchilarda tez va to‘g‘ri qaror qabul qilishni o‘rganishga yordam beradi. Bular, shuningdek, mantiqiy fikrlash va tezkor javob berish ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi, bu esa bolalarning hayotida muammolarni hal qilishda foydali bo‘ladi. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini favqulodda vaziyatlarga tayyorlash ularning xavfsizligini ta'minlash, psixologik tayyorgarlikni kuchaytirish, ijtimoiy va axloqiy mas'uliyatni oshirish, hamda umumiy xavfsizlik madaniyatini shakllantirish uchun zarurdir. Bu tayyorgarlik jarayoni bolalarni kelajakda turli xavf- xatarlarbilan yuzlashganda to‘g‘ri vaongli harakat qilishga o‘rgatadi. O‘qish jarayonida o‘quvchilarga favqulodda vaziyatlarda qanday harakat qilishni o‘rgatish, nafaqat ularning xavfsizligini ta'minlash, balki kelajakda turli stressli vaziyatlarni boshqarish va to‘g‘ri qarorlar qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun ham juda muhimdir. Quyida, bularni o‘rgatishning muhimligi haqida birnechta asosiy tushunchalarni keltirib o‘taman: - O‘quvchilarni favqulodda vaziyatlarga tayyorlashning asosiy maqsadi – ularning xavfsizligini ta'minlashdir. Har bir bolaga o‘zini xavfsiz tutish va boshqalarni himoya qilish yo‘llarini o‘rgatish zarur. Masalan, yong‘in yoki tabiiy ofatlar yuzaga kelganda to‘g‘ri xatti-harakatlarni bilish o‘quvchilarning hayotini saqlab qolishi mumkin. Agar o‘quvchi qanday harakat qilishni oldindan bilsa, vaziyatni boshqarish osonlashadi vaxavfsizlikkaerishiladi. - Favqulodda vaziyatlarda vaqt juda cheklangan bo‘lishi mumkin, shuning uchun o‘quvchilarga tezda va to‘g‘ri qaror qabul qilishni o‘rgatish zarur. Ular favqulodda holatda qanday vaziyatni baholashni va qanday choralar ko‘rishni bilishlari kerak. Bu ko‘nikmalar nafaqat favqulodda vaziyatlarda, balki boshqaturli hayotiy vaziyatlarda ham foydali bo‘ladi. - O‘quvchilarga favqulodda vaziyatlarda o‘zini va boshqalarni himoya qilishni o‘rgatish muhimdir. Masalan, yong‘inpaytida