IXTISOSLIK FANLARINI O‘QITISHDA TA’LIM TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASHNING AHAMIYATI

Аннотация

This article provides information on the importance of innovative educational technologies inteaching special subjects. Key words: Education, educational technologies, innovation, specialty Sciences, interactive methods, information technologies. Kirish. Azal azaldan yoshlar tarbiyasida namuna, o‘rnak ko‘rsatish tamoili alohida o‘rin tutadi. Har tomonlama rivojlanib borayotgan talabalar kuzatuvchan bo‘lib, ustozlardan nafaqat ilm- fanga oid ta’lim balki shaxsiy fazilatlarni xis qilib ham mutaxassis sifatida shakllanadilar. Shunday ekan, bizning vazifamiz, oliy burchimiz–farzandlarimiz jismoniy ham ma’naviy jihatdan uyg‘un rivojlangan, zamonaviy bilim va tajribalarni puxta egallagan, Vatanimiz va halqimiz kelajagi uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga qodir bo‘lgan barkamol insonlar bo‘lib voyaga etishi uchun qo‘limizdan kelgan barcha ishlarni amalga oshirishdan iboratdir. Bugungi kunda oliy o‘quv yurtlarining malakali kadrlar tayyorlashda zamonaviy o‘qitish usullarida innovatsion texnologiyalardan foydalanish doirasi kengayib bormoqda. Innovatsiya tushunchasi mustaqillik yillaridan kirib kelgan yangi iqtisodiy termin bo‘lib, inglizcha - innovation so‘zidan olingan va yangiliklarkiritish, o‘zgartirishlar degan ma’noni anglatadi. Innovatsion texnologiyalar asosan pedagogik jarayon va o‘qituvchi, talaba faoliyatiga yangiliklar va o‘zgartirishlarkiritish demakdir. ixtisoslik fanlarini o‘qitilish sifati va samaradorligini oshirish maqsadida pedagogik texnologiyalarni zamonaviy axborot texnologiyalari imkoniyatlari asosida uch turdagi o‘quv mashg‘ulotlariga: ya’ni ma’ruza, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda keltirilganlarni kompleks holda qo‘llash tavsiya etiladi. Zamonaviy metodlar va ta’lim samaradorligini oshirishga yordam beruvchi texnologik treninglar talabalarda mantiqiy, aqliy, ijodiy tanqidiy, mustaqil fikrlashni shakllantirish bilan birga ularning qobiliyatlarini rivojlantirish, raqobatbardosh yetuk mutaxassis bo‘lish hamda ijobiy kasbiy fazilatlarni tarbiyalashga yordam beradi. Quyidagi ixtisoslik fanlarini o‘qitish jarayonida qo‘llanilishiehtimoli bo‘lgan metodlardan ayrimlari xususidaqisqachato‘xtalib o‘tamiz. “SWOT-TAHLIL” jadvali–alohida muammo yoki loyihani tashkillashtirishdek vaziyatni tahlil qilish va manbani baholash vositasi bo‘lib, talabalarni tizimli fikrlash, qiyoslash, taqqoslash, 244 RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI tahlil qilishko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan. “B\B\B” jadvali–mavzu, matn, bo‘lim bo‘yicha izlanuvchanlik olib borish imkonini berib, tizimlifikrlash, tuzilmaga keltirish, tahlilqilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan. “INSERT” texnikasi–o‘quvchilarda yangi axborotlar tizimini qabul qilish, bilimlarni o‘zlashtirishning majmuali vazifalarini yechish va o‘quv materiallarini mustahkamlash hamda kitob bilan ishlashning o‘quvmalakalarini rivojlantirishgaqaratilgan. “BLITS-O‘YIN” metodi–harakatlar ketma ketligini to‘g‘ri tashkil etish mantiqiy fikrlash, o‘rganayotgan predmeti asosida ko‘p, xilma xil fikrlar va ma’lumotlardan kerakligini tanlab olishni o‘rgatishga qaratilgan. “T-sxemasi” metodi biror bir tushuncha yoki mavzu bo‘yicha o‘rnatilgan tizimni qiyosiy tahlil etish, solishtirish, taqqoslash, mustaqil munosabatlarni shakllantirish uchun imkoniyat yaratishga qaratilgan. “3x4” metodi–talabalarning erkin fikrlashi, keng doirada turli g‘oyalarni bera olishi, ta’lim jarayonida yakka, kichik guruh holidatahliletib, xulosa chiqara olishi,ta’rifbera olishiga qaratilgan. “Charxpalak” texnologiyasi–talabalarda muayyan mavzu bo‘yicha o‘zlashtirilgan kasbiy axborotlarni mustahkamlash, analiz-sintez qilish, takrorlash, baholash va mustaqil ijodiy ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Dars jarayonida imkoni boricha talabalarni mavzuga jalb qilish, qiziqtirish, jamoa bo‘lib fikrlashni shakllantirish, ularni shu mavzu to‘g‘risida kengroq tushunchaga ega bo‘lishlariga imkon yaratadi. Ma’ruza va amaliy mashg'ulot darslarini kompyuter xonalarida olib borish, mavzularni yoritishda va amaliy mashg'ulot darslarini imkoni boricha talabalarni jalb etgan holda olib borish dars o‘tish sifatini yaxshilaydi. Jamoa bo‘lib fikrlash pedagogik ta’sir etish usullaridan biri bo‘lib, ta’lim berish sifatini oshiradi. O‘qitish jarayonida o‘qituvchi va talaba hamkorlikda ko‘zlangan natijaga erishishi ko‘p jihatdan tanlangan texnologiyalarga bog‘liq, chunki, qo‘llanilgan ta’lim texnologiyasi o‘qituvchi va talaba o‘rtasida hamkorlikni tashkil eta olsa, bu o‘qituvchining yutig‘idir. Ma’ruza va amaliy mashg'ulot darslarini olib borishda innovatsion va axborot texnologiyalarini qo‘llash talabalarni erkin fikrlashga, mavzuni yoritishda ijobiy yondoshishga, adabiyotlardan samarali foydalanishga va pirovard natijada o‘zi tanlagan kasbiga to‘liq qiziqishi ortishiga olib keladi. Qo‘llaniladigan texnologiyalarning eng maqbullari va sama