Совершенствование правовой базы парламентского контроля – важный фактор обеспечения баланса в системе власти

Аннотация

Мақолада мамлакатимизда ўтган оптималлаштиришга ҳамда ҳокимиятлар ўртасида йиллар давомида парламент назоратининг ҳуқуқий ўзаро тийиб туриш ва манфаатлар мувозанати асосларини такомиллаштириш мақсадида қабул тизимининг ривожланишига хизмат қилди. қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тадқиқ этилган, Мазкур соҳадаги ислоҳотлар Ўзбекистон ушбу ислоҳотларнинг ҳокимият тизимида мувозанатни Республикаси Олий Мажлиси, жойлардаги вакиллик таъминлашдаги ўрни ва роли очиб берилган, органларининг давлат ҳокимияти тизимидаги ролини шунингдек, “Парламент назорати тўғрисида”ги ошириш билан бирга ҳукумат, ижро этувчи ҳокимият Ўзбекистон Республикаси Қонунининг асосий органларининг қонунлар ижросини сўзсиз нормалари таҳлил қилинган. таъминлашдаги масъулиятини кучайтириш имконини Таянч сўзлар: парламент, парламент назорати, берди. давлат ҳокимияти, мувозанат. Хусусан, қонун чиқарувчи ҳокимиятнинг назорат ваколатларини кенгайтириш ва кучайтириш мақсадида Аннотация: В статье изучены нормативно- 2014 йилда Конституциянинг правовые акты, принятые в последние годы в нашей 78-моддаси парламент назоратини амалга ошириш стране в целях совершенствования правовых основ бўйича қонун чиқарувчи орган ваколатларини парламентского контроля, раскрыты место и роль дан- конституциявий мустаҳкамлашга қаратилган қоидалар ных реформ в обеспечения баланса в системе власти, билан тўлдирилди. Бу ўз навбатида, ўзаро тийиб а также дан анализ основным нормам Закона Респуб- туриш ва манфаатлар мувозанати тизимининг лики Узбекистан «О парламентском контроле». конституциявий асосларини мустаҳкамлашда, Ключевые слова: парламент, парламентский кон- парламент назорати институти кўламининг янада троль, государственная власть, баланс. кенгайиши ва ривожланишида муҳим аҳамият касб этади. Бу тузатишлар “Парламент назорати Annotation: In article normative-legal acts accepted in тўғрисида”ги Қонунни қабул қилиш учун our country last few years with an intent of improvement of конституциявий-ҳуқуқий замин яратди. legal bases of the parliamentary control is studied, viewed Бугунги кунда юртимизда парламент назоратини place and role of the given reforms in providing balance in амалга оширишнинг ҳуқуқий асосларини 20 дан ортиқ system of powers, and also analyzed basic rates of Law of қонунлар ташкил этади. Жумладан, парламент Republic of Uzbekistan “About parliamentary control”. назоратини амалга ошириш масалалари Ўзбекистон Key words: parliament, parliamentary control, gov- Республикаси Конституциясида, “Ўзбекистон ernment, balance. Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси тўғрисида”ги ва “Ўзбекистон Республикаси Жорий йилнинг 12 апрелида мамлакатимиз Олий Мажлисининг Сенати тўғрисида”ги парламентаризми ривожида муҳим аҳамиятга эга Конституциявий қонунларда, “Ўзбекистон бўлган “Парламент назорати тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик Республикаси Қонуни матбуотда эълон қилинди ва палатасининг Регламенти тўғрисида”ги, “Ўзбекистон расман кучга кирди [3]. Маълумки, дунё ҳамжамияти Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Регламенти томонидан тараққиётнинг “ўзбек модели” сифатида тўғрисида”ги, “Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари кенг тан олинган ривожланиш йўли асосида бўйича вакили (омбудсман) тўғрисида”ги, “Ўзбекистон мамлакатимизда мустақилликнинг ўтган йиллари Республикаси Вазирлар Маҳкамаси тўғрисида”ги ва мобайнида ҳокимият тармоқлари ўртасида ўзаро тийиб бошқа қонунларда ўз аксини топган. туриш ва манфаатлар мувозанати тизимининг муҳим “Парламент назорати тўғрисида”ги Қонуннинг таркибий қисми бўлмиш парламентининг роли, мақсади парламент назоратини ташкил этиш ва ваколатлари ва назорат вазифаларини кучайтириш амалга ошириш соҳасидаги ижтимоий муносабатларни бўйича кенг кўламли ишлар изчиллик билан, босқичма- тартибга солиш, қонун чиқарувчи ва ижро этувчи босқич амалга оширилди. Бунда икки палатали органларнинг ўзаро ҳамкорлиги ва алоқадорлигини парламент тизимига ўтилгани ва Президентнинг айрим такомиллаштириш, шунингдек давлат ҳокимияти ва ваколатларини парламентнинг юқори палатаси – бошқаруви органларининг парламент олдидаги Сенатга ўтказилгани муҳим аҳамият касб этди. Бугунги масъулиятини кучайтириш учун қўшимча кунда Сенат илгари Президентга тегишли бўлган механизмларни яратишга қаратилган. амнистия тўғрисидаги ҳужжатларни қабул қилиш, Мазкур Қонун 28 та моддадан иборат бўлиб, уни Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги тайёрлашда 30 дан ортиқ хорижий давлатлар, шу дипломатик ва бошқа вакилларини тайинлаш ҳамда жумладан АҚШ, Буюк Британия, Франция, Германия, уларни лавозимидан озод этиш каби бир қатор Швеция, Швейцария, Чехия, Япония, Жанубий Корея ваколатларни самарали амалга ошириб келмоқда. ва бошқа илғор мамлакатларнинг ижобий тажрибаси Ўзбекистон Республикаси Президенти И.Каримов ўрганилган ва фойдаланилган. Қонунда парламент ташаббуси асосида 2010 йилда парламентимиз назоратининг субъектлари, объектлари, шакллари, томонидан қабул қилинган Мамлакатимизда назорат натижалари, назорати субъектларининг ва демократик ислоҳотларни