O‘zbekiston turizm mintaqalaridagi mehnat bozorida malakali kadrlarga bo‘lgan talab va taklif tendensiyalari

Аннотация

Mehmondo‘stlik industriyasining deyarli har qanday korxonasi doimiy ravishda xodimlarga muhtoj bo‘lib, bu kun tartibiga zarur professional va shaxsiy fazilatlarga ega bo‘lgan shaxslarni jalb qilish va tanlash vazifasini qo‘yadi. Maqolada O‘zbekiston turizm mintaqalaridagi mehnat bozorida malakali kadrlarga bo‘lgan talab vatakliftendensiyalari bayon etilgan. Kalit so‘zlar: turizm, mehmonxona, joylashtirish vositalari, tadbirkorlik, davlat, bozor talabi, makroiqtisodiyot, bandlik, innovatsion, xodim, kadr, bilim, o‘quv, ko‘nikma, tajriba, malaka, intellektual, mehnat bozori, malakali kadr, talab, taklif, tendensiya. Mehmonxona majmuasida ish beruvchi inson resurslarining iste’molchisi bo‘lgan holda, talabga ega va raqobatbardosh mutaxassislarni ixtisoslashtirilgan oliy o‘quv yurtlari va kollejlarga joylashtirish uchun tarmoq buyurtmasini shakllantirishi va ish uchun zarur bo‘lgan o‘rta kasb-hunar ma’lumotiga ega bo‘lgan mutaxassislarni izlashda ta’lim muassasalari bilan faol aloqalarni o‘rnatishi shart. O‘zbekistonda faoliyat yurituvchi ish qidirish platformalarida turizm sohasida mehnat bozoridagi talab va taklif nisbatlarini tahlil qilish jarayonida dalolat beradiki turizm biznesining rivojlanishi va turizm bozorida savdo operatsiyalarini samarali tashkil yetish bilan bog‘liq qiyinchiliklarning paydo bo‘lishi bilan bir qatorda, turizm xizmatlarini sotish sohasida malakali mutaxassislarga ehtiyoj paydo bo‘ladi, bu esa o‘z navbatida bir qator xizmatlarni belgilaydi. Ularni tayyorlashdagi muammoli masalalar: turistik mahsulotning malakali sotuvchisini qanday tayyorlash kerak, turizm xizmatlarining zamonaviy savdo menejeri qanday ko‘nikma va ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak, turizm sohasida mutaxassislarni kim tayyorlashi kerak va hokazo. Hozirgi vaqtda ko‘plab tashkilotlar, masalan: sayyohlik kompaniyalari, mehmonxonalar ushbu muammolarni hal qilish uchun katta vaqt va moddiy resurslarni ajratadilar, shu bilan birga nafaqat ta’lim muassasalari (universitetlar, malaka oshirish institutlari) bilan o‘zaro hamkorlik qiladilar, balki o‘zlarining korporativ ta’lim tizimlarini yaratadilar, ular innovatsion usullarni izlaydilar va amalga oshiradilar. Mehmondo‘stlik industriyasining deyarli har qanday korxonasi doimiy ravishda xodimlarga muhtoj bo‘lib, bu kun tartibiga zarur professional va shaxsiy fazilatlarga ega bo‘lgan shaxslarni jalb qilish va tanlash vazifasini qo‘yadi. Kadrlarni jalb qilishning boshlang‘ich nuqtasi mehmondo‘stlik sanoati korxonasida ma’lum lavozimlar va ish o‘rinlari uchun bo‘sh ish o‘rinlarining paydo bo‘lishidir. Ushbu bo‘sh ish o‘rinlari ishdan bo‘shatish, mehmondo‘stlik sanoati korxonasi ishida yangi yo‘nalishning ochilishi (masalan, yangi bar va kafelarni ishga tushirish orqali mehmonxonada ovqatlanish xizmatini kengaytirish), xodimlarning ichki harakatlari natijasidashakllanadi. Yangi xodimlarni yollashdan oldin, xodimlar rahbariyati yangi xodimlarni jalb qilish bo‘sh ish o‘rinlarini to‘ldirishning yeng yaxshi usuli yekanligini hal qilishi kerak. Ehtimol, iqtisodiy maqsadga muvofiqlik nuqtai nazaridan, qo‘shimcha funksional vazifalarni aks ettiruvchi muayyan ish tavsifini o‘zgartirish yoki lavozimning o‘zini yo‘q qilish yaxshiroqdir. Mavjud haqiqiy son chegarasida mehmondo‘stlik sanoati korxonasining mavjud xodimlariningshaxsiy vazifalarini qayta taqsimlash yoki qo‘shimchaish vaqtidan foydalanish maqsadgamuvofiq bo‘lishimumkin. Yangi xodimlarni yollash to‘g‘risidagi qarorga yoki bo‘sh ish o‘rinlarini mehmondo‘stlik sanoatining mavjud xodimlari hisobidan to‘ldirishfoydasiga tanlovga quyidagilar ta’sirqiladi: 84 RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI kadrlarzahirasi va kadrlar salohiyatini rivojlantirish dasturi mavjudligi; mehmondo‘stlik sanoati korxonasining ish haqi fondini ko‘paytirish bo‘yicha moliyaviy imkoniyatlari; mehmondo‘stlik sanoati korxonasiningkadrlar siyosatining xususiyatlari. Mehmondo‘stlik sanoati korxonasi uchun xodimlarni yollash jarayoni katta xarajatlarni talab qiladi va lavozimni tayinlashdagi xatolar ularni yanada kuchaytiradi. Shu bilan birga, muvaffaqiyatli xodimlarni tanlash mehmondo‘stlik sanoatining rentabelligini oshiradi va xodimlar almashinuvini kamaytirishga yordam beradi. Turistik faoliyatda juda xam zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalarga nazar tashlab shuni qayd qilamizki, unda amal qiladigan tushuncha va qaydlar ushbu sohani qanchalik darajada hayotiy zarurat yekanligidan dalolat beradi va bu holat quyida o‘z aksini topgan. 1-jadval Turizmta’limyo‘nalishlarga o‘tiladigan fanlar 1.Normativxukukiy qoidalar 9.Geografiya 2.Mamlakashunoslik 10.Ekskursiyashunoslik 3.Turmaxsulotlariniyaratish 11.Rasmiyatchilik 4.Shaxslararo munosabat 12.Turizmiqtisodi 5.Sotish texnologiyasi 13.Xodimlarni boshkarish 6.Ishchanlik kamunikatsiya 14.Turizmdamenejment S 7.Chettili 15.Turizmdastatistika hubilan 8.Turizmdamarketing 16.Rekreatsiya va turizm bir vaqtda turizm bo‘yichahozirgi menejerlar