К содержанию
РецензированоUZ2025

ANTIGIPERTENZIV DORILARNI HOMILADORLIK DAVRIDA QOʻLLASHNING OʻZIGA XOS TOMONLARI

ANTIGIPERTENZIVDORILARNI HOMILADORLIKDAVRIDA QOʻLLASHNING · OʻZIGA XOSTOMONLARI

Научный информационный бюллетень · 8 · 339-349 · 2025

Аннотация

Hypertension during pregnancy is among the most pressing and dangerous pathologies in obstetrics, posing a serious threat to the health of both mother and fetus. Selection of antihypertensive drugs must take into account their pharmacokinetics, pharmacodynamics, and fetal effects. This article analyzes clinical pharmacological approaches to themanagement of pregnancy‑related hypertension, details recommended and non‑recommended agents, and reviews safety criteria for theiruse. Keywords: pregnancy, hypertension, antihypertensive therapy, methyldopa, labetalol, clinical pharmacology, safety. Mavzuning dolzarbligi. Homiladorlikdagi gipertenziv holatlar jahon bo‘yicha barcha homilador ayollarning taxminan 5–10% da kuzatiladi. Bu holatlar gestatsion gipertenziya, preeklampsiya, eklampsiya va gipertoniya kasalligi kabi toifalarga bo‘linadi. Ular akusherlik, perinatal va neonatal asoratlar, shuningdek, ona o‘limiholatlarining asosiy sabablaridan biri hisoblanadi. Homiladorlik davridagi gipertenziya — bu akusherlikda uchraydigan eng jiddiy va xavfli patologiyalardan biri bo‘lib, u dunyo miqyosida har beshinchi perinatal va ona o‘limi holatiga sababchi bo‘ladi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, homilador ayollarning taxminan 5–10% da gipertenziv holatlar ro‘yberishi mumkin va ularning 25–30%ida preeklampsiya yoki eklampsiya rivojlanadi. Gipertenziyaning homiladorlik davrida paydo bo‘lishi yoki avvaldan mavjud bo‘lishi, uning klinik ahamiyatini yanada kuchaytiradi. Ushbu holat nafaqat onada shoshilinch tibbiy holatlarni keltirib chiqarishi mumkin (masalan, yurak va buyrak muammolari), balki homila uchun ham og‘ir asoratlar — bachadon ichida homila o‘sishdan qolishi, gipoksiya, shoshilinch kesarchakesish vaerta tug‘ruq xavfini tug‘diradi. Muammoning yana bir muhim tomoni — antigipertenziv dori vositalarini tanlash masalasidir. Har qanday dori vositasining homilaga va onaning umumiy holatiga ta’siri, farmakokinetik xususiyatlari, teratogen yoki fetotoksik xavflari to‘g‘ri baholanishi zarur. Ayrim an’anaviy 232 gipotenziv dori vositalari (masalan, AAF-ingibitorlari, A2RAlari) homila uchun juda katta xavf tug‘dirgani bois, ularhomiladorlikdamutlaqo tavsiya etilmaydi. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 8,issue2,Iyul 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Shu sababli, homiladorlikda gipertenziyani o‘z vaqtida aniqlash, xavf darajasini baholash va xavfsiz, samarali farmakologik terapiyani tanlash masalasi hozirgi zamon klinik farmakologiyasi vaakusherlik amaliyotining eng dolzarb, ilmiy-amaliy yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Mavzunungi dolzarbligi, quyidagi jihatlarda ham yaqqol namoyon bo‘ladi:  Homiladorlikda gipertenziya holatlari so‘nggi yillarda ko‘paymoqda (asabiylashish, yoshdagi o‘zgarishlar, fon kasalliklar, semizlik);  Homilavaonaningsalomatligida aniq asoratlar bilanbog‘liq;  Terapevtik yondashuvdaxavfsizlik vasamaradorlik o‘rtasidamuvozanat topish muhim;  JSST, ACOG, NICE kabi xalqaro tashkilotlar ushbu yo‘nalish bo‘yicha alohida klinik protokollarishlab chiqqan; Shu bois, homiladorlikdagi gipertenziyaga klinik farmakologik yondashuv – zamonaviy tibbiyotning muhim bo‘g‘ini hisoblanib, bunda yuqori malakali yondashuv, doimiy monitoring vadori vositalarining maqsadli tanlovihal qiluvchiahamiyatga ega. Asosiy qism. Antigipertenziv terapiya homiladorlikda ehtiyotkorlik bilan amalga oshirilishi lozim. Chunki ba’zi dorilar homila uchun teratogen yoki fetotoksik ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Klinik farmakologiya ushbu holatda xavf va foyda muvozanatini baholashda asosiy ilmiy asos bo‘libxizmat qiladi. Homiladorlikdagi gipertenziya klassifikatsiyasi Toifa Ta’rif Gestatsion 20haftalikdan keyin paydo bo‘lib, proteinuriyasiz kechadi gipertenziya Preeklampsiya Gipertenziya +proteinuriya yoki organdisfunksiya Eklampsiya Preeklampsiya fonida og‘irasorat Surunkali Homiladorlikdan oldin mavjud yoki 20 haftagacha aniqlangan gipertenziya gipertenziya Homiladorlik davrida antigipertenziv dorilarni buyurishga klinik farmakologik tavsiyalar sifatida quyidagilarni misol keltirishimiz mumkin. Homiladorlik davrida faqat xavfsiz deb topilgan antigipertenziv vositalar qo‘llanilishi mumkin. Quyida asosiy guruhlar va ularning farmakologik xususiyatlari keltiriladi: Metildopa (Methyldopa) - ta’sir mexanizmi: markaziy α2-agonist, simpatolitik. Afzalliklari: homila uchun xavfsiz, JSST va NICE tavsiyalarida birinchi qator dori sifatida ko‘rsatiladi. Nojo‘ya ta’sirlari: uyquchanlik, gipotoniya, kam hollarda koagulopatiya. Labetalol (Labetalol) - ta’sir mexanizmi: α1 va β-blokator. Afzalliklari: tez ta’sir qiladi, parenteral shakli reanimatsiyada qo‘llaniladi. Gestatsion gipertenziya, preeklampsiyada qo‘llash tavsiya etiladi. 233 Nifedipin (Nifedipine) - ta’sir mexanizmi: kalsiy kanallari blokatori. Chiqarilish formasi odatda peroral kapsula (ex

Доказательный фрагмент

«Hypertension during pregnancy is among the most pressing and dangerous pathologies in obstetrics, posing a serious threat to the health of both mother and fetus.»

Образец извлечения

Демо-превью

Hypertension during pregnancy is among the most pressing and dangerous pathologies in obstetrics, posing a serious threat to the health of both mother and fetus. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
pregnancy, hypertension, antihypertensive therapy, methyldopa, labetalol, clinical, metildopa, klinik farmakologiya, gipertenziya, homiladorlik, xavfsizlik., antigipertenziv terapiya
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники