Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
KORPORATIV DARAJADAGI INSON RESURSLARI STRATEGIYASINING MILLIY IQTISODIYOTGA TA’SIRI
Ismoilova Intizor Mansurbek qizi (Toshkentkimyo texnologiya instituti) · Enterprise Survey. (Toshkentkimyo texnologiya instituti)
Научный информационный бюллетень · 8 · 2025
Аннотация
Mazkur maqolada korporativ darajada ishlab chiqilayotgan inson resurslarini boshqarish strategiyalarining milliy iqtisodiyotga ta’siri tahlil qilinadi. Xususan, tashkilot ichida xodimlarni rejalashtirish, rivojlantirish, rag‘batlantirish va samaradorligini oshirishga yo‘naltirilgan strategik yondashuvlarning umumiy iqtisodiy o‘sishga qanday hissa qo‘shishi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, innovatsion salohiyat, mehnat unumdorligi va raqobatbardoshlik kabi omillar orqali inson kapitaliningmilliy darajadagi iqtisodiybarqarorlikka ta’siri yoritiladi. Kalit so‘zlar: HR texnologiyala, YaIM, output per worker, SAP, HRIS, ERP, brain drain, Enterprise Survey. Kirish. Hozirgi globallashuv va tezkor iqtisodiy o‘zgarishlar sharoitida har bir davlat uchun raqobatbardoshlik darajasini oshirishda inson kapitalining roli beqiyosdir. Ayniqsa, korporativ darajadagi inson resurslarini boshqarish strategiyasi nafaqat tashkilot ichki muvozanatini, balki umuman mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanishini ta’minlovchi muhim omillardan biri sifatida qaralmoqda. Kadrlar salohiyati, ularning malakasi, motivatsiyasi va samaradorligini oshirishga qaratilgan strategik yondashuvlar tashkilotlar faoliyatida iqtisodiy natijadorlikni ta’minlabgina qolmay, milliy iqtisodiy o‘sishga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekiston sharoitida davlat va xususiy sektor korxonalarida inson resurslarini boshqarish tamoyillarini zamonaviy yondashuvlar asosida takomillashtirish dolzarb masalaga aylanmoqda. Ushbu maqolada ana shunday strategik boshqaruvning iqtisodiy jarayonlarga ta’siri, xalqaro tajribalar vamilliy amaliyot nuqtai nazaridan chuqur tahliletiladi. Korporativ darajadagi inson resurslari strategiyasi bu tashkilotning uzoq muddatli maqsadlariga erishish uchun zarur bo‘lgan malakali, fidoyi va samarali kadrlarni shakllantirish vaboshqarish siyosatidir. Bu strategiya quyidagi yo‘nalishlardaamalga oshiriladi: Xodimlarni tanlash vayollash siyosati Malakaoshirish va qayta tayyorlash tizimi Xodimlarfaoliyatini baholash varag‘batlantirish Rahbarlik kompetensiyalarini rivojlantirish Innovatsion varaqamliHR texnologiyalarni joriy etish Tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilayotgan ushbu strategiyalar faqat korxona darajasida emas, balkibutun iqtisodiyotdamehnat unumdorligini oshirish orqali o‘sishga xizmat qiladi. 1-jadval1 173 1World Bank (2023). Human CapitalIndex Report. www.worldbank.org Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 8,issue2,Iyul 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Mehnatunumdorligi o‘sishsur’ati (%) Yil O‘sishsur’ati (%) 1992 –14.38 2008 7.20 2021 ~4.0 2022 3.57 2023 4.75 Mehnat unumdorligi va YaIM o‘sishbo‘yicha asosiy tahlillar: Ishchi boshiga mahsulot hajmiyillik 4.55 %o‘sgan. Ishlov berilmagan mehnat samaradorligi YaIM o‘sishining 91 %qisminita’minlagan . YaIM per capita 166 %, outputper worker esa143.8 % o‘sgan Yillikmehnat unumdorligi o‘sishi(1992–2023) O‘rtacha 4.15 % 2022:+3.57 % 2023:+4.75 % Milliy iqtisodiyotga bevositata’siryo‘nalishlari: - Mehnat unumdorligi va YaIMga ta’siri - dunyo banki ma’lumotlariga ko‘ra, inson kapitaliga sarmoya kiritish YaIM o‘sish sur’atlarini o‘rtacha 2,5 foizga oshiradi. O‘zbekistonda 2023-yilda bir ishchi tomonidan yaratilgan mahsulot hajmi (mehnat unumdorligi) 2022-yilga nisbatan 3,2 foizga oshgan. Bu ko‘rsatkich korxonalarda xodimlarni doimiy o‘qitish, zamonaviy boshqaruv uslublarini qo‘llash bilan izohlanadi. - Bandlik va ishchi kuchi samaradorligi - O‘zbekistonda 2023-yil yakunlariga ko‘ra rasmiy bandlik darajasi 64,2 foizni tashkil etib, 2020-yildagi 60,8 foizga nisbatan sezilarli o‘sishni ko‘rsatmoqda. Xususan, sanoat, xizmat ko‘rsatish va IT sektorlarida tashkil etilgan yangi ish o‘rinlari korporativ HR siyosatining kuchaygani bilan bog‘liq. - Innovatsion salohiyat va raqamli o‘zgarishlar - 2023-yil yakuniga qadar O‘zbekistondagi 500 dan ortiq yirik korxona SAP, HRIS, yoki ERP kabi raqamli inson resurslari boshqaruvi tizimlarini joriy etdi. Bunday texnologiyalar xodimlar faoliyatini aniq monitoring qilish, o‘z vaqtida o‘qitish va strategik qarorlar qabul qilishga yordam bermoqda. Natijada, korxonalar samaradorligi sezilarli oshmoqda. - Inson kapitali oqimini ichki bozorda saqlab qolish - 2022-yilda chet elda ishlayotgan o‘zbekistonliklarning 35 foizi oliy ma’lumotli bo‘lgan bo‘lsa, 2023-yilda bu ko‘rsatkich 28 foizga tushdi. Bu korporativ darajadagi xodimlarga motivatsiya va o‘sish imkoniyatlarini yaratish orqali “brain drain”ni sekinlashtirayotganidan dalolat beradi. - Raqobatbardoshlik darajasi - IMD xalqaro reytingiga ko‘ra, inson kapitaliga doimiy sarmoya kiritgan davlatlar raqobatbardoshlik indeksida yuqori o‘rinlarni egallaydi. Masalan, Singapur HR strategiyalari orqali 2015–2022-yillarda inson kapitali indeksida 13-o‘rindan 8- 174 o‘ringa ko‘tarildi. O‘zbekiston ham “Yangi O‘zbekiston – 2030”
Доказательный фрагмент
«Mazkur maqolada korporativ darajada ishlab chiqilayotgan inson resurslarini boshqarish strategiyalarining milliy iqtisodiyotga ta’siri tahlil qilinadi.»
Образец извлечения
Демо-превьюMazkur maqolada korporativ darajada ishlab chiqilayotgan inson resurslarini boshqarish strategiyalarining milliy iqtisodiyotga ta’siri tahlil qilinadi. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Mazkur maqolada korporativ darajada ishlab chiqilayotgan inson resurslarini boshqarish strategiyalarining milliy iqtisodiyotga ta’siri tahlil qilinadi. Xususan, mehnat unumdorligi va raqobatbardoshlik kabi omillar orqali inson kapitalining milliy darajadagi iqtisodiy barqarorlikka ta’siri yoritiladi., innovatsion salohiyat, rag‘batlantirish va samaradorligini oshirishga yo‘naltirilgan strategik yondashuvlarning umumiy iqtisodiy o‘sishga qanday hissa qo‘shishi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, rivojlantirish, tashkilot ichida xodimlarni rejalashtirish
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025