Анализ вопросов, связанных с ролью СМИ в механизме обеспечения свободы информации

Аннотация

мақолада фуқароларнинг ахборот ҳозирги дунёда – фуқароларнинг янги шароитларга эркинлигини таъминлашда оммавий ахборот мослашишларига кўмаклашиш, уларга бўлаётган воситаларининг ўрни, давлат ҳокимияти органлари воқеалар, жараёнлар, ҳодисалар тўғрисида ахборот ҳамда бошқаруви органлари шакллантиришдаги бериб бориш, шунингдек ижтимоий институтлар ва иштирокини каби масалалар таҳлил этилган. давлат ҳокимияти органлари билан муносабатлар Шунингдек, оммавий ахборот воситалари фаолиятини ўрнатишга шароит яратишда оммавий ахборот такомиллаштириш юзасидан таклиф ва тавсиялар воситалари институти муҳим аҳамият касб этади. ишлаб чиқилган.. Бинобарин, жамиятда оммавий ахборот воситаларига Калит сўзлар: ахборот, ахборот эркинлиги, “халқнинг овози” сифатида тавсиф берилади. Улар ахборот жамияти, фуқаролик жамияти, давлат жамият аъзоларининг манфаат ва эҳтиёжларидан ҳокимияти, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, келиб чиқиб, уларга ҳаёт учун зарур бўлган турли хил либераллаштириш. маълумотларни етказиб беради. Мамлакатимизда оммавий ахборот воситаларининг Аннотация: в данной статье проанализирован том маънода мустақиллигини таъминлаш, бозор роль средств массовой информации в обеспечении иқтисодиёти шароитида ушбу институт фаолиятининг свободы информации граждан и участия в формиро- турли жиҳатларини ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш вании органов государственной власти, а также орга- борасида бир қатор норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар нов управления қабул қилинган. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Ключевые слова: информация, свобода инфор- Конституциясининг 67- моддасида оммавий ахборот мации, информационное общество, гражданское об- воситалари фаолиятининг конституциявий-ҳуқуқий щество, государственная власть, нормативно- тамойиллари ўз ифодасини топган. Ушбу правовые акты, либерализация. конституциявий тамойил асосида бевосита соҳага оид, яъни оммавий ахборот воситаларининг ҳуқуқий Annotation: this article analyzes the role of mass me- ҳолатини белгилаб берувчи Ўзбекистон dia in providing freedom of information of citizens and par- Республикасининг “Оммавий ахборот воситалари ticipation in the formation of public authorities and govern- тўғрисида”ги қонуни қабул қилинди. ing bodies Маълумки, ҳар қандай ташкилий тузилманинг Key words: information, freedom of information, in- моҳияти, мазмуни ва мақсади у олиб борадиган formation society, civil society, government, legal acts, функциялар ва фаолият йўналишларида liberalization. ифодаланади. Шу жиҳатдан олганда, оммавий ахборот воситаларининг ахборот эркинлигини амалга ошириш Ахборот эркинлигига бўлган ҳуқуқларни ўзида механизмидаги функцияларини таҳлил этиш, ўз ифода этган қонунчилик нормаларини ижтимоий навбатида, уларнинг ушбу тизимдаги ўрни ва воқеликка татбиқ этиш, энг аввало, бу борада муайян аҳамиятини аниқлашга ёрдам беради. Бинобарин, механизмнинг яратилганлиги ва унинг самарали оммавий ахборот воситаларининг функциялари ҳам фаолият юритишини тақозо этади. Шу жиҳатдан уларнинг жамият ҳаётига нисбатан муайян фаолиятни олганда, ушбу ҳуқуқни амалга оширишда фуқаролик амалга оширишлари орқали таъсир кўрсатишларида жамиятининг муҳим таркибий институти ҳисобланган намоён бўлади. оммавий ахборот воситаларига алоҳида ўрин Илмий адабиётларда ва қонунчиликда оммавий берилади. ахборот воситаларининг вазифалари, фаолият Шуни таъкидлаш жоизки, шаклланиб келаётган доираси ва йўналишлари (функциялари) нималардан ҳозирги ахборот жамиятида оммавий ахборот иборат эканлиги тўғрисида турли хил қарашлар ва воситаларига фақатгина ахборот олишнинг оддий ёндашувлар мавжуд. Ушбу ҳолат ўз навбатида, воситаси сифатида қаралмайди. Бундай шароитда оммавий ахборот воситаларининг функциялари мазкур институт нафақат оммавий онгга таъсир этиш доирасини чегаралашда ва уларни муайян тизимга имкониятига эга, балки у жамиятда юриш-туриш, хулқ- келтиришда маълум қийинчиликлар келтириб атвор қоидаларини шакллантиришнинг муҳим чиқаради. Бинобарин, оммавий ахборот воситаси сифатида ҳам майдонга чиқади. Ахборот воситаларининг асосан жамиятни етарли ва зарур жамиятида оммавий ахборот воситаларининг ахборот билан таъминлаш ҳамда жамоатчилик фаолияти жамиятнинг барча қатламларига қаратилган фикрини айнан ифодалаш каби функцияларни амалга бўлиши, уларнинг манфаатларини кўзлаб, ошириши барчага аён. умуминсоний тамойиллар асосида, эркинлик ва Ўтган асрнинг 40- йилларида Хатчинс комиссияси ватанпарварлик руҳида тарбиялашга йўналтирилган (Hutchins Comission) томонидан амалга оширилган бўлиши лозим. “Мустақил ва жавобгар матбуот” номли тадқиқотда илк Бинобарин, оммавий ахборот воситалари бор оммавий ахборот воситаларининг жамият ҳаётида ижтимоий ҳаётнинг барча соҳаларида муайян тутган ўрни ва унинг функцияларини қайси мақсадни кўзлаб фаолият юритишларини инкор йўналишлар бўйича кўриб чиқиш лозимлиги этмаган ҳолда, уларнинг асосий вазифалари, энг тўғрисидаги масалалар ўрганилган. Унда ўша даврнинг 15 2018 №4 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ U