Shaxs ma’naviyatini ifodalashda atov birliklari va frazeologizmlarining xalq og’zakiijodidagi lingvoma’naviy xususiyatlari

Аннотация

Мақолада буюк ватандошимиз Абу Мансур Мотуридийнинг араб тилшунослиги соҳасидаги беназир иқтидори илмий асослар билан ёритилади. Унинг бебаҳо асари бўлмиш “Таъвилоту-л- Қуръон”да келган арабшунос олимлар ҳақида маълумот берилади. Калит сўзлар: Мутакаллим, муфассир, наҳв, сарф, маоний, баён, бадиъ, фасоҳат, таъвил, эҳтимоллик. Маълумки, Имом Мотуридий деганда, барчамизнинг кўз ўнгимизда буюк мутакаллим ва муфассир аллома намоён бўлади. Улуғ аждодимизнинг илмий-маънавий фаолияти устида амалга оширилган ва оширилаётган тадқиқотларнинг барчаси – хоҳ юртимизда бўлсин, хоҳ ундан ташқарида – ана шу икки соҳага қаратилган десак, хато қилмаган бўламиз. Аммо Имом Мотуридий битган асарларга, хусусан, “Таъвилоту-л-Қуръон”га назар ташласак, унинг беназир қомусий аллома бўлганига шоҳид бўламиз. Бир марта Бухорога борганини ҳисобга олмаганда16, Самарқанд заминидан ташқарига чиқмаган алломанинг бу асарда илм-фаннинг деярли барча соҳаларига доир маълумотларни тақдим қилганининг ўзи бир мўжизадир. Маълумки, Қуръони карим маънолари устида фаолият олиб бормоқчи бўлган олимда бир қатор шартлар топилиши талаб қилинади. Ана шундай шартлардан бири муфассир араб тилини жуда яхши билиши керак. Бу ҳеч қандай изоҳга ўрин қолдирмайдиган шартдир. Қуръони Карим араб тилида нозил бўлган, араб тилини яхши билмай туриб, Қуръони Каримни биламан, дейиш мутлақо ноўриндир. Араб тили чексиз луғат уммони 143