Исследование стилистических средств в романе У.С.Моэма" Луна и шесть градусов"

Аннотация

The present article analyses the stylistic devices and expressive means which are used in the creation of literary images in W.S. Maugham’s novel “The Moon and Six Pence”. Key words: novel, literary image, personage, the plot, stylistic, device. У.С. Моэм ҳаёти ва ижоди кўплаб китобхонларнинг аҳамиятини тортмоқда. Унинг асарларидаги яхши тузилган сюжет, ўринли диалоглар ҳамда бой лексик ва грамматик воситалари китобхонга ҳузур бағишлайди. Бундан ташқари, машҳур инглиз ёзувчи Моэмнинг асарларидаги ноёб ва бетакрор стилистик воситалари персонажларнинг ички дунёси, характери ва бўлиб ўтаётган воқеаларни тасвирлашида катта роль ўйнайди. У.С. Моэм романларида ўзига хос фонетик, лексик, синтаксик воситалар ишлатилган. Шунинг учун ҳам Моэмнинг бадиий услуби жаҳон адабиётида алоҳида ўрин эгаллаган. Моэмнинг ўзига хос услуби ноанъанавий экспрессив ва стилистик воситаларни ўз ичига олган. Улар бир-бири билан боғланиб, бетакрор ва ёрқин бадиий образларни яратган [Арнольд, 2009, с. 35]. “The Moon and sixpence” романида муаллиф бош қаҳрамон – рассом Стрикленднинг фожиавий тақдирини тасвирлаган. Унинг ҳаёти худди Поль Гоген ҳаётидек кечади. «The Moon and sixpence» романида ёзувчи стилистик воситалар ёрдамида китобхоннинг аҳамиятини тасвирлаётган объектга тортади: In ever for a moment discerned that there was in him anything out of the ordinary. Келтирилган жумлада иккиланган инверсия ишлатилган. Синтаксик тузилишлардаги бошқа инверсия мисолларини келтирамиз: Yet now few will be found to deny..., it is this surely that prevents…, it is this which has excited…. “The Moon and sixpence” романининг бош қаҳрамонни тасвирлашда кўплаб метафора стилистик воситаси қўлланилган. Метафора муайян бир объектнинг хусусиятларини бошқа объектга кўчиради. Демак, “He disturbs and arrests” жумласи метафоранинг бир ёрқин мисоли бўлиб, рассомнинг истеъдодини ифодалайди. Моэм асарларида персонажларнинг ички ва ташқи тавсифларини ёзиш мақсадида турли метафоралар ишлатилган. Мисол учун, “The Prime Minister out of office is seen” метафораси Стрикленд номли бош қаҳрамоннинг таккабурлигини очиб беради. Уни муаллиф General without an army, Hero of market town метафоралар билан таърифлайди. Ноанъанавий эпитетлар ҳам романнинг бошқа персонажларнинг тасвирига ёрқинлик ва ўзига хос жозиба киритади. Эпитетларнинг мисолини келтирамиз: discreet proportions; a personality which is strange, tormented, and complex. Айнан мана шундай ноодатий образлар билан Моэм персонажлари бошқа минглаб персонажлар орасида ажратиб туради ва китобхонларнинг хотирасига тушади. Қуйидаги гапда astonishing эпитети муболағадан иборат. Уни Роберт исмли персонаж отасига нисбатан айтади: “The modern clergy man has acquired in his study of science which I believe is called exegeses is an astonishing facility for explaining things away…” С. Моэм бадиий воситаларни эпитет ёрдамида кучайтиради: 53 “Perhaps Charles Strickland’s power and originality would scarcely have sufficed to turn the scale if the remarkable mythopoeic faculty of mankind had not brushed aside… .” Кейинги гапдаги антитеза стилистик воситаси бош персонажнинг обрўсини кўтаради: His faults are accepted as the necessary compliments to his merits. Муаллиф китобхонни навбатдаги тасвирга жалб қилиш учун кульминация нуқтасини (climax) ишлатади: It is still possible to discuss his place in art, and the adulation of his admirers is perhaps no less capricious than the disparagement of his detractors; but one thing can never be doubtful, and that is that he had genius. Бош персонаж образи simile стилистик воситаси ёрдамида таърифланади: soul like a standing sacrifice; secret has something of the fascination of a detective story. Демак, биринчи мисолда муаллиф уни қурбонлик билан қиёслайди ва бундай қиёслаш Стpикленд характерини ёритишга замин яратади. Турли стилистик воситалар манбаси ноодатий муболаға яратади: I am willing to excuse a thousand faults. Муаллиф қаҳрамонининг ҳаётини шундай тасвирлайдики, китобхон уни тушунади ва унинг ўрнига ўзини қўяди. Шундай қилиб, сўз устаси С. Моэм иборалар ва гапларни бир-бири билан боғлаш учун «зевгма» номли стилистик воситасини ишлатади: I cannot agree with the painters who claim superciliously that the layman can understand nothing of painting, and that he can best show his appreciation of their work by silence and a cheque-book. Шуни айтиш жоизки, стилистик восита рассомчилик санъати ва унинг моддий томонидаги мувофиқликни ёритиш учун қўлланилган. Юқоридаги таҳлил шуни исботладики, ёзувчи ўзига хос бадиий услубга эга. Бу услуб муайян стилистик восита ва синтаксик қурилмалар ёрдамида ифодаланади. Моэм томонидан тез-тез ишлатиладиган стилистик воситалардан бири – қиёслашдир. Айтилган фикрни мисол билан тасдиқлаймиз: “I have a recollection of large, unbending women with great noses and rapacious eyes, who wrote their clothes as though they were armour; and a little mouse-like spinsters, with soft voices and shrewd glance” [Сомерсет Моэм, 2002]. Мазкур гапда қиёслаш бошқа лексик воситалар бил