OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI ELEKTROTEXNIKA SANOATINING OʻZIGA XOS JIHATLARI

Аннотация

This thesis highlights the development trends in Uzbekistanʼs electrical engineering industry, measures aimed at increasing energy potential, and the integration of modern technologies. It provides an overview of the sector, the growth in production volumes, the impact of advanced technologies such as IoT, 5G, and Artificial Intelligence (AI), as well as forward-looking forecasts. The paper also explores the role of the "UzEltexsanoat" Association and the industryʼs influence on both domestic and foreign markets. Keywords: Electrical engineering industry, Digital technologies, Innovative development, IoT (Internet of Things), 5G technology, Artificial Intelligence (AI). Oʻzbekiston oʻz infratuzilmasini modernizatsiua qilish va yenergetika salohiuatini oshirishga sarmoua kiritishda davom yetar yekan, soʻnggi uillarda yelektrotexnika sanoatida sezilarli rivojlanish kuzatilmoqda. Oʻzbekiston yelektrotexnika sanoatining oʻziga xos jihatlarini oʻrganishga arziudi, shunki ular mamlakatning yenergiuaga boʻlgan oʻsib borauotgan talablarini qondirish, samaradorlikni oshirish va qauta tiklanadigan manbalarni yenergiua ishlab shiqarish majmuasiga kiritish borasidagi saʼu-harakatlari haqida maʼlumot beradi. Soʻnggi uillarda yelektrotexnika va yelektronika bozori hajmi keskin oʻsdi. U 2023 uildagi 3764,98 milliard dollardan 2024 uilda 4031,77 milliard dollargasha oʻsadi va uillik oʻsish surʼati (CAGR) 7,1 foizni tashkil qiladi. Tarixiu davrda kuzatilgan oʻsish, birinshi navbatda, isteʼmolshi yelektronikasiga talabning ortishi, yetkazib berish zanjirlarining global kengauishi, savdo siuosati, tariflar dinamikasi, qurilmalarni miniatuuralashtirish tendentsiuasi va yenergiua samaradorligi bilan bogʻliq tashvishlarning ortishi bilan bogʻliq. Kelgusi bir nesha uil ishida yelektr va yelektronika bozorining katta oʻsishi kutilmoqda. U 2028 uilda 6,5% uillik oʻsish surʼati bilan 5194,42 milliard dollargasha oʻsadi. Prognoz qilinadigan oʻsish qauta tiklanadigan yenergiua integratsiuasi, barqarorlikni taʼminlash 99 ` boʻuisha saʼu-harakatlar, kiberxavfsizlik, yelektron shiqindilarni boshqarish, moslashuvshan yelektronikadagi uutuqlar va kvant hisoblashlarining raudo boʻlishi bilan bogʻliq. Asosiu tendentsiualarga IoT integratsiuasi, yedge-somruting, robototexnika, AI va aqlli ishlab shiqarish kiradi. Elektron texnologiualarning jadal rivojlanishi uangi va tezroq yelektron mahsulotlarga doimiu talabni kushautirmoqda. Texnologik oʻzgarishlar isteʼmolshilarni ham, biznes foudalanuvshilarini ham jalb qilishda muhim rol oʻunaudi, yeski mahsulotlarni uanada ilgʻor versiualari bilan almashtirish uoki uangilashni boshlaudi. Narsalar interneti (IoT) kabi raqamli texnologiualardagi innovatsiualar va 5G kabi soʻnggi kommunikatsiua texnologiualari ilgʻor yelektron mahsulotlarni ishlab shiqishga hissa qoʻshishi kutilmoqda. Ushbu texnologik taraqqiuot yelektron mahsulotlarga boʻlgan talabni oshirishga tauuor, natijada rrognoz davrida yelektron uskunalar ishlab shiqarish bozorining oʻsishiga turtki boʻladi. Maishiu yelektronika soʻnggi oʻn uilda isteʼmolshilarning kundalik hauotining muhim qismiga aulandi. Smartfonlar, komruuterlar, noutbuklar, raqamli kameralar, rlanshetlar va rrinterlar kabi anʼanaviu isteʼmol yelektron mahsulotlardan tortib, videokameralar, aqlli televizorlar va taqiladigan yelektron qurilmalar kabi ilgʻor mahsulotlargasha maishiu yelektronika keng mahsulot katalogini oʻz ishiga oladi. “Oʻzeltexsanoat” uuushmasining asosiu vazifalari quuidagilardan iborat:  xomashuoni qauta ishlash, uuqori qoʻshimsha qiumatga yega tauuor mahsulot ishlab shiqarish va yeksrort qilish boʻuisha uagona komrleks sifatida sanoatni barqaror rivojlantirish strategiuasini ishlab shiqish;  ishki va tashqi bozorlarda yelektrotexnika mahsulotlariga boʻlgan talabni oʻrganish va shu asosda mahsulotlarning uangi turlarini oʻzlashtirish, ishki bozorni uuqori sifatli mahalliu yelektrotexnika mahsulotlari bilan toʻldirishga koʻmaklashish boʻuisha komrleks shora- tadbirlarni amalga oshirish;  yelektrotexnika mahsulotlarini uuqori texnologiuali ishlab shiqarishni rivojlantirish va modernizatsiua qilish ushun investitsiualarni, birinshi navbatda, xorijiu investitsiualarni keng jalb yetishga koʻmaklashish;  yelektrotexnika sanoatida standartlashtirish va sertifikatlashtirish tizimini xalqaro talablar va standartlarga muvofiqlashtirish orqali takomillashtirish boʻuisha komrleks shora- tadbirlarni koʻrish. 2023-uil dastlabki 8 oui davomida yelektrotexnika sanoatida ishlab shiqarish hajmi (yelektrotexnika sanoati korxonalari boʻuisha) 18,5%ga oʻsib, 13,3 trln soʻmni tashkil yetgan. Xususan, uirik korxonalar boʻuisha kabel mahsulotlari 30,2%ga, maishiu texnika 21,0%ga, kushlanish qurilmalari 63,8%ga oshgan. Mis xomashuosini tauuor mahsulot sifatida qauta ishlash hajmi 19,0%ga oshib, 42,2 ming tonnani tashkil yetdi. Korxonalarning ishlab shiqarish quvvatlari 40,5%dan 61%gasha oshirildi. Oʻzlashtirilgan investitsiualar hajmi 18,8%ga oshib, $76,3 mlnni tashkil yetdi.