Уголовно-правовая природа нарушения уставных положений о взаимоотношениях военнослужащих в вооруженных силах Республики Узбекистан

Аннотация

мазкур мақолада Ўзбекистон ҳарбий хизматни ўташ тартибига қарши содир этилган Республикаси Қуролли Кучларида ҳарбий жиноятлар жиноятлар тушунилади” [2, 38-бет]. тушунчаси ва ҳарбий хизматчиларнинг ўзаро Юридик адабиётларда ҳарбий жиноятларга умумий муносабатларига оид устав қоидаларини бузиш тарзда “ҳарбий хизматни ўташнинг белгиланган жинояти жиноят-ҳуқуқий табиатига доир масалалар тартибига тажовуз қилувчи ҳамда ҳарбий хизматчи баён этилган. ёхуд захирада бўлган ва ҳарбий йиғинга чақирилган Таянч тушунчалар: ҳарбий хизматчи, Қуролли фуқаролар томонидан содир этиладиган ижтимоий Кучлар, устав қоидалари, жиноят, жазо, ҳарбий хизмат, хавфли қилмиш” [3] деган таъриф ҳам берилади. субординация, жабрланувчи. Ҳарбий хизматни ўташ тартибига қарши жиноятлар учун жавобгарликнинг мазмуни ва чегарасини Аннотация: в настоящей статье рассмотрены белгиловчи асосий нормалар Ўзбекистон вопросы понятия воинских преступлений, а также уго- Республикаси Жиноят кодексининг еттинчи бўлимида ловно-правовой природы преступного деяния в виде жамланган. Ушбу бўлим “Ҳарбий хизматни ўташ нарушения уставных взаимоотношений между военно- тартибига қарши жиноятлар” деб аталади. У қуйидаги служащими в Вооруженных Силах Республики Узбеки- жиноятлар туркумлари учун жавобгарликни стан. белгиловчи тўрт бобни ўз ичига олади: бўйсуниш ва Ключевые слова: военнослужащий, Вооруженные ҳарбий шаънга риоя этиш тартибига қарши жиноятлар Силы, уставные правила, преступление, наказание, (21-боб); ҳарбий хизматни ўташ тартибига қарши военная служба, субординация, потерпевший. жиноятлар (22-боб); ҳарбий мулкни сақлаш ёки ундан фойдаланиш тартибига қарши жиноятлар (23- боб); Annotation: in article reveals issues on concept of mil- ҳарбий мансабдорлик жиноятлари (24-боб). itary crimes as well as the criminal legal substance of vio- Ўзбекистон юридик энциклопедиясида ҳарбий lation of Regulations on Inter-Relations among Military жиноятлар – Ўзбекистон Республикаси Жиноят Servicemen of Armed Forces of the Republic of Uzbeki- кодексига мувофиқ ҳарбий хизматчилар, шунингдек stan. ҳарбий машқни ўташ даврида ҳарбий хизматга мажбур Key words : military Servicemen, Armed Forces, шахслар томонидан ҳарбий хизматни ўташнинг Regulations, crime, punishment, Military Service, subordi- белгиланган тартибига қарши қилинган жиноятлар” [4, nation, complainant. 631-бет] деб қайд этилади. Бошқа юридик адабиётларда “ҳарбий хизматни ўташ тартибига қарши Мамлакатимиз сарҳадларининг дахлсизлиги ва жиноятлар – Ўзбекистон Республикаси Жиноят ҳудудий яхлитлигини асраш, эл-юртимизнинг осуда кодексида белгиланган Ўзбекистон Республикаси ҳаётини ишончли ҳимоя қилишга қодир Қуролли Қуролли Кучлари сафида хизмат қилувчи шахслар Кучларни вужудга келтириш – юртимизнинг буюк томонидан ҳарбий хизматни ўташ тартибига қарши келажагини барпо этиш йўлидаги муҳим вазифадир. жиноятлар” [5, 631-бет] деб таъриф берилган. “Миллий истиқлолни ҳимоя қилиш учун Ватанимизни Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси XXI кўз қорачиғидай асраш, эл-юртимизни ҳар қандай бобида бўйсуниш ва ҳарбий шаънга риоя этиш хавф-хатардан сақлаш, бизга ёвуз ният билан кўз тартибига қарши жиноятлар жамланган бўлиб, улар олайтириб қарайдиган ғаним ва душманларимизга тизимида бир-бирига тобе бўлмаган ҳарбий қақшатқич зарба беришга қодир бўлган қудратли хизматчилар ўртасидаги ўзаро муносабатларга оид Қуролли Кучларга эга бўлишимиз керак [1, 145-бет]. устав қоидаларини бузиш учун жавобгарлик Ҳозирги жадал ўзгаришлар даврида Ўзбекистон белгиловчи норма (ЖК 285-моддаси) алоҳида аҳамият Республикаси Қуролли Кучларида ҳуқуқий тартибот ва касб этади. қонунийликни мустаҳкамлаш тобора долзарб аҳамият Ўзаро муносабатларга оид устав қоидаларини касб этмоқда. Бу борада жанговар шайликни бузиш ҳарбий хизматни ўташ тартибига қарши мустаҳкамлаш, ҳарбий хизматчиларнинг ҳуқуқлари, жиноятлар сирасига кириб, бўйсуниш ва ҳарбий шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш, уларнинг шаънга риоя этиш тартибига қарши жиноятлар ҳаёти ва соғлиғини сақлаш устувор йўналиш тизимида алоҳида ва ўзига хос хусусиятларга эга. ҳисобланади. Бундай шароитларда ҳарбий соҳадаги Маълумки, бир қанча вақт олдин “Ўзбекистон жиноятчиликка қарши самарали кураш олиб Республикасида, собиқ иттифоқнинг бошқа борилишини таъминлаш давлатнинг муҳим республикаларида бўлгани сингари, ҳарбий вазифаларидан бирига айланди. Зотан, ҳарбий- хизматчилар ўртасидаги ўзаро муносабатларда ҳуқуқий ислоҳотлар мамлакатда юз бераётган маҳаллий аҳолига хос бўлмаган, ҳарбий муҳитга “зона” янгиланиш жараёнларининг муҳим таркибий қисмидир. ҳаётидан ўтган “дедовшина”, казарма безорилиги каби Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг низомларга зид салбий жараёнлар оммалашган” [6, 29 “Атамаларнинг ҳуқуқий маъноси” деб номланган – бет] эди. Бугунги кунда бу каби салбий ҳодисаларга саккизинчи бўлимида назарда тутилганига кўра барҳам берилган. “Ҳарбий жиноятлар – ҳарбий хизматчилар, шунингдек Ҳарбий муносабатларнинг умумий тартиби ҳарбий машқни ўташ даврида ҳарбий хизматга мажбур Ўзбекистон Республикаси Қуро