К содержанию
РецензированоRU2025

МАГНИЙ ХЛОРАТ ВА 2-АМИНО-1,3,4-ТИАДИАЗОЛДАН ҲОСИЛ БЎЛГАН БИРИКМАНИНГ КИМЁВИЙ, ДТА, ИК-СПЕКТРОСКОПИК, CEM ТАҲЛИЛИ

SCIENCE SHINE · CEM ТАҲЛИЛИ · Умиров Ф.Э. · Болтаев Ш.А. (кафедраси профессори)

Свет науки · 1 · 2025

Аннотация

This article studies the synthesis and properties of a new 2-amino- 1,3,4-thiadiazole-based defoliant from heterocyclic compounds in order to improve the properties of existing chlorate defoliants. Keywords: Magnesium chlorate, 2-amino-1,3,4-thiadiazole, complex salt, chemical analysis, DTA, crystallization, IR spectrum. Ўзбекистон Республикаси пахта етиштириш бўйича етакчи ўринлардан бирини эгаллаб келган ва ҳозирги кунда ҳам дунё бўйича юқори ўнталикга киради. Шунинг учун етиштириладиган пахта хомашёсини сифатли етиштириш учун кам заҳарли, экологияга зарарсиз, маҳаллий хомашёлар ва арзон 97 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 15(50), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 20.06.2025 иккиламчи маҳсулотлар асосида дефолиантлар ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш ҳозирги куннинг долзарб масалаларидан биридир[1]. Жаҳонда дефолиантларнинг фойдали иш коеффитсиентини ошириш ва ишлаб чиқариш усулларини ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги агрокомплекцини такомиллашган тизимини яратиш, яъни маҳаллий хом ашё манбалари асосида олинган сирт фаол моддалар билан бойитилган, комплекс таъсир этувчи янги таркибли дефолиантлар ишлаб чиқариш технологиясини яратиш ҳозирги куннинг асосий масаласидан бири ҳисобланади. Ҳозирги кунда асосан хлоратли дефолиантлар ишлаб чиқарилмоқда ва ишлатилиб келинмоқда. Ушбу дефолиантларнинг камчилиги ишлатилиш нормасининг юқорилиги, ўсимликка қаттиқ таьсир этиши ва портловчи хусусияти мавжудлиги сабабли кенг миқёсда ишлатишда муоммолар келиб чиқмоқда. Бу муоммони ечиш мақсадида мавжуд хлоратли дефолиантларнинг таркибига органик моддаларни қўшиш ва комплекс дефолиантларни олиш зарурияти келиб чиқмоқда, бунда хлоратли дефолиантларни ишлатиш нормаси анча камаяди ва унинг хоссалари яхшиланади. Шу мақсадда гетероциклик бирикмалардан фойдаланишни мақсад қилинди ва 2-амино-1,3,4-тиадиазол қўшиш ҳисобига комплекс таьсир этувчи дефолиант синтез қилиш бўйича олиб борилган илмий тадқиқотлар ушбу мақолада келтирилган[2,3]. Тадқиқотни 2-амино - 1,3,4-тиадиазол синтези бўйича муаллифлар томонидан яратилган услубларни ўрганиш ва синтезни амалга ошириш орқали бажарилди. Адабиётлардан 2-амино - 1,3,4-тиадиазолнинг маьлум бўлган суюқланиш ҳарорати t 191-192oC ни ташкил этади. Синтез қилинган 2-амино - s= 1,3,4-тиадиазолнинг суюқланиш ҳарорати эса t 188oC, бундан ташқари ИК- s= спектри, ДТА, кимёвий анализи, эрувчанлиги ва зичлиги ўрганилди. Олинган натижалар 2-амино - 1,3,4-тиадиазолга мос келишини кўрсатди. Синтез қилинган 2-амино - 1,3,4-тиадиазол сувда яхши эримаслиги сабабли, унинг 50 г тарозида тортиб олинди ва 300 мл этил спиртда 60 - 70оC ҳароратда эритиб спиртдаги эритмаси тайёрланиб олинди. Эритмага 40 г магний хлорат тузининг кристаллгидратидан оз – оздан олиб қўшиб 50 - 60 оC ҳароратда 4 соат давомида реакция олиб борилди. Ҳосил бўлган модда -5 оC ҳароратга совутилди, оқ кристалл модда ҳосил бўлди ва уни фильтрлаб олинди[4,5]. Ажратиб олинган маҳсулотнинг кимёвий анализ ва дифференциал термик анализ ўтказилди. Кимёвий анализ энергия дисперсияли рентгено флуоресцентли спектрометр Rigaku NexDE VS, Японияда ишлаб чиқарилган қурилмада амалга оширилди. Дифференциал термик анализ DTG-60 Shimadzu, 98 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 15(50), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 20.06.2025 Японияда ишлаб чиқарилган қурилмада аргон муҳитида анализ олиб бориди. ИК-спектри PerkinElmer FT-IR/NIR Spektrometr Spektr 3 Японияда ишлаб чиқарилган қурилмада АТР тизими ва плёнка ёрдамида 4000 см-1 дан 400 см-1 оралиғида анализ олиб борилган. Олинган натижалар 1,2,3-расмлар ва 1,2- жадвалларда келтирилган. 1-расм. 2-амино-1,3,4-тиадиазол ва магний хлорат тузи асосида олинган бирикманинг кимёвий анализи 1-жадвал. 2-амино-1,3,4-тиадиазол ва магний хлорат тузи асосида олинган бирикманинг элементар таркиби Кимёвий № Элемент номи Масса улуши %да формуласи 30,13 1. Кислород О 10,1 2. Олтингугурт S 22,44 3. Хлор Cl 99 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 15(50), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 20.06.2025 4,8 4. Магний Mg 16,1 5. Углерод C 6. Азот N 14,3 7. Водород H 2,13 Кимёвий анализ шуни кўрсатадики ҳосил бўлган 2-амино-1,3,4- тиадиазолнинг хлоратли тузининг таркибида кимёвий элементларинг масса улушлари, О-30,13%, Сl-22,44%, C-16,1%, N-14,3% ва б. иборат эканлигини кўрсатади, бу эса 2-амино-1,3,4-тиадиазолнинг хлоратли тузи ҳосил бўлганини исботлайди. 2-расм. Mg(ClO ) ва 2-амино-1,3,4дан ҳосил бўлган тузнинг 3 2 дифференциал термик анализи. Олинган дифференциал термик анализ шуни кўрсатадики, ушбу модданинг ДТА си 3 та эгри чизиқдан иборат. 1-эгри чизиқ динамик термогравиметрик 100 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 15(50), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 20.06.2025 анализ эгри чизиғи (ДТГА), 2-эгри чизиқ дефферциал термик таҳлилини (ДТА), 3-эгри чизиқ дефферциал термогравиметрик таҳлилини (ДТГ) кўрсатади. ДТГА эгри чизиғи асосан 2 та интенсив парчаланадиган температура оралиғида амалга ошади. Бу тадқиқотлар Mg(ClO ) ва 2-амино-1,3,4- 3 2 тиадиазолдан ҳосил бўлган маҳсулотнинг парчаланиш темпер

Доказательный фрагмент

«This article studies the synthesis and properties of a new 2-amino- 1,3,4-thiadiazole-based defoliant from heterocyclic compounds in order to improve the properties of existing chlorate defoliants.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article studies the synthesis and properties of a new 2-amino- 1,3,4-thiadiazole-based defoliant from heterocyclic compounds in order to improve the properties of existing chlorate defoliants. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Magnesium chlorate, 2-amino-1, 4-thiadiazole, complex salt
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники