Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Такрорий ипак қурти боқиш усулида пилла етиштириш ва уларни қайта ишлов бериш жараёнларига тайёрлаш
UZBEKISTAN” JURNALI · Ниязалиева Мухайё Махмудовна
Журнал научно-инновационных исследований в Узбекистане · 03 · 2025
Аннотация
ушбу мақолада такрорий ипак қурти боқиш усулида пилла етиштириш ва уларни қайта ишлов бериш жараёнларига тайёрлашга оид, олинган натижалар қайд этилганлиги ва уларнинг таҳлиллари келтирилган. Калит сўзлар: хом ипак, маҳсулот, ишлаб чиқариш, хомашё, техника, технология Аннотация: В данной статье приведены результаты полученных от испытаний и их анализ, связанные с выращиванием коконов методом повторного кормления шелкопряда и их подготовкой к переработке. Ключевые слова: Шелк-сырец, продукция, производство, сырье, техника, технология Annotation: This article presents the results of the tests and their analysis related to the cultivation of cocoons by the method of repeated feeding of silkworms and their preparation for processing. Key words: Raw silk, products, production, raw materials, equipment, technology. Жаҳон ипакчилик амалиётида тут ипак қурти пилласини етиштиришнинг такрорий боқув усули кенг қўлланилмоқда. Бизнинг Республикамизда ҳам йилига тўрт марта такрорий боқув усулига ўтилган. Ўзбекистон табиий толалар илмий тадқиқот институтида йилига беш марта ипак қурти боқилади. Бунда институт олимлари томонидан яратилган янги агротехнология ва кўп каватли қурт парваришлаш иннова-цион сўкичакларидан фойдаланилади. Бир вақтнинг ўзида ипак қуртининг янги нав ва дурагайларини боқиш орқали, улардан етиштирилган пиллаларнинг технологик ва сифат кўрсаткичлари ҳам синовдан ўтказилади. Энг мақбул 560 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 кўрсаткичли нав ва дурагайлар фермер хўжаликларида боқиш учун тавсия этилади, шунингдек, улардан етиштирилган пиллаларни чувиш параметрлари ҳам ишлаб чиқилади. Қуйида институтнинг тажриба қуртхонасида баҳор мавсумида боқилган “Ипакчи 2” дурагайининг тажриба намуналарини боқиш, уларни пилла чувиш автоматларида чувиш учун тайёрлаш, пилла чувиш тезликларини ва бошқа чувиш параметларига аниқликлар киритиш бўйича ўтказилган тадқиқотлар натижалари келтирилган. Етиштирилган пиллаларнинг технологик кўрсаткичлари пиллаларни доналаб чувиш усулида УзНИИШП тизимидаги ЛК русумли лаборатория дастгоҳида аниқланди. Ўзбекистон табиий толалар илмий тадқиқот институтининг тажриба қуртхонасида “Ипакчи 2” дурагайи ипак қурти уруғидан институтнинг янги агротехнологияси асосида 143,7 кг тирик пилла етиштирилди ва бу пиллалар институтнинг шаходатланган синов лабораториясида сараланди. Пиллаларни саралаш вақтида улардан 8,7 % (ёки 12,5 кг) ностандарт, чувиш учун яроқсиз пиллалар ажратиб олинди. Шунингдек, фермер хўжалигида анъанавий агротехнология бўйича “Ипакчи 2” дурагайи ипак қурти уруғидан етиштирилган 46,5 кг тирик пилла намуналари ҳам саралашдан ўтказилди ва улардан 16,3 % (ёки 7,57 кг) ностандарт пиллалар ажратиб олинди. Институтнинг синов лабораториясида тирик пиллалар ўлчамлари ва пилла қобиғининг қаттиқлиги бўйича калибрланди, ҳамда амалдаги стандартлар бўйича уларнинг технологик кўрсаткичлари ҳам аниқланди. Пиллаларни технологик кўрсаткичлари уларни УзНИИШП тизимидаги ЛК русумли пиллаларни доналаб чувиш лаборатория дастгоҳларида, доналаб чувиш усулида аниқланди. Тажриба ва назорат тирик пиллаларининг баъзи технологик кўрсаткичлари 1- жадвалда келтирилган. 1-жадвал Тажриба ва назорат вариантлари, тирик пиллаларининг баъзи бир технологик кўрсаткичлари Тирик пиллалар т/р Кўрсаткичларнинг номланиши вариантлари Тажриба Назорат 561 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Синовга олинган пиллаларнинг умумий вазни, 143,70 46,50 1 кг 2 Навли пиллаларни чиқиши, % 91,30 83,70 Пилла чувиш автоматида чувиш учун 3 тайёрланган навли пиллаларнинг умумий 131,20 38,93 вазни,кг 4 Бир дона пилланинг ўртача вазни, г 1,375 1,363 5 Бир дона пилланинг қобиғини ўртача вазни, г 0,332 0,310 6 Бир дона пилланинг ғумбагини ўртача вазни, г 1,040 1,050 7 Пиллаларнинг калибри, %: майда (14-15мм) 8,93 9,89 ўртача (16-19мм) 87,52 77,75 йирик (20-22мм) 3,55 12,36 8 Пиллаларнинг ўртача ипакчанлиги, % 23,90 22,05 9 Пилла ипининг ўртача чизиқли зичлиги, текс 0,270 0,275 10 Пилла ипининг узулуксиз чувилиш узунлиги, м 875,0 805,0 11 Пилла ипининг умумий узунлиги, м 965,0 950,0 12 Пилла қобиғининг чувилувчанлиги, % 88,96 86,12 13 Ипакнинг чиқиши, % 22,25 19,75 14 Пилланинг солиштирма сарфи, кг/кг 4,49 5,06 1-жадвалда келтирилган тадқиқот натижаларини таҳлили шуни кўрсатадики, синовга олинган пилла тажриба варианти пиллалари назорат варианти пиллаларига қараганда анча яхши технологик кўрсаткичларга эга. Аммо, назорат варианти пиллалари ҳам жуда яхши технологик кўрсаткичларга эга, фақат ностандарт пиллаларни чиқиши стандарт талабларидан анча юқори бўлиб, бу қурт боқиш агротехникаси билан узвий боғлиқ. Пиллаларнинг калибрлари ичида иккала вариант бўйича ҳам асосий етакчи ўринни ўртача калибрли (87,52 ва 77,75 %) пиллалар эгаллаб турибди. Пилла ипининг узлуксиз чувилиш (875,0 ва 805,0 м.) ва умумий узунликлари (965,0 ва 950,
Доказательный фрагмент
«ушбу мақолада такрорий ипак қурти боқиш усулида пилла етиштириш ва уларни қайта ишлов бериш жараёнларига тайёрлашга оид, олинган натижалар қайд этилганлиги ва уларнинг таҳлиллари келтирилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюушбу мақолада такрорий ипак қурти боқиш усулида пилла етиштириш ва уларни қайта ишлов бериш жараёнларига тайёрлашга оид, олинган натижалар қайд этилганлиги ва уларнинг таҳлиллари келтирилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Raw silk, products, production, raw materials, equipment, маҳсулот, хомашё, технология, хом ипак, ишлаб чиқариш, техника
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025