Некоторые вопросы совершенствования образовательного законодательства

Аннотация

Мазкур мақолада мамлакатимизда бўлиб, таълим олувчиларнинг давлат таълим таълим тизими қонунчилиги таҳлил қилинган ҳамда стандартлари ва талаблари билан белгиланган таълим қонунчилигини такомиллаштириш масалалари натижаларга, ютуқларга эришишини таъминлашга бўйича таклиф ва тавсиялар ёритилган. қаратилган жараёндир. Таълим жараёнини ташкил Калит сўзлар: таълим, таълим қонунчилиги, этишда ҳар бир фуқаронинг туғилганидан бошлаб унга жамият, давлат таълим стандарти, таълим тегишли бўлган табиий ҳуқуқларидан бири муассасаси. ҳисобланган билим олиш ҳуқуқи олий қадрият сифатида давлат томонидан кафолатланади. Аннотация: В данной статье проведен анализ Бундан ташқари, россиялик тадқиқотчиси законодательства системы образования в стране, а И.В. Тяпкина Россия Федерациясининг амалдаги также освещены предложения и рекомендации по таълим қонунчилигида фуқароларнинг билим олиш вопросам совершенствования законодательства ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича аниқ чора-тадбирлар образования. ва механизмлар белгиланмаганлигини қайд этади [4, Ключевые слова: оброзование, законодательство 33-бет]. об оброзовании, общество, государтственный Дарҳақиқат, жамият ўзгариб борар экан, таълим оброзовательный стандарт, оброзовательное жараёнини тартибга солувчи қонунчилик ҳам, ўз учереждение. навбатида, ўзгаришни талаб этади. Шунинг учун мамлакатимиз мавжуд таълим қонунчилигини таҳлил Annotation: This article analyzes the legislation of the қилиш ва халқ манфаатини таъминлашга қаратилган education system in the country, and also outlines pro- қоидалар билан тўлдириш нуқтаи назардан posals and recommendations on improving the legislation такомиллаштириш юзасидан айрим фикр-мулоҳазалар of education. билдиришни мақсадга мувофиқ деб ҳисоблаймиз. Keywords: education, legislation on education, socie- Маълумки, мустақиллик йилларида таълим ty, state educational standard, educational institution. соҳасини ислоҳ қилиш борасида қатор ишлар амалга оширилди. Дастлабки қонунлар қаторида Ўзбекистон Таълим соҳасини устувор йўналиш сифатида Республикасининг “Таълим тўғрисида”ги Қонуни ривожлантириш бу дунё цивилизациясининг асосий (аввалги таҳрирдаги) 1992 йил 2 июлда қабул қилинди. принципларидан бири ҳисобланади. Шу боис, Мазкур қонунга кўра таълим олиш ҳуқуқи шахснинг Президентимиз Ш.М. Мирзиёев “Олдимизда турган энг асосий ҳуқуқларидан бири эканлиги, таълим муҳим ва долзарб масалалардан бири – юксак Ўзбекистон Республикасида жамиятни ижтимоий- маънавиятли, замонавий билим ва касб-ҳунарларга, ўз иқтисодий, маънавий ва маданий ривожлантиришнинг мустақил фикрига эга бўлган ёшларни миллий ва устувор соҳаси ҳисобланиши, Ўзбекистон умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашдан Республикаси таълим соҳасидаги давлат сиёсатини иборат...” [1] бўлмоғи лозимлигини алоҳида умуминсоний қадриятларни, халқнинг тарихий таъкидлаган. тажрибасини, маданий ва фан бобидаги кўп асрлик Кўпгина олимлар томонидан таълим-тарбия анъаналарини, жамиятнинг истиқболдаги ривожини жараёни билан боғлиқ олиб борилган илмий ҳисобга олган ҳолда юргизиши, таълим илм бериш ва изланишлар натижасида таълим тушунчасига оид тарбияни ўз ичига олиши, у республиканинг ақл- турли хил ёндашувлар ва фикр-мулоҳазалар заковат ва илм борасидаги куч-қувватини билдирилган. ривожлантириш, жамият, оила ва давлат олдидаги ўз Хусусан, америкалик социолог олим, иқтисодий масъулиятини англайдиган ҳар жиҳатдан баркамол социология фанининг асосчиси Н.Дж. Смелзернинг эркин шахсни шакллантириш мақсадини кўзлаганлиги фикрича, таълим жамиятда қадрият, кўникма, билимни белгилаб қўйилди. бир шахс ёки кишилар жамоасидан, иккинчи шундай Давлат таълим стандартларини ишлаб чиқиш ва шахс ёки жамоага берилувчи умумэътироф этилган амалиётга татбиқ этиш ишлари бошлаб юборилди. жараён сифатида талқин қилинади [2, 688-бет]. Абитуриентларни тест усуллари асосида танлаш, Россиялик олим И.А. Майбуровнинг фикрига кўра, ўқувчиларнинг билимини рейтинг тизимида баҳолаш таълим тушунчаси– бу фундаментал тушунча бўлиб, ва янги ўқув режалари жорий қилинди. Янги типдаги инсоният ҳақидаги барча фанларда турли кўринишда таълим турлари ва касб-ҳунар муассасалари ташкил ўз аксини топган. Унинг таъкидлашича, таълим этилди. тушунчасига турлича изоҳлар берилади. Жумладан, Кейинчалик таълим соҳасида олиб борилаётган педагогик луғатда таълим – билим, кўникма ва ўзгаришлар ва тажрибалар шуни кўрсатдики, таълим малакаларни тизимли ўзлаштириш натижаси ва тизимини қайта ислоҳ қилиш зарурати туғилди. жараёни, инсонни ҳаётга ва меҳнат қилишга Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти тайёрлайдиган зарур шароит эканлиги эътироф И.А.Каримов томонидан янги ўзимизга хос ва мос этилади. Бироқ таълимга берилган изоҳлар турлича бўлган миллий таълим тизимини яратиш ғояси илгари бўлсада, улар бир-бирини инкор этмайди, балки сурилди. таълимнинг бир ёки бир нечта хусусиятларини Кадрлар тайёрлашнинг миллий дастури белгилашини қайд этади ва А.В. Хуторский томонидан лойиҳасини яратиш устида ишлар бошланиб, 10 2018 №2 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIE