Направления международного сотрудничества по уголовным делам и их судопроизводству

Аннотация

мазкур мақолада жиноят ишлари халқаро ҳуқуқий ва давлатларнинг ички ҳуқуқий бўйича халқаро ҳамкорлик йўналишлари ва тартибини таъминлашга, шунингдек, халқаро ва хусусиятлари таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан миллий хавфсизликни тартибга солишга хизмат жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорлик қилади. йўналишларининг бир-бирига боғлиқ жиҳатлари кенг Бундай ҳамкорлик содир этилган жиноят учун ёритилган бўлиб, бу борада турли ҳуқуқшунос жавобгарликни белгилаш, белгиланган жазонинг олимларнинг фикр ва мулоҳазалари келтирган. ижросини таъминлаш ҳамда маҳкумлар билан Таянч сўзлар: халқаро ҳамкорлик, жиноятчилик, муомалада бўлиш борасидаги халқаро муносабат экстрадиция, маҳкумларни топшириш, ўзаро ҳуқуқий субъектларининг ўзига хос фаолиятини ташкил этади. ёрдам, халқаро шартнома. Мазкур халқаро ҳамкорликни амалга оширишда содир этилган жиноят юзасидан давлатларнинг жиноят иш Аннотация: в данной статье проанализированы юритувидаги ҳамкорлиги назарда тутилади. направления и особенности международного сотруд- Жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорлик ничества по уголовным делам. Автором широко рас- йўналишларини белгилашда эса процессуал крывается взаимосвязь между направлениями между- ҳаракатларни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим. народного сотрудничества по уголовным делам, а так- Зеро, бу каби йўналишларни ажратиб олиш же мнения и рассуждения учёных правоведов в дан- давлатларнинг амалга ошираётган ҳамкорлик ной сфере. фаолиятини кўрсатиб бериш учун ҳам хизмат қилади. Ключевые слова: международное сотрудниче- Чунки процессуал ҳаракатларни тартибга солувчи ство, преступление, экстрадиция, передача давлатлараро, ҳукуматлараро ва идоралараро осужденных, взаимная правовая помощь, междуна- халқаро шартномалар ҳамда халқаро родный договор. ташкилотларнинг таъсис ҳужжатлари ва қарорлари жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорлик Annotation: in this article is analyzed the direction and йўналишларининг асосий предметини ташкил этади. features of international cooperation in criminal cases. The Бу эса жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорлик author reveals the relationship between directions of inter- шаклларини белгилашда ёрдам беради. national cooperation in criminal matters, as well as the Жумладан, халқаро характердаги жиноятларга opinions and reasoning of jurists in this field. қарши курашга йўналтирилган конвенцияларда ҳуқуқий Keywords: international cooperation, crime, extradi- тартибга солиш предметини татбиқ қилишга ёрдам tion, transfer of prisoners, mutual legal assistance, interna- берадиган халқаро ҳамкорлик тўғрисидаги қоидалар ўз tional treaty. аксини топади. Мисол сифатида, Гиёвандлик воситалари ва психотроп моддаларни ғайриқонуний равишда муомалага киритишга қарши кураш Халқаро ҳуқуқ субъектлари халқаро тўғрисидаги Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг шартномаларда назарда тутилган объектларга кўра Конвенциясини (1988 йилги) кўришимиз мумкин. Унга халқаро ҳамкорлик муносабатларини ўрнатади. Бу эса кўра, томонларнинг асосий ҳамкорлик йўналиши халқаро шартнома иштирокчиларига нисбатан вужудга гиёҳвандлик ва психотроп моддаларининг ноқонуний келадиган халқаро мажбуриятларнинг доирасини айланмасига қарши кураш ҳамда тегишли белгилашда аҳамиятга эга. Бу каби муносабатлар органларнинг аниқ фаолиятини ташкил этишдан қаторида халқаро, трансмиллий ва уюшган иборат. Мазкур конвенциянинг асосий йўналишларини жиноятчиликка қарши кураш ва уни олдини олиш амалга оширишда томонларнинг ўзаро халқаро ҳамда жиноят иш юритуви борасида халқаро ҳамкорлик масаласи ўртага чиқади. Одатда, бу каби ҳамкорлик масалаларини кўриш мумкин. конвенцияларда аниқ ҳуқуқий ёрдамни амалга ошириш Жиноятчиликка қарши кураш борасидаги халқаро шакллари ўз аксини топган бўлади (7 моддаси) [1.7.]. ҳамкорлик масалаларига давлатлар ва халқаро Халқаро ҳуқуқда назарий жиҳатдан ҳам баъзи ташкилотлар мавжуд жиноятчиликка қарши кураши, олимлар томонидан жиноят ишлари бўйича халқаро уни содир этилишини олдини олиши, вужудга ҳамкорлик йўналишлари белгилаб беришга ҳаракат келаётган жиноятчиликнинг янги шаклларини қилинган. Жумладан, П.Н.Бирюков жиноят ишлари аниқлаши ва уларга қарши курашнинг янги усулларини бўйича ҳуқуқий ёрдам масаласида тадқиқот олиб ишлаб чиқиши ҳамда мазкур муносабатларда борар экан, унинг йўналишларини белгилашда давлатлар ва халқаро ташкилотларнинг ҳамжиҳатлиги, халқаро шартномаларда назарда тутилган барча бирдамлиги назарда тутилади процессуал ҳаракатларни ҳисобга олиш лозим деб [1, 36-37 бетлар], [1.4; 5-6 бетлар], [1.6; 60-63 бетлар], таъкидлайди. Озодликдан маҳрум этиш тариқасидаги [1.11]. Мазкур муносабатлар икки ва кўп томонлама жазони ўташ учун айбдорни у фуқароси бўлган халқаро шартномаларда белгилаб олинади. давлатга топширишни эса иштирокчи давлатларнинг Жиноят иш юритуви соҳасида халқаро ҳамкорлик алоҳида ҳамкорлик йўналиши сифатида қарайди [1.2; эса давлатлар ва халқаро ташкилотларнинг асосий 94-129 бетлар]. мақсади, содир этилган жиноят учун халқаро Г.В.Игнатенко, жиноят ишлари бўйича халқаро ҳамкорликнинг турли шакл ва йўналишлари орқа