К содержанию
РецензированоUZ2025

KASBIY TANLOVGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR CHIRCHIQ DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI

YANGI OʻZBEKISTON PEDAGOGLARI · Radjabova Zuxra Mirzotilloyevna (AXBOROTNOMASI IF: 5.141 www.in-academy.uz)

Бюллетень педагогов нового Узбекистана · 3 · 2025

Аннотация

ARTICLE INFO Qabul qilindi: 01- Aprel 2025 yil Ush bu maqolada shaxsning kasbiy shakllanish jarayoni Ma’qullandi: 07- Aprel 2025 yil yosh xususiyatlari va ish stajiga bog‘liq emasligi, Nashr qilindi: 14- Aprel 2025 yil aksincha, individning kasbiy rivojlanish bosqichiga qarab KEY WORDS aniqlanishi ko‘rsatiladi. Kasbiy layoqat tizimi uchta kasbiy shakllanish, tarbiya, ta’lim, darajaga bo‘linadi: kasbiy muhitni o‘rganish, mehnat kasb tanlash, kasbiy layoqat, ekspertizasi va kasbga yo‘naltirish. Har bir daraja o‘z mehnat ekspertizasi, kasbga vazifalarini bajarib, insonning imkoniyatlarini va yo‘naltirish, ijtimoiy aloqalar, istaklarini hisobga olgan holda kasbni tanlashga yordam nazariy bilimlar, amaliy tajriba. beradi. Kasbiy shakllanish jarayonini o‘rganishda qiyinchiliklar mavjud bo‘lib, ular asosan qobiliyatlar va kasbiy qobiliyatlarning normativ faoliyatga yo‘naltirilganligida namoyon bo‘ladi. Shuningdek, maqolada inson va ijtimoiy muhit o‘rtasidagi aloqalar tipi hamda ulardagi o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Bu jarayonning psixologik va pedagogik jihatdan chuqur o‘rganilishi zamonaviy ta’lim va tarbiya tizimlarida keng qo‘llanilish imkonini beradi. Ta‘lim so‘z va o‘rganish yo‘li bilangina bo‘ladi.Tarbiya esa amaliy ish va tajriba bilan o‘rgatishdir. Ya‘ni shu xalq, shu millatning amaliy malakalaridan iborat bo‘lgan ish- harakatlariga kasb-hunarga qiziqsalar, shu qiziqish ularni butunlay kasb-hunarga jalb etsa, demak, ular kasb-hunarning chinakam oshig‗i bo‘ladilar. Maqsadni amalga oshirishda axd va g‘ayrat mo‘ljallanganligini bajarishda zo‘r ta‘sirga egadir. Nazariy bilimlarni yo ustozlar yoki hikmatlar o‘rgatadilar.Ishlar yuqorida aytib o‘tilgan narsalar, kasb-hunar shu tajriba shaxd va g‗ayratga ega bo‘lganlari va shu narsalarni o‘z vujudlarida singdirganlaridan so‘ng ularni astasekin egallay boradilar hamda yuqorida aytib o‘tilgan fazilatlarni aniqlab borib, nazariy bilimlarning hammasida mantiqiy fikrlash yo‘lini ishlatishga odatlanadilar. Shu tartibda bolalarga o‘rgatish yo‘li bilan ular kamolga еtguncha ana shu fazilatlar aniqlanadi va tarbiya qilinadi. Buyuk qomusiy olim Abu Nasr Farobiy kasb hunar to‘g‘risida ilk fikrlarini bildirib qimmatli maslahatlar bergan, chunonchi ta‘lim –so‘z va ko‘nikmalar majmui,tarbiya esa amaliy malakalardan iborat ish – harakat ekanligini,muayyan kasb-hunarga berilgan u bilan qiziqqan kishilar shu kasb hunarning chinakam shaydosi bo‘lishini aytgan. Bu mulohazalardan anglanib turibdiki, kasb-hunar insoniyat uchun azaldan juda zarur hayotiy vosita bo‘lib kelgan. Buyuk qomusiy olim sifatida barcha hodisalarning mohiyatini ilmiy jihatdan ochib berishga harakat qilgan. Shaxsning mutaxassis sifatida shakllanish jarayoni 28 Volume 3 Issue, 04 YO’PA Volume 3 Issue 01 YOPA YANGI OʻZBEKISTON PEDAGOGLARI AXBOROTNOMASI IF: 5.141 www.in-academy.uz xususida mualliflik qarashlari keltirilgan. Ilgari ishlab chiqilgan shaxsning mutaxassis sifatida shakllanishi yosh xususiyati va ish stajiga bog‘liq degan qarashlardan farqli ravishda muallif tomonidan shaxsning kasbiy mahorati bu parametrlarning funktsiyasi hisoblanmasligi, aksincha individning kasbiy shakllanishining qaysi bosqichida ekanligiga qarab aniqlanishini ko‘rsatib bergan. Malakali kadrlar tayyorlash tizimini uzluksiz ravishda rivojlantirish ehtiyoji va turli ishlab chiqarish sohalarida ko‘p yillik ish staji bilan faoliyat yuritayotgan shaxsning o‘z imkoniyatlarini to‘liq amalga oshirmasligi shaxsni har tomonlama kasbiy faoliyatda o‘zini namoyon qilishi muammosini yuzaga keltirdi. Bu muammolarni hal qilmasdan turib kelgusi kasbiy faoliyatdagi muvaffaqiyatli sifatli ta‘limni va rejalashtirishni amalga oshirish mumkin emas. Bu muammoning amaliy ahamiyati uni turli fan doiralar qatorida psixologiya doirasida ham o‘rganishni muhimligini ko‘rsatib berdi. Kasbiy shakllanish jarayonini o‘rganishdagi qiyinchiliklar qobiliyatlar va kasbiy qobiliyatlarning ishni bajarishning muayyan bir usuliga asoslangan normativ faoliyatga yo‘naltirilganligidadir. Shuning uchun ham kasbiy etuklik darajasi ajratib ko‘rsatilmaydi, balki faqatgina yosh xususiyati va mutaxassis sifatida yuritilayotgan vaqt inobatga olinadi. Shaxsning kasbiy shakllanishi masalasi ko‘pgina mualliflar tomonidan tadqiq qilingan. Bu inson taraqqiyotida tez-tez uchraydigan jarayondir. Ko‘pincha mutaxassis shaxsining to‘la tahlil qilish tushib qoladi, shaxsning kasbiy shakllanish bosqichi esa hayot yo‘li bosqichi bilan muvofiq tarzda ko‘rib chiqiladi. Shuning uchun vaqt doirasida qatiy chegaralanib qoladi. Ijtimoiy sohalarda faoliyat yurituvchi shaxsning kasbiy shakllanishini o‘rganishda insonning imkoniyatlarini to‘liq ochib beruvchi sub‘ekt va ijtimoiy muhit orasidagi turli ijtimoiy aloqalar tipiga ahamiyat berish muhimdir. Har bir ijtimoiy aloqalarning yana odamovilik va muloqotchanlik kabi kichik tiplarga bo‘linishi biz uchun muhim ahamiyatga egadir. Birinchi tipda sub‘ekt o‘zini ―topgan, o‘zida va faoliyatida o‘zini o‘zgartirishni hoxlamasligi bilan tavsiflanadi. Ikkinchi t

Доказательный фрагмент

«ARTICLE INFO Qabul qilindi: 01- Aprel 2025 yil Ush bu maqolada shaxsning kasbiy shakllanish jarayoni Ma’qullandi: 07- Aprel 2025 yil yosh xususiyatlari va ish stajiga bog‘liq emasligi, Nashr qilindi: 14- Aprel 2025 yi…»

Образец извлечения

Демо-превью

ARTICLE INFO Qabul qilindi: 01- Aprel 2025 yil Ush bu maqolada shaxsning kasbiy shakllanish jarayoni Ma’qullandi: 07- Aprel 2025 yil yosh xususiyatlari va ish stajiga bog‘liq emasligi, Nashr qilindi: 14- Aprel 2025 yi… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
aniqlanishi ko‘rsatiladi. Kasbiy layoqat tizimi uchta, tarbiya, ijtimoiy aloqalar, kasb tanlash, kasbiy shakllanish, nazariy bilimlar, ta’lim, amaliy tajriba., kasbga yo‘naltirish, kasbiy layoqat, mehnat ekspertizasi
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники