BOSHLANG‘ICH SINF MATEMATIKA DARSLARIDA INTERFAOL O‘QITISH USULLARINI QO‘LLASH

Аннотация

ARTICLE INFO Qabul qilindi: 20- Aprel 2025 yil Ma zkur maqolada boshlang‘ich sinf matematika Ma’qullandi: 25- Aprel 2025 yil darslarida interfaol o‘qitish usullarining ahamiyati, Nashr qilindi: 30- Aprel 2025 yil ularni dars jarayonida samarali qo‘llash yo‘llari va KEY WORDS natijalari tahlil etilgan. Tadqiqotda interfaol metodlar Boshlang‘ich sinf, matematika, orqali o‘quvchilarning matematik bilimlarga bo‘lgan interfaol metodlar, innovatsion qiziqishini oshirish, mustaqil fikrlashga undash va texnologiyalar, o‘quvchi faolligi, mavzuni chuqurroq anglashiga erishish imkoniyatlari dars samaradorligi, soyabon yoritilgan. Shuningdek, amaliy misollar asosida interfaol metodi, aqliy hujum, assesment o‘yinlar, savol-javoblar, guruhlarda ishlash, muammoli texnikasi, mustaqil fikrlash, vaziyatlar yaratish kabi usullarning ta’lim sifati va guruhda ishlash, geometrik samaradorligiga ta’siri ko‘rsatib berilgan. shakllar, vizual metod, ta’lim sifati. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 23-avgustdagi videoselektor yig‘ilishida bildirgan fikrlariga ko‘ra, "Maktab – bu hayot-mamot masalasi, kelajak masalasi. Uni davlat, hukumat va hokimlarning o‘zi hal qilolmaydi. Bu butun jamiyatning ishi, burchiga aylanishi kerak"1. Davlatimiz rahbari, shuningdek, xalq ta’limi tizimini rivojlantirish, pedagoglarning malakasini oshirish va jamiyatdagi nufuzini kuchaytirish, yosh avlodning ma’naviyatini yuksaltirish zarurligini ta’kidlaganlar. Barchamizga ma’lumki, Yangi O‘zbekistonning boshlanishi maktabdan boshlanadi. Maktabning asosiy poydevori esa pedagoglar va o‘qituvchi xodimlardir. O‘qituvchining talabchan va adolatli bo‘lishi ta’lim- tarbiyaning asosiy harakatlantiruvchi kuchidir. Bugungi kunda, zamonning tez o‘zgarib borayotgan sharoitida, yoshlarni barkamol avlod sifatida tarbiyalash har bir pedagogning eng muhim vazifalaridan biridir. Shu bois, maktablardagi pedagoglar o‘z vazifalarini bajarishda jonbozlik ko‘rsatishlari kerak. Bugungi kunda o‘quvchilarning darsga qiziqishini oshirish maqsadida tajribali o‘qituvchilar turli interfaol metodlar va didaktik o‘yinlardan faol foydalanmoqdalar. Interfaol metodlar deganda ta’lim oluvchini faollashtiruvchi va mustaqil fikrlashga undovchi, ta’lim jarayonining markazida ta’lim oluvchi bo‘lgan metodlar tushuniladi. Bu metodlar qo‘llanilganda ta’lim beruvchi ta’lim oluvchini faol ishtirok etishga chorlaydi. Interfaol metod biror faoliyat yoki muammoni o‘zaro muloqotda, o‘zaro bahs-munozarada fikrlash asnosida, hamjihatlik bilan hal etishdir. Bu usulning afzalligi 85 Volume 3 Issue, 04 YO’PA Volume 3 Issue 01 YOPA YANGI OʻZBEKISTON PEDAGOGLARI AXBOROTNOMASI IF: 5.141 www.in-academy.uz shundaki, butun faoliyat o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga o‘rgatib, mustaqil hayotga tayyorlaydi. Ushbu usullar dars sifatini yaxshilashga va samaradorligini oshirishga yordam beradi. Asosiy mezonlarga – norasmiy bahs-munozaralar o‘tkazish, o‘quv materialini erkin ifodalash, mustaqil o‘qish va o‘rganish, seminarlar tashkil etish, o‘quvchilarga tashabbus ko‘rsatish imkoniyatlarini yaratish, kichik va katta guruhlar bilan ishlash, topshiriq va vazifalar berish, yozma ishlar bajarish va boshqalar kiradi. Bunday darslarda barcha o‘quvchilar o‘z fikrlarini erkin bildirish imkoniyatiga ega bo‘lib, fikr almashish jarayoni yuzaga keladi. Natijada, bolalarda bilim olishga bo‘lgan qiziqish va havas ortadi, o‘quvchilar o‘rtasida do‘stona munosabatlar o‘sadi. Boshlang‘ich sinf darslarida innovatsion texnologiyalardan foydalanib darslarni tashkil etish - bu o‘quvchilarni faolligiga, erkin va mustaqil fikrlashiga chorlaydi. Bu usullardan foydalanganda bilim olish qiziqarli mashg‘ulotga aylanadi. Interfaol usullar qo‘llanilganda mustaqil ishlash ko‘nikma va malakasi rivojlanadi.Ma’lumki, hozirki kunda interfaol metodlarning yuzdan ortiq turi mavjud bo‘lib, ularning aksariyati tajriba - sinovlaridan o‘tib, yaxshi natija bergan.Eng asosiylardan biri bu - kichik guruhlarda ishlash. Sinf o‘quvchilari guruhlarga bo‘lingan holda ishlaydi, o‘quv topshirig‘i alohida bir o‘quvchiga emas, balki barcha a’zolariga beriladi. Guruhlarning har bir a’zosi topshiriqni bajarishga o‘z hissasini qo‘shishga harakat qiladi. Matematika darslarida interfaol metodlar orqali tashkillashtirilsa, dars ham qiziqarli, ham mazmunli o‘tishi mumkin. Chunki, biz bilamizki, boshlang‘ich sinf o‘quvchilar juda o‘yinqaroq bo‘lishadi. Shuning uchun ham darslarni rang- barang metodlarni tashkil qilish maqsadga muvofiq. Misol uchun, Taqqoslashga doir masalalar mavzusini tushuntirishda ‘‘Soyabon metodi’’ metodini qo‘llash juda samarali va qulay hisoblanadi, chunki bu metod o‘quvchilarni dars jarayonida faollashtirib, ularning o‘zaro fikr almashish va bilimlarini mustahkamlashga yordam beradi. Soyabon metodida taqdim etilgan har bir bosqich, o‘quvchilarga mavzu bo‘yicha chuqurroq va kengroq tushuncha hosil qilishda, ularning mavzuga nisbatan qiziqishini oshirishda va o‘z fikrlarini erkin ifodalashda samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi. Bu meto