Многосторонняя культурная дипломатия Республики Узбекистан в рамках СНГ

Аннотация

It is believed that it was multilateral diplomacy that became the basis for the development of the modern model of diplomacy. The driving factor in its formation was the search for and maintaining 145 SHA RQ MA SH ’ A LI equilibrium in the system of international relations through multilateral agreements. The Westphalian world of 1648 can be considered the most striking example of the formation of this model. The principle of equilibrium has always been interpreted in both a dynamic and a static manner. In the first case, it was a question of restoring a once disturbed balance of power, which could not but stimulate the convening of multilateral diplomatic forums whose purpose was to agree on ways to achieve equilibrium. In the second case, the cornerstone is the question of maintaining the already achieved equilibrium. Reflecting an existing or potential threat from one state or group of states was a direct task of various forms of multilateral diplomacy. The creation of a balanced system of international relations, based on the responsibility and equality of states, is today the most urgent task of multilateral diplomacy. Modern multilateral diplomacy is expressed in the activities of relevant international institutions - instruments for jointly solving international problems affecting the interests of several states or groups of their citizens. This article describes the cultural cooperation between Uzbekistan and the SCO, multilateral diplomacy in this area and the contribution of Uzbekistan to the development of this sector within the organization. Keywords and expressions: SCO, Silk Road, Public Diplomacy, Cultural and Humanitarian Cooperation, Multilateral Diplomacy, Cultural Diplomacy, Intercultural Dialogue, Shanghai Spirit. ХХI асрнинг бошларида вужудга келган ва бугунги кунда халқаро майдонда жудда катта обрўга ва мақомга бўлган халқаро ташкилот - Шанхай ҳамкорлик ташкилоти доирасида ҳам Ўзбекистон кўптомонлама дипломатик муносабатларни ривожлантириб келаётганлигини алоҳида қайд этишимиз лозим. Нафақат маълум бир минтақани қамраб олган, балки сиёсий ва иқтисодий, маданий-гуманитар миқёси билан бутун бир ҳамжамиятга айланган, юқори суръатлар билан ривожланиб бораётган ушбу ташкилот маданий алоқаларни ривожлан- тиришнинг энг мақбул форматига айланганлиги, унинг нафақат жўғрофий, балки, барча соҳалардаги салоҳияти ўта юксаклиги намоён бўлаётган даврга гувоҳ бўлмоқдамиз. Хавфсизлик, иқтисодий, сиёсий соҳаларда ташкилот катта ютуқларни бугунги кунга қадар қўлга киритганлиги, ушбу соҳаларда давлатлараро ўзаро ишонч ва ҳурмат, тенгҳу- қуқлилик асосида тобора нуфузи ортиб бораётганлиги эса Ўзбекистонга ҳам бу борада жуда катта имкониятларни тақдим қилмоқда. Айниқса, мамлакатимизнинг ташкилот салоҳия- тидан аъзо давлатлар билан маданий, туризм, экология, фан ва таълим, спорт соҳаларда жадал интеграцияга киришаётганлигини алоҳида қайд этишимиз лозим. Ташкилот доирасида кўп томонлама маданий муносабатларнинг ривожланаётганлигини, аъзо давлатлар, кузатувчи мақомидаги, шунингдек, ҳамкор давлатлар ўртасидаги маданий алоқаларни ўрнатиш, уларнинг ташкилий-ҳуқуқий асосларини яратиш ва доимий такомил- лаштириб бориш жараёнларини илмий тадқиқ қилиш баробарида ташкилотнинг вужудга келиши ва ўз олдига қўйган мақсадларига эришиши борасида амалга оширган ишларини ҳам илмий таҳлил қилиш лозим. Дастлаб, ўз олдига фақатгина гуманитар соҳадаги ҳамкорликни ривожлантиришни мақ- сад қилиб қўйган Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти 1996 йилда ташкил топган “Шанхай бешлиги” ворислигида 2001 йилда дунёга келган. Унинг дастлабки аъзолари бўлиб, Россия Федерацияси, Хитой Халқ Республикаси, Қозоғистон Республикаси, Қирғизистон Республи- каси ва Тожикистон ва Ўзбекистон Республикалари ташкилот таркибига кирган эдилар. Дастлабки, алоқаларини ривожлантириш, гуманитар соҳани янада тараққий эттириш учун давлатлар томонидан асос бўладиган ҳужжат, яъни Хартия тасдиқланди ва унда асосий устувор вазифалар белгилаб олинган эди. Шу билан бир қаторда, аъзо давлатлар ўртасидаи маданий ва бошқа соҳадаги алоқаларни ривожлантириш ва уларни такомиллаштириш вазифалари эса улар ўртасидаги ҳукуматлараро келишувларда ўз аксини топган эди. 146 SHA RQ MA SH ’ A LI Тасдиқланган Хартияга мувофиқ, интеграция жараёнларини кенгайтириш, ривожлантириш ва чуқурлаштириш минтақа мамлакатлари ўртасидаги барча соҳалардаги муносабатларни чуқурлаштиришга замин яратилади. Айниқса, мамлакатлар ўртасидаги маданий алоқаларнинг ривожланиши бошқа соҳалардаги алоқалар ривожининг асоси бўлиши мумкинлиги англаб етилган эди. Ҳамкорликни ривожлантиришнинг энг катта асоси сифатида нафақат аъзо давлатларнинг раҳбарлари, балки Маданият вазирларининг ҳар йилги учрашувини ҳам асосий алоқалар формати сифатида таъкидлашимиз мумкин. Кўпинча эса ушбу учрашувлар алоҳида Форумлар сифатида ҳам ташкил қилиниб келинмоқда. Ўтган даврда ташкилот доирасида аъзо давлатлар томонидан 1 минг 400 атрофида ҳужжатлар имзолаган. Бу йил Шанхай ҳамкорлик ташкилоти ташкил топганининг 18 йиллиги нишонланди. Хитой, Ў