Обеспечение мира и стабильности во внешней политике Японии на современном этапе

Аннотация

The article highlights the benefits of Japan's development model among the global community. The standard of living of the population has grown significantly. Building, Japan is currently a leader in the automotive industry, new manufacturing technologies, scientific and technical research and computer, electrical equipment, not only in the region, but throughout the world. Today, Japan had the opportunity to pursue a relatively free policy in US foreign policy outside the influence of the United States. In the 1980s, a period of revival of Japanese foreign policy began. The main reason for the new aspirations was the growth of economic ties with the PRC, the end of the Cold War and the desire of the Japanese leadership to coordinate the political path with economic power. Japan began to participate in UN-led peacekeeping operations, and in October 1992, for the first time in a UN peacekeeping operation, launched its country's engineering battalion in Cambodia and launched several political initiatives to resolve the Cambodian conflict. Three pillars of Japanese foreign policy: a) promoting stability and world peace; b) developing countries; (c) the welfare of every citizen of the world community. Taking advantage of the economic power of Japan and its active participation in the United Nations, it can raise the issue of its membership in the UN Security Council. Another reason Japan aspires to become a member of the UN Security Council is that, if it had the opportunity, to positively consider the issue of its militaristic past. Keywords and expressions: cold war, northern territories, Eurasian diplomacy, peacekeeping, self- defense forces, Japanese model, economic cooperation, financial assistance. Кириш. Ҳозирги кунда Япония тарихида чуқур из қолдирадиган ижтимоий-иқтисодий жараёнлар давом этмоқда. Япония жаҳон ҳамжамияти олдида ўзининг тараққиёт модели афзалликларини намоён қилди, мавжуд муаммоларни ўзидаги ресурслар ёрдамида ҳал қила олишини исботлади. Аҳолисининг турмуш фаровонлиги даражаси ниҳоятда юксалди. Япониянинг собиқ Бош вазири Я.Накосонэ 1986 йилда шундай деган эди: “Япония халқаро ҳамжамиятда фахрлироқ ўрин эгаллашга даъвогарлик қилади”1. Бош вазир ўз давлатининг қудратига шубҳа қилмаган. Бинобарин, Япония ҳозирги кунда нафақат минта- қада, балки бутун дунёда автомобилсозлик, янги ишлаб чиқариш технологиялари, илмий- техникавий тадқиқотлар, электрон - ҳисоблаш машиналари, компьютерлар, электр жиҳозла- ри ишлаб чиқариш бўйича етакчилик қилмоқда. Мақсад ва вазифа. Бугунги кунда Япония раҳбарияти олдида мустақил ташқи сиёсат юритиш ва ташқи сиёсатда устувор йўналишни белгилаш имконияти туғилди. Бунинг учун қуйидаги омиллар мавжуд: а) Дунё миқёсидаги сабаблар: Совет Иттифоқининг парчаланиб кетиши ва шу билан боғлиқ қарама-қаршиликлар ҳамда “совуқ уруш” мафкурасининг тугаши. б) Минтақа миқёсидаги сабаблар: Шимолий Атлантика блоки (НАТО)нинг Шарққа қараб кенгайиши ва минтақанинг йирик давлати бўлган ХХР ҳарбий-сиёсий мавқеининг 1 Шарапов А.А. Осиё-Тинч Океани минтақаси давлатлари ва Ўзбекистон Республикаси муносабатлари. Монография. – Т:. ТошДШИ, 2014. – Б.34. 125 SHA RQ MA SH ’ A LI ошиши ҳамда Япониянинг иттифоқдоши бўлган АҚШни жиловлашга қаратилган Россия- ХХР ҳамкорлигининг мавжудлиги. Бу омиллар Япония ҳукумати олдида бир-бирига зид бўлган турли имкониятлар туғдирди. Биринчидан, шу вақтгача собиқ Совет Иттифоқини жиловлаб туриш мақсадида, Япония ташқи сиёсатида АҚШ таъсири остида бўлса, энди Япония нисбатан эркин сиёсат юритиш имкониятига эга бўлди. Иккинчидан, Япония ўз мавқеига мос ташқи сиёсат юритишга интилсада, айни вақтнинг ўзида япон-америка ҳарбий ҳамкорлигида иккинчи даражали мавқега эга. Маълум вақтдан сўнг бундай ҳолат Токио учун долзарблигини йўқотиши ҳам эҳтимолдан холи эмас1. Япония иккинчи жаҳон урушидан сўнг вайрон бўлган ва мағлубиятга учраган Осиё мамлакатидан дунёда иқтисоди бўйича иккинчи йирик давлатга айланишигача бўлган узоқ ва қийин даврни босиб ўтди. Дунёдаги ўзгаришлар тўғридан-тўғри Япониянинг танлаган ташқи сиёсий йўлига таъсир кўрсатди. Япониянинг дунё мамлакатларининг кўпчилиги билан алоқаларининг расмий равишда тикланиши 1951 йил Сан-францисско тинчлик битимининг имзоланишидан сўнг рўй берди. Япониянинг Иккинчи жаҳон урушидан сўнг тикланиши ва иқтисодий ривожланиш шароит- ларини таъминлаш ташқи сиёсатнинг муҳим масаласи бўлиб Япониянинг ташқи сиёсатда тутган йўли АҚШ билан иттифоқдош алоқаларга қаратилган эди. 1851 йилдаги Хавфсизлик битими икки томонлама алоқаларнинг муҳим асоси бўлди. Ўтган асрнинг 60-йилларида Япония аста-секин дунё миқёсидаги иқтисодий марказ- лардан бирига айланиб бориб, иқтисодий томонлама дунёда энг тез ривожланаётган мамлакатга айланди2. Усуллар: илмий мақолани ёзишда назарий-методологик, тарихийлик ва холислик, ста- тистик таҳлил ва тизимлаштириш тамойиллари, шунингдек, тарихий-қиёсий, тарихий- типологик, тизимли таҳлил каби усуллардан фойдаланилди. Натижалар ва мулоҳаза. Ўтган асрнинг 80-йилларида Япония ташқи сиёсатининг бир мунча жо