Социально-экономическое и экологическое значение охраны земель в Узбекистане

Аннотация

мақолада Ўзбекистонда ерларни чуқурлаштиришга қаратилган Ўзбекистон муҳофаза қилишнинг ижтимоий, иқтисодий ва экологик Республикасининг “Ер кодекси”, “Фермер хўжалиги аҳамияти қиёсий таҳлил қилинган. тўғрисида”ги, “Деҳқон хўжалиги тўғрисида”ги, “Давлат Калит сўзлар: ер, ерларни мухофаза қилиш, ер кадастри тўғрисида”ги Қонунларига замон ерлардан фойдаланиш. талабларидан келиб чиқиб, уларга айрим ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиши қишлоқ хўжалиги ишлаб Аннотация: в статье проведен сравнительный ана- чиқаришининг асосини ташкил этиб, ер ресурсларидан лиз социальной, экономической и экологической зна- янада оқилона ва самарали фойдаланишнинг ҳуқуқий чимости охраны земель в Узбекистане. пойдевори яратилмоқда. Ключевые слова: земля, охрана земель, земле- Республика истиқболида ижтимоий-иқтисодий пользование. тараққиётнинг барқарорлигини таъминловчи халқ хўжалигининг барча соҳалари каби қишлоқ хўжалик Annotation: the article provides a comparative analy- соҳасини ривожлантириш, модернизация қилиш, аграр sis of the social, economic and environmental importance соҳанинг долзарб масалалардан бири бўлиб қолмоқда. of land protection in Uzbekistan. Ерга оид муносабатларни тартибга солиш тизимини Key words: land, land protection, land use. такомиллаштириш, ер тузиш, ерлардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш, ҳисобга Ерларни муҳофаза қилиш масаласи жамиятнинг олиш ҳамда баҳолашни такомиллаштириш, давлат муҳим ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва экологик бошқарув органларининг юридик ҳамда жисмоний аҳамиятга молик бўлган вазифаларидан биридир. шахсларнинг ерлардан фойдаланиш, уни муҳофаза Чунки жамиятнинг моддий фаровонлиги, мавжудлиги қилиш тупроқ унумдорлигининг оширилишини ва келажак авлодларнинг тақдири табиатнинг бебаҳо таъминлаш соҳасидаги фаолиятини бойлиги бўлган ерга нисбатан эҳтиёткорона муно- мувофиқлаштиришга йўналтирилган. сабатда бўлишга боғлиқдир. Шу сабабдан ер Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва уларни палаталарининг қарорлари, Ўзбекистон Республикаси муҳофаза қилиш, нафақат экологик, балки ижтимоий - Президентининг Фармонлари, қарорлари, Вазирлар иқтисодий аҳамиятга ҳам эгадир. Маҳкамасининг фармойишлари, қарорлари, 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралари, ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарорлари Ҳаракатлар стратегиясини “Фаол инвестициялар ва республикамизда ер ресурсларидан оқилона ижтимоий ривожланиш йили”да амалга оширишга оид фойдаланиш, уларни муҳофаза қилиш, ер Давлат дастури” доирасида қишлоқ хўжалигида бозор муносабатларини тартибга солиш, ер кадастри, ер механизмларини жорий қилиш орқали соҳани жадал тузиш ва ерлар мониторингини юритиш ривожлантириш чора-тадбирларига асосан тупроқ самарадорлигини оширишга йўналтирилган унумдорлиги, сув таъминоти ҳамда бошқа омилларни қонунчилик соҳасидаги тажрибалардан келиб ҳисобга олган ҳолда қишлоқ хўжалиги ерларининг чиқадиган, ижтимоий муносабатларни тартибга ҳосилдорлигини белгилаш бўйича нормативлар ишлаб солувчи иқтисодий сиёсатнинг уйғунлаштирувчи муҳим чиқиш, сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш, ҳужжатлари бўлиб қолмоқда. суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини 2018 йил 1 январ ҳолатига Ўзбекистон яхшилашни таъминлаш, қишлоқ хўжалиги Республикасининг маъмурий чегарасидаги умумий ер мақсадларида ер бериш тизимини тубдан қайта кўриб майдони 44896,9 минг гектарни ташкил қилади. чиқиш ва амалдаги қонун ҳужжатларини Республика бўйича корхона, ташкилот, муассаса, такомиллаштириш юзасидан тизимли ишлар амалга фермер хўжалиги ва фуқаролар фойдаланишидаги оширилмоқда. Ҳаракатлар стратегиясида кўрсатилган жами ерлар 44892,4 минг гектарни, шундан ижтимоий-иқтисодий ва экологик вазифаларни, суғориладиган ерлар эса 4311,5 минг гектарни ёки мустақил суверен давлат сифатида сиёсий ва давлат умумий ер майдонининг 9,6 фоизини ташкил қилади тизими муоммоларини ҳал этиш, тармоқни кўп укладли [2; 6-б]. шаклларини ривожлантириш, ердан оқилона ва Профессор Ж.Т.Холмўминов таъкидлаганидек, самарали фойдаланиш, ерга оид масалаларни ҳал “Табиат бойликларидан ер, ер ресурслари алоҳида этишда ташкилий-ҳуқуқий шарт-шароитлар яратишни хусусиятга эга бўлиб, ҳар қандай давлатнинг кенгайтириш имкониятлари омилларини иқтисодий қудрати ер ресурслари билан боғлиқдир. ривожлантиришга, самарадорлигини таъминлашга Халқимизнинг ҳаёти, турмуш тарзи, фаолияти ва боғлиқдир. фаровонлигининг асоси ер ресурсларидан оқилона Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 фойдаланишга таянади” [4; 70-б]. йил 28 декабрдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида М.Р.Мирзаабдуллаева эътироф этганидек, “Ер қишлоқ хўжалиги соҳасини бошқариш тизимини ислоҳ табиий ресурслар ичида ўзига хос хусусиятлари билан қилиш, ер ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш ажралиб туради. У мамлакатимиз аҳолисининг турмуш борасидаги илғор технологияларни жорий этиш, озиқ- фаровонлигини таъминлайди, республикамизнинг овқат хавфсизлигини таъминлаш энг муҳим иқтисодий салохияти учун модд