Вопросы правового регулирования деятельности негосударственных высших учебных заведений

Аннотация

мақолада нодавлат олий таълим О.А. Рекрут томонидан нодавлат олий таълим муассасаларининг ўзига хос хусусиятлари ёритилган муассасаларининг ҳуқуқий мақомига оид изланишлар ва улар фаолиятини ҳуқуқий тартибга солишга оид олиб борилган бўлиб, тадқиқотчи таълим норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар таҳлил этилган. қонунчилигига нодавлат олий таълим муассасалари Калит сўзлар: нодавлат таълим муассасаси, олий фаолиятини тартибга солишга қаратилган тегишли таълим муассасалари, таълим бошқаруви органи, ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, нотижорат ташкилот. уларнинг фаолиятини давлат бошқаруви органининг норматив-ҳуқуқий ҳужжати билан эмас, балки «Таълим Аннотация: в статье освещены особенности тўғрисида»ги қонун нормалари асосида тартибга негосударственных высших образовательных солиниши ва аккредитацияси амалга оширилишини учреждений и проанализированы нормативно- таклиф этади [2]. правовые акты правового регулирования их Бизнингча, нодавлат олий таълим муассасалари деятельности. фаолиятини тартибга солишнинг аниқ, очиқ ва Ключевые слова: негосударственное шаффоф механизмларини ишлаб чиқиш зарур, негаки, образовательное учреждение, высшие жаҳон тажрибасидан келиб чиқиб, хусусий олий образовательные учреждения, орган управления таълим муассасасини ташкил этишнинг содда тартиби образования, некоммерческая организация. жорий этилса, давлат олий таълим муассасалари билан нодавлат олий таълим муассасалари ўртасида Annotation: the article highlights the features of non- рақобат муҳити яратилади. state higher educational institutions and analyzes the Хусусий муассислар томонидан (фуқаролар ва regulatory legal acts of legal regulation of their activities. ташкилотлар) ташкил этиладиган олий таълим Keywords: non-state educational institution, higher муассасалари қайсидир бир бошқарув органи education institutions, education management body, non- тизимига кирмайди, уларнинг маъмурий алоқалари profit organization. хусусий мулкдор доирасида бўлади ва улар фақат жуда чекланган мувофиқлаштирувчи хусусиятга эга Маълумки, олий таълим муассасалари ижтимоий- масалалар доирасидагина соҳавий давлат органлари маданий соҳада фаолият юритувчи, ижро билан ўзаро муносабатга киришади. Нодавлат олий ҳокимиятининг муайян бир республика бошқаруви таълим муассасаси бошқарув органлари билан органи тасарруфида ёки таълим бошқаруви органлари алоқаси доимий бўлмай, олий таълим муассасаси билан фақат тегишли муносабатларда бўлган ҳоҳишига боғлиқ бўлмаган ва мажбурий жиҳатдан (нодавлат, хусусий таълим муассасаси) нотижорат амалга ошириладиган (рўйхатга олиш, лицензиялаш, ташкилот сифатида фаолият кўрсатувчи юридик шахс давлат аккредитацияси ва бошқа ш.к.) ҳолларда ҳисобланади. Олий таълим муассасаси жисмоний маъмурий муносабатга киришади. шахсларга олий таълим соҳасида таълим Ўзбекистон Республикасининг «Таълим хизматларини кўрсатиш орқали давлатнинг ижтимоий тўғрисида»ги қонуни 4-моддасида билим олиш ҳуқуқи вазифаларини амалга оширади. давлат ва нодавлат таълим муассасаларини Олий таълим муассасалари нотижорат ташкилот ривожлантириш орқали таъминланиши белгиланган. сифатида ўзларининг юридик шахс сифатидаги Шунингдек, ушбу қонуннинг 6-моддасига мувофиқ маъмурий-ҳуқуқий тавсифларини турлича намоён нодавлат таълим муассасаси Ўзбекистон қилади. Олий таълим муассасаларининг Республикаси Вазирлар Маҳкамаси белгилаган хусусиятларини уларнинг фаолият кўрсатишида турли тартибда давлат аккредитациясидан ўтган пайтдан давлат органлари, идоралари билан ўзаро ҳамкорлиги бошлаб юридик шахс ҳуқуқлари ва таълим фаолияти орқали кўриш мумкин. Нодавлат олий таълим билан шуғулланиш ҳуқуқига эга бўлади [3]. муассасаси мақоми айрим ҳуқуқий муносабатларнинг Бу борада нодавлат таълим хизматлари кўрсатиш иштирокчиси бўлиш билан бир қаторда ушбу фаолиятини янада ривожлантириш, таълимнинг юқори муносабатларга киришиш мажбуриятини назарда сифатини таъминлашда давлат ва нодавлат таълим тутади. Масалан, таълим фаолиятини лицензиялаш муассасалари ўртасида соғлом рақобат муҳитини ҳуқуқий муносабат ҳисобланади ва мажбурий яратиш, шунингдек, нодавлат таълим хизматлари хусусиятга эга. кўрсатиш соҳасидаги юридик шахслар учун қулай Хорижий олимлар томонидан нодавлат олий шарт-шароитлар яратиш мақсадида Ўзбекистон таълим муассасалари фаолиятини ҳуқуқий тартибга Республикаси Президентининг 2017 йил 15 солиш, уларнинг ҳуқуқий мақомини сентябрдаги «Нодавлат таълим хизматлари кўрсатиш такомиллаштиришга оид илмий изланишлар олиб фаолиятини янада ривожлантириш чора-тадбирлари борилган бўлиб, уларнинг турлича қарашлари мавжуд. тўғрисида»ги ПҚ-3276-сон қарори [4] қабул қилинган. Т.А. Владыкина олий таълим муассасаси шу Мазкур қарорга берилган шарҳда келтирилишича, жумладан, нодавлат олий таълим муассасалари хорижий тажрибалар давлат ва нодавлат таълим тушунчаси маълум даражада чегаралаб қўйилган, муассасалари ўртасида соғлом рақобат уларнинг олий таълим муассасалари ўртасидаги ўрни фуқароларнинг сифатли таълим олишга бўлган 13 2019 №4 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗО